hósdagur 22. september 2016síða 20

FRÍGGJADAGUR 23. SEPTEMBER 2016 SOSIALURIN 109 20 20 ARKITEKTURPOLITIKKUR E in rómverskur arkitekt­ ur,Vitruvius, orðaði umleið 20 ár fyri Kristi føðing eina lýsing av arkitekturi sum “ javn­vág millum tað nýtiliga og gagnliga, tað haldgóða og tað vakra”. Við hesum í huganum kanst tú finna ark­ itektur í einum stóli, í ein gøtu­lykt, í einari trappu, um hon er gjørd við nærlagni, við fyriliti fyri tí nýtiliga, tí haldgóða og tí vakra. Arkitekturpolitikkur hev­ur verið á breddanum í sam­felags­ kjak­inum í vesturheiminum tey seinastu 20 - 30 árini, fyrst í fak­ umhvørvinum og síðan eisini á politisku dagsskránni. Í stuttum kann arkitektur­ politikkur lýsast sum felags yvirskipaðar leiðreglur og áset­ ingar fyri bygging, sum allir áhuga­ partar taka undir við, borgarar, brúkarar, vinnulív, embætisverk og politikarar Bygging hevur altíð verið týð­ andi táttur i samfelag­menn­ingini. Bygging skapar karmarnar um okkara liv, inni sum úti, og sostatt eru umstøðurnar fyri okkara lív í stóran mun tengdae at ávirkanini og møguleikunum, sum byggingin bjóðar okkum, tað vera seg heima, á arbeiðsplássinum, í skúlum og á stovnum, í útirúmum, ímillum bygningar og onnur verkløg. Vaksandi viðurkenning av, at arkitekturur eigur stóran leiklut í hesum, elvdi til, at fakbólkar i fleiri europeiskum londum tóku evnið upp, og í 2001 varð EFAP - Europeisk Forum fyri Arkitektur Politikk - stovnað. Fylgjandi, eisini í 2001, varð sam­tykt gjørd í ES-ráðnum um arkitektur og arkitektoniska dygd í býum og á landi, og síðan, í 2009, orðaði ráðið yvirskipaðar leiðreglur fyri arkitekturpolitikk - “Guide to the Comission’s architectural policy”. Arkitekturpolitikkur er tó ikki eitt nýtt fyribrigdi. Í tann mun, at leiðreglur, standardir og ásetin­g­ar fyri bygging verða handhevjað­ar, og tað hava tær verið í øldir, kann mann tosa um arkitekturpolitikk. Hann vil tó aloftast einans hava støði í kvantitativum, tøkniligum ásetingum, og um kvalitativar og fagurfrøðiligar ásetingar eisini eru við, eru tær lítið ítøkiligar. Í Føroyum eru ásetingar um bygging at finna í lógum og í byggisamtyktum. Samanborið við onnur lond, er føroyska lógarverkið fyri bygging ungt. Í 2012 varð lóg um bygging samtykt, og síðan 2010 hevur Landsverk arbeitt við at gera bygningsreglugerð fyri alt land­ið, og hon verður sett í gildi frá jan­ uar 2017. Bygningsreglugerðin skal tryggja, at bygging verður nýt­ ilig, haldgóð og trygg, og, vísandi til allýsingina hjá Vitruvius, er bygningsreglugerðin so­statt týð­ andi partur av arkitekt­ur­pol­ itikkinum. Í londunum rundan um okkum hava vinnulívsfólk, embætisfólk, politikarar og onnur, sum taka yvirskipaðar avgerðir um, hvussu vit skapa okkara umhvørvi, so við og við ásannað, at góður ark­ itekturur skapar meirvirði og trivnað, at góður arkitekturur eisini er ein góð íløga, og sjøtul varð settur á at orða lýsing av arkitekturi, at vísa á, hvussu ark­ itekturur kann gerast ískoyti til sam­felag­smenn­ingina og hartil at vísa á hvussu hetta kann fremjast í verki. Longu í 1997 lýsti Vejle Komm­ une í Danmark sín Arkitekt­ urpolitikk, og var Vejle Kommune hervið slóðbrótari í norðurlond­um. Ríkisstjørnin í Finnlandi lýsti sín arkitekturpolitikk í 1998, í Svøriki í 1998, í Danmark í 2007 og í Noregi í 2009. Kommunur, sum hava bygging tætt at kroppinum í og við, at kommunur gera kommunuplanir og lokalplanir, eru í stórum tali farnar undir at gera kommunalan arkitekturpolitikk, eins og Vejle Kommune. Eitt nú helmingurin av norskum kommunum og triðingurin av donskum komm­ unum hava orðað ein arkitektu­ politikk. Tíðargrein tikkurkommunupolitikkurfíggjarpolitikkurútlendingapolitikkurmentanarpolitikkureldrapolitikkur landspolitikkurintegratiónspolitikkurmenningarpolitikkurútoyggjarpolitikkurarbeiðsmarknaðar politikkurumhvørvispolitikkurarkitekturpolitikkurtrygdarpolitikkurbúskaparpolitikkurheilsup olitikkurverndarpolitikkurmiðlapolitikkurvinnupolitikkurstarvsfólkapolitikkurlandbúnaðarpolitikk urbústaðarpolitikkurorkupolitikkurpartapolitikkurmálpolitikkurfamiljupolitikkurrættarpolitikkurgr Tá ið talað verður um arkitektur – um byggilist – so hugsa nógv um bygging, sum er merk­is­ verd, stórfingin, glæsilig, kost­ nað­armikil og fjar frá egnum dagligdegi. Hetta kann vera rætt, men arkitekturur er meir, arkitekturur er eisini eyð­mjúkur og lítillátaður og nærur í dagligdegnum 3 1 RKITEKTUR OLITIK KARMUR UM SAMFELAGIÐ ARKITEKTURPOLITIKKUR ENDAMÁL = VIÐ ÍTØKILIGUM SKIPANUM AT HÆKKA STØÐIÐ Í BYGGING Arkitekturur og Arkitekturur og burðardygd Undirvísing Arkitekturdagar Temadagar Kappingar Kunning ESCO Almenn bygging Heildarbúskapur (Total økonomi) Orka ARKITEKTURUR VÆLFERÐARSAMFELAGNUM Arkitekturardagur 03.-05. okt. 2014 Í Sirkus Filmar um arkitektur kl 19 og 21 Arkitekturur er eitt avgerandi amboð, tá innrættingar í samfelagnum skulu gerast. Arkitekturur fevnir um øll mannaskapt átøk. Flestu ivast ikki í, at vælferðarstovnar so sum skúlar, sjúkrahús og tjóðarsøvn eru fevnd av hugtakinum "arkitekturi". Men arkitekturur fevnir eisini um mannaskaptar innrættingar í náttúruni. Eitt nú útbygging av vegakervi og havnaløgum, staðseting av vindmyllum og størri planlegging av býum eins og innrætting av almennum rúmum í býum og á bygd. Eyun Eliasen Mullers Pakkhús Heðin Mortensen, borgarstjóri, bjóðar vælkomin Annika Olsen, landstýriskvinna, setur dagin Svend Sivertsen, form. AF, letur framsýningina upp Framsýningin er opin: Frí: 17-19, Ley: 12-18, Sun: 14-18 Fríggjadagin 03. okt. kl 17: Arkitektafelag Føroya Stuðlar: Tórshavnar kommuna, Føroya Bjór, Sirkus Upplivingartúrur Natostøðin á Sornfelli. Bussur frá Skálatrøð ley kl 14 Landsverk K ar Bylgjan – ítróttarhøll í Rúnavík MYND: BBP ARKITEKTAR Uppskot til høvuðssætu til Bank Nordik  MYND: MAP ARKITEKTAR