mánadagur 15. august 2016síða 4

Mánadagur 15. august 2016 · Nr. 92 4 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Bill Justinussen, sum í nógv ár hevur sitið í fíggjarnevndini, vil vita, hvat landsstýriskvinnan í fíggjarmálum vil við einum Váðaráði VÁÐARÁÐ Árni Gregersen Landsbankin verður endur­stovn­ aður og í sama viðfangi hev­ur landsstýriskvinnan við fíggjar­ málum, Kristina Háfoss, Tjóðveldi, eisini lagt uppskot fram um at stovna eitt føroyskt Váðaráð. Hetta ráðið skal sambært upp­ skotinum halda eyga við syst­em­ iskum fíggjarligum váðum í sam­ felagnum. Fíggjarligt støðufesti er breitt hug­tak, men í høvuðsheitum snýr tað seg um, at fíggjarkervið í síni heild er somikið sterkt og mót­ støðu­ført, at trupulleikar, ið stinga seg upp, ikki breiða seg ótálm­ aðir í skipanini, soleiðis at grund­ leggjandi tænastur til borg­ar­ar, fyri­tøkur og tað almenna verða órógv­aðar. Álvarsligar fíggjarkreppur kunnu eisini hava ógviliga nei­ lig árin á búskapargongdina sum heild, og er seinasta fíggjar­krepp­ an gott dømi um júst tað, skrivar landsstýriskvinnan í við­merk­ing­ unum til lógarupp­skotið. Hon sigur eisini, at seinasta fíggjarkreppan stað´festi, at fíggj­ arligu eftirlitsstovnarnir vóru ov veikir og tað, sum teir høvdu eftir­ lit við, er ov avmarkað. Neyðugt er við eftirliti tvørt­ ur um ymisku partarnar í fíggj­ar­ geiranum, eitt nú vinnu­rek­andi grunnar og bankar. Løgtingið setti í verk eina §19 kanning í kjalarvørrinum á kreppuni, og tilmælið var, at ymsu eftirlitini ikki eiga at virka undir ymiskum myndugleikum. Eitt føroyskt váðaráð, ið verð­ur makroprudentiellur myndug­leiki í Føroyum, tryggjar, at umboð fyri allar partar, ið hava við føroyska fíggjargeiran at gera, so hvørt meta um samlaða systemiska fíggj­ar­ váðan í Føroyum. Ivi um myndugleikan Hóast grundgevingarnar um syst­ em­iskar váðar, so ru tað ting­fólk, sum ivast í um hetta fer at gera nakran mun yvirhøvur. Ein av teimum, sum er beinleið­is skeptiskur yvir fyri einum slíkum Váðaráð, er Bill Justinussen úr Mið­ flokkinum. Hann vil fyrst og fremst hava at vita frá landsstýriskvinnuni um hvørji onnur lond enn Danmark hava sett á stovn, sum skal halda eyga við systemisku fíggjarligu váð­unum. Bill Justinussen sigur, at sum orsøk til, at uppskotið er lagt fram, verður upplýst, at eitt úrslit av seinastu fíggjarkreppuni var, at: “... flestu lond styrktu yvirskipaða fíggjarliga eftirlitið í samfelagnum, og settu eisini á stovn tvørgang­ andi fíggjarlig váðaráð, ið skuldu tryggja...”. -Tá hetta uppáhald verður brúkt sum grundgeving fyri, at Føroyar eisini skulu hava egið fíggjarligt váðaráð, er neyðugt at fáa at vita, um og hvussu “flestu lond” ítøki­liga hava skipað hesi viðurskifti, sigur tingmaðurin hjá Miðflokkinum. Tingmaður vísir á, at Føroyar hava ikki egið fíggjareftirlit. Tað ger, at føroyuskir myndug­ leikar hava avmarkaðar møguleik­ ar at viðgera og handfara óstøðugu viðurskifti á fíggjarmarknaðinum. - Ein av grundgevingunum fyri at lata tvey umboð fyri danska fíggjareftirlitið vera partur av Det danske risikoråd er júst, at týðandi amboð at handfara systemiskar váðar liggja í hondunum á fíggj­ ar­eftirlitinum. Hesi amboð hava føroyskir myndugleikar ikki, sigur Bill Justinussen. Peningastovnarnir Bill Justinussen ger i sín­um spurningum til lands­stýris­kvinn­ una vart við, at føroysku peninga­ stovnarnir eru undir eftirlit av donskum myndugleikum – ikki før­ oyskum. Tí vil hann eisini vita, um uppskotið um Váðarað eisini er ein roynd at yvirtaka fíggjareftirlit­ið við føroyskum peningastovnun­um. - Ivi er um myndugleikabýtið. Føroyskir peningastovnar eru und­ir donskum fíggjareftirliti. Eitt einmælt Løgting hevur harum­ framt 5. desembur 2014 samtykt, at lóg um Det danske risikoråd skal galda fyri Føroyar. Viðkomandi er at spyrja, um lítla landið Føroyar skal hava tvey váðaráð – eitt før­ oyskt og eitt danskt – samstundis sum fleiri lond í Europa ikki enn hava stovnað egið fíggjarligt váða­ ráð, sigur Bill Justinussen. Hann sigur,a t tað er avgerandi at fáa greiðu á um føroyskir mynd­ ugleikar yvirhøvur hava heim­ild at áleggja føroyskum pen­inga­ stovnum kapitallrøv, tí fíggjarøkið er ikki yvirtikið. Føroyskir peningstovnar eru ikki beinleiðis undir nøkrum før­ oysk­um myndugleika. Bill Justinussen vil eisini hava at vita frá Kristinu Háfoss, lands­ stýris­kvinnu, um talan er um, at European Systemic Risk Board, sum er Váðaráð hjá ES, er fyri­ myndin hjá einum føroysk­um váða­ráð, sum skal halda eyga við syst­em­iskum fíggjarligum váða hjá sløk­um 50.000 føroyingum. Seinasti spurningurin til lands­ stýris­kvinnuna er um lógar­upp­ skot­ið í veruleikanum er ein yvir­ tøka av málsøkinum. Spurningurin er settur 11.aug­ust og skal eftir tingskipanini svar­ ast í seiansta lagi 10 dgar eftir at hann er settur. KANN FØROYSKA VÁÐA­RÁÐIÐ SETA KRØV TIL PENINGA­STOVNAR Kristina Háfoss , Tjóðveldi, hevur lagt uppskot fram um at seta eitt føroyskt váðaráð á stovn Bill Justinussen, tingmaður fyri Miðflokkin, vil hava landsstýriskvinnuna at svara uppá, hvat eitt føroyskt váðarað skal gera Bankarnir eru ikki yvirtikið málsøki, men Bill Justinussen vil hava at vita, um uppskotið til eitt váðaráð í veruleikanum er ein yvirtøka av váðaráðnum