týsdagur 26. juli 2016síða 10

10 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 KOMMUNUR Árni Gregersen Í Føroyum eru 30 komm­un­ur í løtuni, men eftir komm­unu­ valið í november eru bert 29 eftir. Tá leggur Húsa kommuna saman við Klaksvíkar komm­ unu. Støddin er ymisk og fleiri kommunur eru heilt smá­ar, sum til dømis Húsa kommuna, men tað eru eisini nógvar kommunur sum eru nakað størri, har millum 300 og 500 fólk búgva. Hesar kommunurnar eru millum teirra, sum veita allar tænastur, hóast hetta vigar tungt í búskapinum. Í Sandoynni eru tvær kommunur við hesi stødd – Sandur og Skopun. Í dag hyggja vit eftir Sands kommunu – hvørjar tæn­astur hon veitir borg­ar­ unum og hvussu kommunan er fyri. 1. januar í ár búðu 527 fólk í Sands kommunu. Samstarv í Sandoynni Í Sandoynni búgva góð 1200 fólk og saman við teimum, sum búgva í Skúvoyar komm­ unu, eru tey á leið 1250 fólk. Tað sigur seg sjálvt, at skulu allar uppgávur loys­ ast, sum eru álagdar komm­ un­unum, so er neyð­ugt hjá teim­um fimm komm­un­un­ um at samstarva. Hetta er heldur ikki nak­ að nýtt, tí í mong ár hava kommunurnar samstarvað um ymisk stór økir. Fyrst og fremst á skúlaøkinum, har kommunurnar saman hava Meginskúlan. Men so hvørt sum alt fleiri uppgávur eru lagdar út til kommunurnar, so hevur verið neyðugt at samstarva meira. Seinasta stóra uppgáv­ an er eldrarøktin og heima­ tænastan, sum var løgd út til kommunurnar fyri hálvum øðrum ári síðani. Hendan uppgávan er so stór at landsmyndugleikin avgjørdi, at hetta var ein ov stór uppgáva fyri einstøku kommunurnar. Tí er longu fyriskipað frá almennari síðu, at Føroyar eru átta eldraøkir. Sandoyggin er eitt av hesu­m økjum og skal tí eisini samstarva um eldrarøktina. Undirsjóvartunnil Eitt av málunum, sum hev­ ur fylt ómetalig nógv í sam­ bandi við Sandoynna og Sands kommunu, er komandi undir­sjóvartunnillin, sum skal gerast millum Streym­ oynna og Sandoynna. Fyrst og fremst tingfólk fyri oynna hava í nógv ár barst fyri at fáa fast sam­ band millum oynna og Streym­oynna. Fleiri ferðir hevur hetta verið nær við at eydn­ast, men ikki fyrr enn móti end­ an­um á seinasta sam­gongu­ skeiði samdist polit-iska skip­anin um at gera ein undir­sjóvartunnil millum Sand­oynna og Streymoynna. Eftir rumbul, politiskt stríð og annað samdist polit­ iska skipanin um at fara undir at gera fyrst ein undir­ sjóvartunnil millum Eystur­ oy og Streymoy og so beint aftaná ein tunnil millum Sand­oynna og Streymoynna. Undirsjóvartunnilin hev­ur verið ein dreymur hjá sand­oyingum gjøgnum mong ár, men gongur alt eftir ætlan, so verður koyr­ andi av Sandoynni og inn á megin­økið í 2021. Millum teirra, sum vóru part­ar av samgonguni vóru ting­mennirnir Brand­ur Sandoy, eisini bygda­ráðs­ for­maður á Sandi, Ger­hard Logn­berg, eisini bygda­ráðs­ formaður í Skopun og Páll á Reynatúgvu, núverandi ting­ formaður. Kommunuvalið í heyst fer tí ikki so nógv hesaferð at snúgva seg um fasta sam­ bandið, men meira hvussu kommunan og komm­un­ urnar skipa seg í framtíðini. Uppgávurnar, sum polit­ iska skipanin velur at leggja á kommunurnar, gerast alt størri. Eitt er búskaparliga byrð­ an, men eitt annað er nógva orkan sum heild sum skal til at loysa hesar uppgávur. Tær krevja nógv meira fólk og fólk við útúgvingum. Kommunalpolitikkararnir eru eisini vitandi um, at uppgávurnar mugu loysast í felag. Stóri spurningurin hjá teim­um flestu er, hvussu stór­ar eindirnar skulu vera. Sjálvt um fleiri av føroysku kommununum eru smáar – so eru tær vælskipaðar – í Sands kommunu búgva 527 fólk SMÁAR KOMMUNUR ERU EISINI SERA VÆL SKIPAÐAR Búskapurin er á rættari kós Eftir mong ár í búskaparliga tungum sjógvi, sær slættari út hjá Sands kommunu í dag Árni Gregersen Kommunan á Sandi var ógvuliga hart rakt búskapar­ liga í nógv ár. Fráflyting í kreppuáru­ num og stór skuld gjørdi, at kommunan hevði landsins hægsta skattaprosent og skyld­aði fleiri álíkningar. Hetta er nú broytt. Kommunan er so væl fyri nú at frá 1. januar í ár var tað soleiðis, at kommunan ikki skyldar meira enn eina hálva álíking. Hetta er eitt ómetaliga stórt framstig og gevur bygdaráðnum mun­ andi størri frælsi at arbeiða. Í 2014 eydnaðist at koma niður á eina álíkning og nú er skuldin altso ein hálv álíkning. Hetta hevur havt við sær, at skattaprosentið er lækkað eitt prosentstig. – Skatturin er enn ov høg­ur. Vit mug arbeiða við hes­um og fáa skattin niður á 20 prosent, sigur Brandur Sandoy, borgarstjóri. Inntøkurnar hjá komm- un­uni eru mettar til 13,3 milljónir krónur í ár, tá ið peningurin til eldrarøktina ikki er tikin við. Og tað er helvtin av hes­ um talið, sum kommunan skyldar í dag. – Eg haldi vit kunnu siga, at tað hevur gingið rætt­an vegin, samstundis sum vit hava kunnað veitt borgar­ unum í kommununi tær­ somu tænastur, sum onnur hava fingið í Føroyum, legg- ur borgarstjórin afturat. Brandur Sandoy hevur verið borgarstjóri á Sandi seinastu sjey árini. Hann stillar uppaftur til valið í heyst Meginskúlin er eitt dømi um, at kommunurnar hava duga at samstarva í mong ár. (Kommunuskrivstovan á Sandi) Eitt samstarv um barnaverndartænastuna er álagt kommununum. Eisini tað tykist at virka í Sandoynni