hósdagur 8. september 2016síða 10

10 ÁKI BERTHOLDSEN - Nú mugu vit gevast at snakka, tí nú er tíðin komin at taka ábyrgd! Tað staðfesti Martin Kúrberg, sum er leiðari á Herberginum hjá Frelsunarherinum, á pall­borðs­ fundi í Miðlahúsinum mikukvøld­ið um ung og rúsevni. Hann er eisini er í ferð við at lata eitt viðgerarheim fyri ungar misnýtarar ímillum 18 og 25 ár upp á gamla hotellinum á Eiði. Hann heldur, at tað verður alt ov lítið gjørt fyri at basa rús­evna­ nýtsluni í Føroyum, og hann held­ ur eisini, at tað verður alt ov lítið gjørt fyri at hjálpa teimum ungu, sum eru fallin í misnýtslu. Hann sigur, at hann hevur verið á túsund fundum um rús­ evna­trupulleikan í Føroyum. Men tað einki hendir einki, og hann hevur alsamt grátandi foreldur í telefonini sum eru í ferð við at missa børnini til misnýtsluna. - Men vit hava einki at bjóða teimum, hvørki til tey, ella til teirra børn teirra, sigur Martin Kúrberg. Seinastu tíðina hevur nógv ver­ið tosað um at Ritalin, sum er heilivágur fyri ADHD, verður brúkt­ur sum rúsevni. - Vit tosaðu eisini um Ritalin fyri sjey árum síðani, men einki er hent og støðan er framvegis tann sama. Men vónandi sita vit ikki aftur um sjey ár og tosa aftur um tað sama, sigur Martin Kúrberg. Hann vónar, at vit fáa fleiri við­ gerartilboð til ungar mis­brúk­arar. - Tað er lættari at hjálpa einum burtur úr einum nýkomnum misbrúki, enn tað er at hjálpa einum misnýtara, sum hevur verið misnýtari í ein mansaldur, staðfestir hann.   Martin Kúrberg ásannar, at tað kostar pengar at skipa við­ gerðartilboð til ung, men hann heldur, at tað er ein neyðug íløga. - Hugsa vit bara um sjúkra­dag­ arnar hjá foreldrum og systkjum, og um tað trýst, rúsevnismisnýtsla leggur á sjúkrahúsverkið, ivist eg ikki í, at tað eru nógvir pengar at spara, sigur Martin Kúrberg. Selja rúsevni mitt á vegnum Hildur Hermansen, sum er leiðari á Barnaheiminum, sigur, at tey síggja alt ov nógv ung, sum rúsað seg. Hon vísir somuleiðis á, at starvs­ fólk á Barnaheiminum síggja eisini við sínum egnu eygum, hvussu rúsevni verða seld púra opið, mitt á vegnum, uttan fyri dansistøðini í Havn. Hon heldur, at hetta bendir á, at eftirlitið hjá myndugleikunum ikki er nóg gott. Eisini hon vísir á, at í løtuni er einki viðgerðartilboð til ungar mis­ nýtarar undir 18 ár. - Á Barnaheiminum hava vit ongan møguleika at viðgera ung­ ar rúsevnismisnýtarar. Vit kunnu royna at geva teimum jalig upp­ livilsi, at geva teimum góðar fyri­ myndir og at byggja teirra sjálvs­ álit upp. - Vit kunnu eisini geva teimum eina felagskenslu, men vit kunnu ikki viðgera tey, ið eru bundin at rúsevnum, sigur leiðarin á Barna­ heiminum. Hon heldur, at høvdu politikarar lagt dent á at útbúgva misnýtarar, hevði tað av álvara gjørt mun. Hon vísir eisini á, at nógv fólk vilja ikki trúgva henni, tá ið hon greiðir teimum frá um rús­evna­ misnýtsluna í Føroyum. Men nú fegnast hon um, at tað tykist sum um at politiski mynd­ ugleikin hevur skilt trupulleikan og er sinnaður at gera nakað við hann. Bara idiotar verða tiknir Eisini Martin Kúrberg ivast um eftirlitið er nóg gott. - Ung, sum eg tosi við, siga rætt og slætt, at man skal idiot fyri at verða tikin. Hann vísir á, at serliga tey nýggju, eftirgjørdu rúsevnini, eru torfør hjá løgregluni at finna, tí narkohundarnir skulu næstan hava nøsina í evnunum, áðrenn teir lukta tey. - Eg kenni eisini eina eldri kvinnu, sum fekk ein brævbjálva úr Niðurlondum við pulvuri í. - Tá sigur tað seg sjálvt -og skulu vit kalla ein spaka ein spaka- er eftirlitið ov vánaligt Hann heldur eisini, at summir læknar eru kanska ið so skjótir at geva fólki heilivág. - Onkrir av teimum skuldu held­ ur stungið reseptblokkin longur niðri í lummanum, serliga nú vit hoyra, at fólk selja heilivágin víðari, sigur hann. Annars vísir hann, at, at í Føroyum er uppgávan eitt sindur størri enn aðrastaðni. - Her er útboðið av rúsevnum óstøðugt og av tí sama eru nógvir av misbrúkarunum í Føroyum, blandingsmisbrúkarar, sigur hann. Eisini mamma ein misbrúk­ara heldur, at eftirlitið er ov vánaligt, tí hon vísir á, at rúsevni verða enntá seld í skúlagørðum - Farið í skúlagarðin og kann­ið støðuna, tí har verða rúsevni seld, og tað er farið fram í nógv ár, sig­ ur hon. Men hon leggur afturat, at hetta var ein trupulleiki, øll vistu av, eisini barnaverndin, men tað hendir einki. Vit tosa enn Rósa Samuelsen, fyrrverandi lands­ stýriskvinna í almannamálum, vísti á, at fyri 10 árum síðani vóru føroyskir myndugleikar í Íslandi og kunnaðu seg um rús­evna­við­ gerðina har. - Tað eru 10 ár síðani, og her sita vit enn og tosa um trupulleikan, staðfesti hon turrisliga. Hon ásannaði kortini, at batar eru hendir. - Vit hava fingið SSP, sum er eitt tvørfakligt samstarv ímillum skúla, sosialar myndugleikar og politiið. Í fleiri kommunum hava vit eisini fingið átakið, TÍTT, tiltøk í tøkum tíma, sum er eitt trivnaðarák, sum er vent ímóti børnum upp til 10 ár, og har endamálið er at eygleiða børnini við tí fyri eyga taka trupul­ leikar í føðingini. - Men tey, sum eru komin í eina misnýtslu, eru slept upp á fjall, leggur hon afturat. Sum heild er støðan góð Mariann Reinert, sum umboðar politiið í SSP, málar ikki støðuna so svarta, sum onnur gera. - Vit hoyra nógv um, at trupulleikin er veksandi, men tað er onki, sum bendir á, at tað er rætt. Tvørt­ur­ ímóti, síggja vit, at tað gongur tann rætta vegin, sigur hon. Sum heild er støðan góð, tí tað eru nógv tey flestu, sum ikki nerta rúsevni, sigur hon. - Men hjá teimum fáu, sum fella í misnýtslu, er tað sjálvsagt ein stórur trupulleiki, leggur hon afturat. Hon sigur, at tølini hjá løg­reglu­ ni stuðla uppundir hesa fatan, tí talið á ungum undir 18, sum verða skuldsett fyri lógarbrot, fækkast. Hagtøl hjá løgregluni vísa, at í SOSIALURIN 103 FRÍGGJADAGUR 9. SEPTEMBER 2016 UNG OG RÚSEVNI Vit hava tosað í fleiri ár, men tað verður gjørt alt ov lítið fyri at bøta um rúsevna­trupul­ leikarnar hjá teimum ungu í Føroyum NÚ ER NOKK SN OG NÚ MÁ HAN