mánadagur 11. juli 2016síða 4

Mánadagur 11. juli 2016 · Nr. 79 4 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 SJÚKLINGAR EIGA AT HAVA EINS TREYTIR AT FÁA FYLGJARA VIÐ FYLGJARAR Árni Gregersen Løgtingsins Umboðsmaður ger vart við, at spurnarteknin kann setast við mátan, sjúkra­húsini viðgera og kunna um, um sjúklingar fáa fylgjara við sær, tá ið tey verða send uttanlands til við­ gerðar. »Eg meti [..], at sambært góðum fyrisitingarsiði átti Landssjúkrahúsið at giv­ið umsøkjara skrivliga grund­ aða avgerð í teimum førum, har umsókn um fylgjara til sjúkraviðgerð ikki verður gingin á møti.« Soleiðis segði Løgtingsins Umboðsmaður í einum kon­ kretum máli, sum kært var um. Umboðsmaðurin skrivar, at hetta ikki er nøktandi máti at geva boð uppá og heldur, at sjúklingarnir eiga at fáa skrivligar grundgevingar fyri, hví summi fáa fylgjara við og onnur ikki. Í 2013 vóru heilir 1400 sjúk­lingar sendir uttanaldns til viðgerðar. Av hesum 1400 ferðunum vóru tað summir sjúklingar, sum vóru sendir uttanlands fleiri ferðir. Heilsumálaráðið metir, at annarhvør av hesum sjúk­ lingunum fingu játtað fylgj­ ara á ferðini. Um ein sjúklingur vegna lívs­hóttandi sjúku ella vegna likamligt, sálarligt ella sosialt ófullføri ikki kann ferð­ast ella uppihalda sær uttan­ lands einsamallur, kann sjúkra­húsið rinda ferðina og ein part av útreiðslunum fyri uppihald hjá fylgjaranum. Tað eru fyrisitingarnar á teimum trimum sjúkra­hús­un­ um, sum í hvørjum ein­støkum føri gbera av, um sjúk­ling­ arnir eru førir fyri at ferð­ast einsamallir og uppi­halda sær einsamallir uttan­lands. Bert munnligt Tað sum Umboðsmaðurin finst at, er at sjúklingarnir bert fáa munnliga at vita, hvørja avgerð, sjúkrahúsini hava tikið í hesum málum. Sjúklingurin kann tó krevja at fáa skrivligt svar við grund­gevingum. Umboðsmaðurin held­ur ikki, at hetta er nóg gott og hon heldur held­ur ikki, at svarið frá heilsumálaráðnum um at tað tekur ov nogva tíð og orku at geva skrivligt svar, er nóg gott. Fleiri lógarásett krøv eru til avgerðir, sum myndug­ leik­ar taka. Tað er tó ikki eitt lógar­ krav, at ein avgerð skal vera skrivlig. Ein avgerð kann frá­boð­ ast munnliga, og hon er bind­andi á sama hátt sum ein skrivlig. Tað er heldur ikki eitt krav, at grundgivið skal vera fyri eini munnligari avgerð. Umboðsmaðurin hevur tó ta fatan, at ein sjúklingur, sum fær noktandi svar um at hava ein fylgjara við sær til viðgerð uttanlands, eigur at fáa avgerðina fráboðaða skrivliga saman við eini grund­geving. At fáa svar um ikki at fáa fylgjara við, er ein byrða hjá sjúklinginum. Sjúklingurin er í einari viðkvømari støðu. Tá ið sjúkrahúsini geva noktandi svar, so eiga tey. sambært góðum fyrisitingar­ siði at geva sjúklinginum eina skrivliga grundaða av­ gerð. Fyristingarligt stríð Málið um fylgjarar er eitt av teimum, har heilsuverkið velir at taka størri atlit til starvs­fólkini enn til sjúk­ ling­arnar. Heilsumálaráðið heldur, at skrivligar avgerðir eru ov orkukrevjandi hjá teimum trimum sjúkrahúsunum. Heilsu­verkið metir, at nokt- andi avgerðirnar í 2013 vóru á leið 1000 í tali. Viðurkent er, at ein avgerð kann fráboðast munnliga, um tað ikki er ráðiligt at bíða við avgerðini, ella um tørvur er á, at skjótt verður borið at. Sambært góðum fyrisit­ ing­arsiði eiga munnligu av­ gerðirnar at verða fylgdar upp við eini skrivligari av­ gerð. Tyngjandi avgerðir eiga at vera skrivligar. At sjúkrahúsini ikki geva skrivligt svar, tí tað er ov orku­krevjandi, heldur Um­ boðs­maðurin ikki vera nóg gott. Innlitslógin sigur greitt, at hóast avgerðir verða frá­ boðaðar munnliga, so hevur myndugleikin skyldu at skriva upp allar upplýsingar, sum hava týdning fyri av­ gerð­ina í einum máli. Her er talan um notat- skylduna, sum almennir myndugleikar hava sambært lógini. – Hetta, at sjúkrahúsini í hvørjum einstøkum máli hava skyldu til at skriva upp orsøkina til, at tey sýta eini umbøn um fylgjara, máar undan grundgevingini um, at fyrisitingarnar ikki orka at fráboða avgerðirnar skriv­ liga. Aftrat hesum er tað í dag fyri flestu fyrisitingar lætt at geva skrivlig boð, sigur Umboðsmaðurin. Munnligar kunningar og avgerðir gera, at sjúklingar illa fáa kært avgerðir um ikki at fáa fylgjara við til viðgerð uttanlands Sonja í Ólavstovu er Løgtingsins Umboðsmaður Mong verða send á Ríkissjúkrahúsið. Í 2013 vóru heili 1400 fólk send til viðgerðar her