týsdagur 27. september 2016síða 18

Mikudagur 28. september 2016 · Nr. 111 18 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 NØVN Á mikkjalsmessu, hósdagin 29. september, fyllir Sørin S. Djurhuus í Norðragøtu 60 ár. Sørin er sonur Sørin Djurhuus úr Søldarfirði, og Ebbu fødd á Deild úr Vestmanna, Pápin doyði, tá Sørin var 4 ára gamal, og Sørin vaks upp hjá Odu og Ingolf Samuelsen í Klaks­vík. Sørin er kendur sum bruna­um­ sjónarmaður og svimjari. Tá Svimjifelagið Ægir varð stovn­að í januar 1975, var Sørin bein­anvegin partur av svimjara­ hópinum, og síðani hevur hann verið ógvuliga virkin í svimjingini. Sørin var bringusvimjari, fyrsta úr­slitið, ið finst hjá honum, er frá ólavsøkukappsvimjingina í 1975, tá ið hann rakk tíðina 1:36,5 í 100 bringu­svimjing. Skjótt var hann virkin venjari og seinni nevndar­lim­ ur í Ægir. Sum í øllum øðrum brøgd­ um lá parturin hjá Sørini ikki eftir. Skótalívið hevur eisini verið ein stórur partur av lívinum hjá Sørini. Hann telist millum teirra, ið hava verið við til at seta Skúvadalshúsið í stand – nú fyri aðru ferð. Nógv góð minni hevur hann úr húsinum, og í nógv ár hevur Sørin hildið føðingar­ dagarnir hjá sær har eysturi. Tá ið Sørin búsettust í Eysturoy, fór hann saman við øðrum undir svimjifelagið Skeggjar. Hóast avmarkaðir møguleikar og mót­ støðu var hann við til at mynda eitt sterkt svimjifelag í hylin­um við Gøtugjógv. Sørin var í nógv svimji-dómari, og rættvísari dóm­ ari skuldi tað leitast leingi eftir. Eitt av hæddarpunktunum vóru Oyggjaleikirnir í Føroyum í 1989. Sørin er ofta ferðaleiðari hjá svimji­landsliðunum. Hann hevur nú verið nevndarlimur í Svimji­ sambandinum í nógv ár og hevur ábyrgdina av lívbjargingini, og málið er greitt: allir føroyingar skulu vera lívbjargarar. Seinni árini hevur Sørin eisini verið ein partur av Koltursætlanini, og hann er ofta vakt í Koltri, har hann eisini búði nøkur ár sum barn. Í yngru árum starvaðist Sørin sum lívbjargari í svimjihøllini í Klaks­vík, og lívsleiðin hjá hon­um hevur fyri ein stóran part verið innan trygd. Bæði sum ambu­ lansu­førari, leiðari av ambu­lansu­ tænastuni í Norð­oyggjum, og nú sum bruna­umsjónar­mað­ur í Eystur­kommunu. Eisini hevur hann starvast sum kavari, húsa­ vørð­ur og nakrir túrar hevur hann verið til sjós. Sørin er giftur Rannvu úr Norðra­gøtu, dóttir Hjørdis og Tór­ hall Pæturson Hansen. Í september í 1983 fluttu Rannva og Sørin í húsini, sum tey høvdu latið smíðað í Norðragøtu. Sørin plagar at siga, at tey fluttu inn dagin fyri tiltiknu fótbóltsferðina hjá klaksvíkingum, tá ið tað lá til, at teir skuldu vinna FM! Rannvá og Sørin eiga trý børn: Gunn (38), Randi (31) og Rógvi (29), og 60 ára føðingardagsbarnið eigur tvey abbabørn – Tóki og Hjørdis. J Sørin S. Djurhuus Seksti ár 29. september 2016 KJAK Heri Mohr Í fíggjarløgtingslóg 1987 játtaði løgtingið 100 milliónir til ein nýggjan Oljugrunn fíggjaður við ein­um nýggjum brenni­ oljugjaldi. Oljugrunnurin fekk regluliga løgtingsjáttan í árunum 1987 til 1990, samanlagt 350 milliónir. Í sama tíðarskeiði fekk olju­ grunnurin 39,5 milliónir í rentu­inn­ tøkum av innistandandi í bankum og sparikassum og útlánum. Í 1988 veitti Oljugrunnurin Rá­ fiskagrunninum 35 milliónir í stud­ ningi. Í 1990 átti Oljugrunnurin 371 milliónir soleiðis: 82 milliónir inni­ standandi í bankum og spari­kass­ um, 132 milliónir í útláni og 157 milli­ ónir í landskassans gjaldføri. Við løgtingslóg nr. 33 frá 27. mars 1992 vórðu 91 løgtingsgrunnar avtiknir og fluttir til landskassans kapitalkonto. Teirra millum Oljugrunnurin. Við hesum avtøkum fekk aldar­ gamla virðingin fyri almennum peningi til ávís endamál í komandi tíðum mønustingin. Er tað mentað fólk, ið fremur slíka ”massakru”? Tað sjaldsama við hesari avtøku er, at sambært landskassans árs­ roknskapum er avtøkan framd í 1991, meðan lógarheimildin varð sett í gildi dagin eftir, at lógin varð kunngjørd í 1992 og virkandi frá sama degi. Hetta er ørskapur upp á forskot. Úrslitið av hesum var, at allar milliónirnar, sum omanfyri um­ røddu 91 grunnar áttu í reiðum peningi, fóru í tann tóma lands­ kassan. Hann fór sum kunnugt á heysin nakrar mánaðir seinni í 1992 við sera álvarsligum avleiðingum. Hesin ørskapur gevur okkum fylgjandi dreymamynd: 1. Í 1964 stovnsetti Fólkatingið ein grunn, sum fekk heitið 60-milli­ ónagrunnurin, seinni broyttur til Íleggingargrunnurin fyri Før­oyar. Hesin grunnur, sum fekk fólkatingsjáttan í fleiri ár, var ætlaður til at veita lán, seinni eisini stuðul, til størri íløgur í okkara samfelagi. Vit kunnu tríva í rúgvuna: 100% kreppustuðul til Atlantic Airways og 100% stuðul til leingjan av flogvøllinum og nýmótansgerð av komuhøllini vesturi í Vágum. Og Íleggingargrunnurin hevur veitt landskassanum fleiri lán í nógv ár til fígging av berghols-og landsvegagerð, SEV, o.a. Týdningurin, sum hesin grunnur hevur havt og framhaldandi hevur fyri okkara land og okkum, sum her búgva og virka, kann ikki undirmetast. Vit kunnu skráseta okkara vega- og bergholskervi, flogvøll, Atlantic Airways o.a. í dag, og so gera sammeting 40 ár aftur í tíðina. Fíggjarliga er hesin 52 ára gamli grunnurin í góðum standi og virkar eftir lóg, ætlan og við­ tøkum. 2. Í 1987 stovnaði Føroya Løgting sum sagt Oljugrunnin. Hóast hann varð avtikin í 1992 (1991), hevur løgtingið regluliga kravt olju­gjald í 25 ár við ongum olju­ grunni. Samanlagt einar 2 milli­ ardir. [Tað hevði verið ”kjekt å ha”, sum norðmaðurin segði]. Um vit nú ímynda okkum, at Oljugrunnurin, sum varð avtikin í 1991, fekk navnabroyting sama árið til Landsgrunnurin fyri Føroyar, so høvdu vit í dag átt ein grunn í milliardaklassa, sum, saman við Íleggingagrunninum, hevði verið eitt trygt og álítandi undirstøði (ískoyti) hjá løgtinginum at brúkt til fígging av almennum íløgum. Ikki nóg mikið við tí: Týdningarmesta virksemi í okkara samfelag eru: heilsuverkið og almannaverkið og skúlaverkið, sum í eini 10 ár so eyðmýkjandi og mannminkandi hava ikið á fá­ tækramarki úr hond í munn. Tey mugu sleppa úr endaleysum polit­ iskum klandri og fáa eina virðiliga tilveru. Ongantíð nóg skjótt. Eitt endaleyst klandur í løgtinginum er siðspillandi og loysir einki problem. Klandrið er problemskapandi. Umframt til almennar íløgur skal Landsgrunnurin fyri Føroy­ ar vera tann fíggjarligi trygg­ leik­in til fullgóðan raksturi av nevndu trimum verkum, sum eru essentiel í framkomnum sam­ felagi. Landsgrunnurin skal sjálv­ andi umsitast við lógum, kunn­ gerðum og reglum javnt við ein Ílegg­ingargrunn fyi Føroyar – men hvør sær. Hetta krevur sjálvandi, at okkara politikarar virka miðvíst í konstruktivum samfelagspolitikki, sum ikki verður órógvaður av pri- vatum, ellismerktum national­ist­ isk­um møsni? Um dreymamyndin her verður veruleiki, kunnu vit siga, at trí- toymið: Íleggingargrunnurin fyri Føroyar og Landsgrunnurin fyri Føroyar og Landskassin verður okk­ara varandi trygdarbelti, eitt perpetuum mobile, sum ikki kostar annað enn galdandi løgtings­játt- anir til umrøddu verk pluss verandi játtan úr imaginera olju­grunninum, sum løgtingið regluliga hevur játt­ að pening ár um ár síðan 1991 til dagin í dag. Í 25 ár hevur løgtingið fingið brennioljugjald í milliardaupphædd til ein oljugrunn, sum fór í søguna í 1991 (1992). Tað ørar! »Verður samfelagsins nervaskipan pínd og niðurbrotin við siðspillandi avleiðingum, kann talan verða um nepotismu, eitt virus, sum gevur vinum og kenningum serrættindi í politiskari umsiting og í høgum almennum størvum. Úr hesum virusi sprettur servilitetur, tað vil siga undirbrotligheit og sleiskni. Avleiðingin av hesum verður deka­ densa – forfall – í politisku og al­ mennu fyrisitingini, og vanligu eyðkenni eru, at meting um moral dettur sundur og fremur evnaloysi í spurningum um rangt og rætt.« 25 ára gamal ørskapur?