mánadagur 11. juli 2016síða 5

5 Mánadagur 11. juli 2016 · Nr. 79 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 FYLGJARAR Árni Gregersen 1400 fólk verða árliga senda uttanlands at fáa sjúkra­við­ gerð. Summi teirra fáa fylgjara við, meðan onnur ikki fáa fylgjara við. Fyristingarnar á teimum trimum sjúkrahúsinum taka hesar avgerðir, men sjúk­ling­ arnir fáa bert munnliga at vita, verður sýtt teimum at fáa fylgjara við. Umboðsmaðurin heldur, at hetta líkist ongum. Umboðsmaðurin vísir á, at sjúklingurin er í einari við­kvæmari støðu tá ið hann fær avgerðina at vita og tí eigur sjúklignurin at fáa skrivligt svar við góðum upp­lýsingum um, hvar hann kann kæra avgerðina. Lógin krevur ikki, at frá­ boðanin um eina avgerð skal vera skrilig, men hon krevur harafturímóti, at sjúklingurin skrivliga setir orð á sína kæru, tí sum meg­ in­regla kann ikki kærast munn­liga. Sjúklingurin skal eisini grundgeva fyri, hví hann held­ur avgerðina hjá sjúkra­ húsinum vera skeiva. Tað er neyvan tilvitað, at krøvini til ávikavist mynd­ ug­leika og sjúkling ikki sam- svara. Heldur man talan vera um, at fortreytin fyri krav­ in­um um skrivliga kæru er, at sjúklingurin hevur fingið avgerðina skrivliga. Kærunevndin At sjúkrahúsini við væl­ sign­ilsi frá heilsu­verkinum sleppa sær undan at geva skrivlig svar um avgerðirnar á hesum øki, ger, at tað er sera torført hjá kærunevndini í almannna- og heilsumálum at taka avgerðir. Kærunevndin hevur ong- antíð fingið avrit av eini av- gerð hjá sjúkrahúsunum í málum sum hesum. Kærunevndin hevur gjørt vart við, at tað er óheppið, at avgerðirnar einans eru munnligar, tí grundarlagið undir kæruviðgerðini verð­ur ein frágreiðing um ta munn­ ligu avgerðina. Ein frágreiðing, sum í onkrum føri verður skrivað upp til fleiri vikur eftir, at av­gerðin er tikin. Tað óhepna í hesum man vera sjálvsagt. Tað kann tí henda, at ein sjúklingur, sum av eini ella aðrari orsøk ikki hevur biðið sjúkrahúsið um eina skrivliga grundgeving, ikki fær hesa, fyrr enn kæru­við- gerðin er farin í gongd. Ein annar trupulleiki er, at sjúklingurin skal kæra slíkar avgerðir áðrenn fýra vikur eru farnar. Frávik frá kærufreist verða vanliga bert givin vegna serligar umstøður, og ivi eigur tí ikki at vera um, nær avgerðin er tikin. Ein ivi, sum lættliga kann vera til staðar, um avgerðin ikki er skjalfest við dagfesting. Eins treytir Umboðsmaðurin hevur fing­ ið kæru frá sjúklingi, sum sigur, at hann skuldi undir skurðviðgerð uttanlands, men fekk noktað at fáa fylgj­ ara við. Kærarin vísir á, at ein annar sjúkligur við somu við­gerð, frá einum øðrum sjúkra­húsi í Føroyum, fekk fylgjar við sær. Um­boðs­mað­urin sigur, at tað er ikki vist,a t um­ støð­urnar hjá báðum sjúk­ lingunum vóru eins – ella um munur var gjørdur á teim­um. Hetta er næstan ómøgu­ ligt at kanna um sið­venj­an á teimum trimum sjúkra­ húsunum er eins, sum tað hevði verið um avgerðirnar vóru skrivligar. Hóast bert nøkur fá starvs­fólk taka allar avgerð­ irnar, koma onnur fyrr ella seinni í teirra stað. Hesi mugu hava møgu- leika at kunna seg við áður tiknar avgerðir og sið­venj­ una á økinum. Í hesum sambandi hava sjúkrahúsini eins og allir aðrir almennir myndug-leik­ ar sambært góðum fyri­sit­ ingarsiði, skyldu at tryggja eina einsháttaða siðvenju. Manglandi skrivligar av­ gerðir gera arbeiðið hjá bæði kæru­nevnd og eftir­lits- myndu­gleikum, sera torført. Landssjúkrahúsið hevur boðað umboðsmanninum frá, at talið av kærum er lækk­andi. Tað halda tey vísir, at regl­ urnar verða fylgdar. Umboðsmaðurin heldur hinvegin, at hetta eisini kann vera eitt tekin um, at sjúklingurin ikki er nóg væl upplýstur um kærumøgu­ leik­an, og at tað er tvørligt hjá sjúkum at gera vart við seg og taka stig til at royna eina munnliga avgerð við ein hægri myndugleika. At enda sigur Umboðs­ mað­urin: – Spurnartekin kann tí setast við, um orkusparingin í fyrisitingunum á sjúkra­ húsunum stendur mát við, hvussu orkukrevjandi tað kann vera fyri sjúkling, kæru­nevnd og at enda eisini sjúkra­húsini, at avgerðirnar einans verða fráboðaðar munn­liga. Skulu hava eitt skrivligt svar Heilsuverkið og sjúkrahúsini fáa hvassa átalu frá Umboðsmanninum fyri ikki at geva skrivligt svar um fylgjarar At tað voldur sjúkum fólki trupul­ leikar, at tey ikki vita fyri vist um tey fáa fylgjara við, verða tey send til viðgerðar uttanlands, er rættu­ liga eyðsýnt. Brádliga at megna fíggjarligu byrðuna, bæði flogferð, uppihald og møguligan inntøkumiss, kann lættliga gerast ein ov stór byrða fyri avvarðandi, ein byrða, sum, sam­an við sjúkuni, kann gerst ov tung at bera. Miðflokkurin legði tí eitt upp­ skot fyri tingið í vár, sum skuldi tryggja, at øll sum ynskja tað, skulu fáa fylgjara við sær til við­ gerð uttanlands. Í uppskotinum verður eisini mælt til, at í serligum førum kunnu tveir fylgjara sendast við um talan er um børn og ung undir 18 ár. Í viðmerkingunum til upp­ skotið verður sagt, at sum er kost­ ar fylgjaraskipanin millum seks og sjey milljónir krónur. Flokkurin metir, at fáa øll fylkgjara við, so fer hetta at kosta fýra milljónir afturat. Uppskotið endaði í trivn­aðar­ nevndini, hagani tað ikki kom aft­ ur – og fall sostatt burtur. Ónøgd Millum føroyskar sjúklingar er ónøgd við, hvussu avgerðirnar um fylgjara verða tiknar. Tað hevur veirð frammi, at siðvenjurnar ikki eru eins á ymsu sjúkrahúsunum. Eisini hava tals­ fólk fyri sjúklingar sagt, at við­ hvørt er tað soleiðis, at ein bert skal raka rætta persón í fyri­sit­ing­ ini, skal ein fáa fylgjara við. Nú hevur Løgtingsins Um­ boðs­maður funnist hvassliga at mannagongdunum. Fyrst og fremst tí avgerðirnar bert verða givnar munnliga. Hetta hevur við sær, at kærur eru torførar at viðgera hjá kæru­ nevnd­ini. Og munur er á. Tá ið sjúk-ling­ urin skal kæra, so skal tað ger-ast skrivliga. Vildu tryggja øllum minst ein fylgjara Miðflokkurin royndi við løgtingsuppskoti at tryggja, at øll fáa rætt til fylgjara Jenis av Rana. Miðflokkurin hevur reint at tryggja, at øll fáa fylgjara við til viðgerð uttanlands. Málið datt niðurfyri Landssjúkrahúsið og hini bæði føroysku sjúkrahúsini fylgja ikki altíð somu mannagongdum