týsdagur 26. juli 2016síða 9

9 Mikudagur 27. juli 2016 · Nr. 85 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 OLJUPRÍSIR Mortan Østerø Eftir at Kappingareftirlitið legði fram sína frágreiðing í juni mánaði, vóru formenninir í føroysku olju­feløgunum skjótir at svara aftur í fjølmiðlunum. Sambært teimum bera príssamanberingarnar í kann­ingini ikki til, og vísa tískil ikki eina rættvísa mynd. Tá ið Kapp­ingareftirlitið síðani legði fram fleiri príssamanberingar afturat frá­greiðingini, minnir tað um eina herferð, heldur Hendrik Egholm, stjórin í Magn. - Vit hava víst á, at grein­ing­ar­háttalagið í kanningini er út av lagi vánaligt. Bæði brutto og netto tøl verða samanborin, sam­ stundis sum mátin teir greina tøl­ini ikki er rættur. Harafturat veit eg als ikki, hvørt teir hava tikið neyðugu kanningarfyrivarnini við. Oljuprísurin í einum landi kann ikki saman­berast tvørt­ur­um landamørk, uttan at onnur samfelagslig fyrilit verða tikin við. Fakfelagskrøv, livistøði, lønarlag og so fram­vegis mugu vigast upp móti hvørjum øðrum, áðrenn man veruliga kann gera sam­ an­beringar, sigur Hendrik Egholm. - Hesi fyrivarnini hev­ur høv­uðs­keldan hjá Kapp­ing­ar­eftirlitinum eisini víst á í frágreiðingini, men nú farið verður út í fjølmiðlarnar at greiða frá prísmuninum, hoyrist ikki nógv til fyrivarnini. Vit gjørdu eisini vart við tað sama í hoyr­ingarsvarinum, men tað tykist ikki sum, at hoyringarsvarini hava verið tikin til eftirtektar. Tað haldi eg vera harmiligt, sigur stjórin í Magn. Herferð Hendrik Egholm sigur seg virða Kapp­ing­ areftirlitið, og metir tað vera ein neyðugan stovn at hava í samfelagnum, men sam­stund­ is heldur hann ikki, at Kapp­ing­ar­eftirlitið er farið virðiliga fram í seinastuni. - Tá ið Kappingareftirlitið brád­liga leggur fram nýggjar sam­an­beringar – hesiferð við Ytru Hebridur og Isle of Man – tykist tað sum um tey kanska ikki hava rætt, men ynskja at hava rætt. Er tað objektivur framferðarháttur ella góður fyrisitingarsiður? Eg vænti tað vera eindømi í Før­oy­um, at ein óheftur stovnur so áhaldandi fer út í fjølmiðlarnar. Kapp­ingareftirlitið er allarhelst lopið fram­ av – serliga, tá ið hugsað verður um, at høvuðskeldan ávar­ar um samanberingar, og nógv av tí, í frágreiðingini kann afturvísast. Tí minnir tað um eitt slag av eini her­ferð, sigur stjórin í Magn, sum eisini heldur tað vera keðiligt hjá fólkum, sum starvast í vinnuni. - Tað eru fleiri 100 fólk, sum arbeiða í vinnuni, ið eisini ávirk­ast av páhaldunum, og skulu brád­liga verja sítt yrki hvørja ferð tey hitta vinum, kenningum og familju. Tað kann man ikki bjóða teimum, sigur Hend­rik Egholm. Ynskja at vinna pening Seinastu 10 árini hevur Magn gold­ið ís­ lendska eigaranum um 57 milli­ónir krónur í vinningsbýti, og í fjør var vinningsbýti slak­ar níggju milli­ónir krónur. - Vit vilja tjena pengar, og tað er ikki nak­ að vit dylja fyri. Nýggju eigararnir hava sett nógv harðari krøv um effektivisering, og seinastu árini hava vit megnað at økja um søluna til útlandi, um­framt, at raksturin er vorðin bet­ri. At eigarin síðani fær okkurt aftur­fyri at átaka sær váða, haldi eg vera fínt, men tað er altso talan um raksturin, sum lønar seg, heldur enn, at brúkarin í Føroyum rindar órími­ligan prís fyri oljuna, sigur Hendrik Egholm. Mortan Østerø Síðsta ár býtti Effo 86,7 milliónir krónur út til sínar fimm eigarar. Millum teir fimm eigararnar í Effo, er tryggingarfelagið, Lív. P/F Fakfelag, ið fevnir um 17 fakfeløg, hevur ognarpart í Lív, og fær sostatt ágóða av vinningsbýtinum hjá Effo. Partabrøvini eru tó ikki handað teimum enn, og tískil kann Pætur Niclasen, talsmaður vegna P/F Fakfelag, ikki siga stórvegis um viðurskiftini og vinningsbýti. - Vit hava ikki tikið vinningsbýt­ ið upp á nøkrum fundum, og vit kenna heldur ikki tøl fyri møguligt avkast fyrr enn fyrsta september, tá ið vit endaliga gerast eigarar. Tá koma vit heldur ikki at síggja neyvt útgreinað tøl fyri hvaðani, og hvussu avlopið er vunnið, men bert sjálva upphæddina. Tí er ógvuliga trupult, at úttala seg um tað yvirhøvur, sigur hann. Etiskar leiðreglur Tryggingarfelagið Lív arbeiðir tó eftir etiskum leiðreglum, ið merkir, at felagið ikki kann gera íløgur í hvat sum helst virksemi, og fáa vinn­ing. Felagið skal sostatt verða víst í, at ein møgulig íløga hvørki óbein­leiðis ella beinleiðis stuðlar brot­um á mannarættindi, sum eitt nú barnaarbeiði. - Skuldu ivamál verið kring íløg­urnar hjá Lív, so heita vit sjálvandi á leiðsluna um at fáa nærri útgreiningar. Eru onkrar av íløgunum problematiskar, høvdu vit gjørt okkara til at tryggja okkum ímóti teimum. Kartel­líknandi prísir hevur man sjálvandi ikki loyvi til, men vit hava ikki nakað innlit í, um støðan er soleiðis. Tí kann eg ikki fyri­ halda meg til tað ítøkiliga málið, fyrr enn eg kenni til tølini, sigur Pæt­ur Niclasen, talsmaður fyri P/F Fakfelag, sum eigur í Lív. EINA HERFERÐ Stjórin í Magn undrast á, at Kappingareftirlitið leggur so nógv fyri at finna tøl, ið skulu prógva, at oljuprísirnir í Føroyum eru órímiligir Terje Sigurðsson ikki siga stórvegis um. - Vit fyrihalda okkum ikki til vinningsbýti, tí vit hava ikki gjørt neyvar greiningar av tí, men – uttan at siga ov nógv – kundi tað verið ein av ábendingunum um, at oljufeløgini hava tað gott, sigur hann. Júst at oljufeløgunum gongst serliga væl í Føroyum, samanborið við aðrastaðni, er tó ein av niðurstøðunum í frágreiðingini hjá Kapp­ingareftirlitinum. - Teir hava velduga fínan vinning í Føroyum, og er vinn­ingurin øktur munandi síðani 2007-08. Orsøkin til, at tað er so, kann vera før­oyska duopoli. Feløgini virka meira ella minni sum eitt, og samstarva um at­gongd til goymslurnar somu­leiðis sum søluvøran er identisk. Tað kann føra við sær, at brúkarin gerst við skerdan lut, og enda­liga gongur út yvir væl­ferðina í samfelagnum. Grund­út­reiðslurnar hjá føroysku fam­iljunum eru í vanda fyri at gerast órímiligar, sigur Terje Sigurðsson. Kenna ikki avkastið enn Fakfeløgini eiga í Lív, sum fær ágóðan av vinningsbýtinum hjá Effo, men tey hava ikki fingið partabrøvini enn, og kenna tískil ikki til møguligt avlop 1. september yvirtaka fakfeløgini partabrøvini í LÍV