hósdagur 15. september 2016síða 40

FRÍGGJADAGUR 16. SEPTEMBER 2016 SOSIALURIN 106 40 Eina ferðina, eg koyrdi í bussi í Keyp­ mannahavn, linie eitt ella onn­ur, sat ein fullur maður og rópti har afturi í bussinum. Hann rópti eftir øðrum fólkum, sum bara skuldu frá A til D. Hann spilti út onnur fólk á ferðini. Orða­ valið var ikki tað mest siðiliga ella lýsingarorðini tey vakrastu ella mest empatisku, eg havi hoyrt. Men hann var fullur, maðurin, og tað var og er hansara fulli rættur, hansara mannarættur, at rópa ókvæmisorð eftir øðrum. Hansara mannarættur er eisini at siga sína hjartans hugsan um onnur fólk, sum hann ikki kennir ella veit nakað um. Siga hana hart, so hon hoyrist, sjálvandi. Ein hugsan, sum ikki hoyrist, er líka lítið vert sum eitt lyfti frá einum politikara – sum hoyrist. So eina ferð, buss­urin steðgaði við eitt busspláss, kom bussstjórin aftureftir. Hann var ikki blíður á at líta. Húðarliturin segði okkum, at hann var úr landi, har sum mannarætindi, fólkarættindi, eru ein býur í onkrum heilt øðrum landi. Hann visti tí ikki betur. Hann gav tí fulla, rópandi, út-spillandi manninum greið boð, út nú, beint nú! Men tann fulli vildi sjálvandi ikki fara út. Hann skuldi ikki út júst har, hann skuldi út eitt annað stað. Bussstjórin var ikki minni avgjørdur. Eg koyri ikki víðari, segði hann, fyrr enn tú ert farin út. Soleiðis fekk hann alt fólkið í bussinum við sær. Tí øll vildu víðari í lívinum, mannarættindi ella ei. Øll skúgvaðu nú mannarættin til viks og út um opnu bakdyrnar. Maðurin fór so blótandi sama veg við sínum rættindum. Og vit koyrdu víðari. Tann fulli er uttan iva farin upp í næsta bussin. Stutt er millum bussarnar í Keypmannahavn. Í tí bussinum hevur bussstjórin verið úr einum landi, har tey vita, hvør eigur mannarættin. Tað eru ikki tey, sum sita tigandi og hyggja út gjøgnum skitnu bussgluggarnar, ella stara í telefonina. Tey eiga rættin, sum rópa eftir øðrum og spilla tey út. Hjá okkum í linie eitt ella onkrari aðrari var sigurin vunnin á mannarættinum. Í einum landi, sum annars breggjar sær óført av at virða og verja mannarættindini. Men gloymir, at mannarættindi eru ikki teirra, sum eru sum vit, sum fjøldin, sum hampafólkið. Sum vit, sum ikki gera øðrum fortreð. Ókey, hatta var so í Danmark. Í Føroyum eru hesi grundleggjandi rættindi vird. Millum annað í bussunum í Havn, leið eitt ella onnur leið. Har sleppa fólk sjálvandi at rópa eftir øðrum í bussinum og spilla tey út við væl valdum, grovum og ljótum orðum. Tað er teirra rættur í almenna rúminum at siga sína hugsan hart um onnur. Sleingja hana í gronina á teimum. Vit kunnu bara ganga, keypa okkum bil ella leiga hýruvogn. Eingin biður okkum brúka bussin, um vit eru so erkvisin. Og vit taka undir við Voltaire, sála. Haldi tað var hann, sum segði okkurt sum: eg eri púrasta ósamdur við teg, men eg virði til mín deyða tín rætt at siga tað, sum tú sigur. Voltaire koyrdi ongantíð í bussi. Teir vóru ikki til tá. Tað kostar einki at koyra við bussi í Havn. Tí ber heldur ikki til at krevja nakað har. Bussurin er eisini eitt friðskjól hjá teimum, sum hava sum ítriv at spilla onnur út. Hetta er ein ókeypis tænasta hjá býráðnum í Havn. Bussferð við útspilling og áhoyrarum og mannarættindum. Tað er eisini avstreinging, avstressandi, at ferðaætlanin bara er vegleiðandi og ikki álítandi. Tú kanst einki krevja, tá ein tænasta er ókeypis. Og hóast tað kostaði líka nógv sum í Keypmannahavn at koyra við bussi í Havn, var skattaprosentið í Havn tað sama. Ikki í leið. Á ongari leið. Ókeypis hunddálking í leið Rógvi Nybo Høgni Djurhuus fekk Móðurmáls­ virðislønina 2012 Høgni Djurhuus MYND: HEINESEN MYNDIR Yrki: Keypmannahavn Bústaður: Samskipari og ráðgevi, cand.scient.pol Hvat ætlaði tú at blíva, tá tú bleivst vaksin? Fyrst ætlaði eg so heilt víst at gerast lækni og reparera knø, tí eg helt tað var so synd í teimum gomlu, sum ikki kundu ganga. Seinni vildi eg vera advokatur, tí teir tjentu so nógvar pengar. Tá eg so fór í student vildi eg verða sivilverkfrøðingur í bygging og standa fyri at byggja stóru undrini í heiminum. Men so tók eg samfelagsfrøði sum høvuðsfak afturat alis- og støddfrøði, og endaði við at fara tann vegin ístaðin. Hvat átti hitt kynið at vita um títt kyn? At tað hjá okkum ber til at seta seg niður í sofuna og tiga, uttan neyðturviliga at hugsa stórar ella djúpar tankar. Onkuntíð, um enn tað er sjáldan, er kvirt í erva. Hvat áttu børn at vita um tað, at vera vaksin? Onki! Absolutt onki yvirhøvur. Børn skulu hava loyvi at vera børn sum longst, og bara so líðandi við uppvøkstrinum læra um tað at vera vaksin. Hvat var tann seinasti dreymurin tú gjørdi til veruleika? Seinasti stóri dreymurin, eg gjørdi til veruleika, var at gerast liðugur við mína útbúgving. Hugsi eg aftur, hvussu eg hevði tað tann dagin eg slapp inn á skúlan, so má eg siga at tað er ein dreymur sum er gjørdur til veruleika at koma (livandi) út aftur í hinum endanum. Um tú tordi, so hevði tú….. Lagt doyðin á ábyrgd og arbeiði, keypt mær ein seglbát og siglt runt um allan heimin tey komandi 2-3 árini. Hvat hevði gjørt heimin til eitt betri stað? Um vit øll sum menniskju gera eina lítla góða gerð í senn, eru meira tolin og fyrigevandi við hvør øðrum og duga betur at seta okkum í annans stað, so hevði tað ikki bara gjørt heimin til eitt betri stað, men fullkomiliga broytt heimin. Nær vart tú seinast veruliga ovfarin? Tá eg, uttan at vita tað sjálvur, fór til mína egnu kandidatveitslu, sum daman og familjan høvdu skipað fyri, meðan eg sat í Danmark og skrivaði høvuðsritgerðina. Tað seinasta tú hevur lært er, at …. … mann fær ilt av at bíta í 220 volt! Tann støðugt ringa samvitskan snýr seg um, at tú? At eg brúki ov nógva tíð og orku upp á at hugsa um samfelagið, órættvísi og loysa stórar trupulleikar, og tí eisini havi lyndi at gloyma tey og tað, ið er rundan um meg. Enda setningin: Føroyar áttu….. … at eftirlíkna minni hvussu onnur skipa síni viðurskifti og ístaðin havt dirvi til at seta sítt álit á, at vit sjálvi megna at finna fram til bestu loysnirnar fyri Føroyar.