týsdagur 1. november 2016síða 18

Mikudagur 2. november 2016 · Nr. 126 18 Sosialurin Høgni Joensen Hugskotið at brúka Sjó­vinnu­hús­ið sum fróð­skapar­setur og Venjingarskúlan til lestraríbúðir er frálíkt – genialt. Land og kommuna spara hund­ að­tals milliónir. Og vit fáa ein útbúgvingardepil lið um lið við eitt livandi og fjølbroytt vinnulív á Vestaru bryggju. Fortreytin fyri vælferðarsam­ felag­num er ein góður búskapur. Grundvøllurin undir einum góðum búskapi er eitt vælvirkandi og nútímans vinnulív. Men for­treytin fyri framburði og einum fram­ komnum sam­felagi er útbúgving. Bæði handverksút­búgvingar og bókligar útbúgvingar. Onkur heldur, at tað stóra vinnulívið, eitt nú skipasmiðjan, skal ikki vera í Havnini. Hesum sjónarmiði taki eg ikki undir við. Vit skulu í høvuðsstaðnum eisini hava stór, góð og sterk vinnuvirki. Á hesum øki skal kommunan ganga á odda at skapa framleiðsluvinnuni í Havn góðar umstøður. Havnin er og hevur altíð verið ein miðdepil fyri útbúgving og ungdómi. Og tað skal hon eisini vera í komandi tíðum. Tí er neyðugt at gera stórar íløgur í høvuðsstaðnum, skulu enn fleiri føroyingar hava møguleika at nema sær hægri útbúgving í Føroy­ um. Ætlanir hava verið um at byggja ein nýtt fróðskaparsetur á Frælsinum. Tað hevur ljóðað, at kostnaðurin fyri eitt slíkt er omanfyri 500 mió.kr. Hesum verður neyvan ráð til í bræði. Tí er hugskotið at nýta Sjóvinnuhúsið sum fróðskaparsetur frálíkt. Tórshavnar Havn og havna­ nevnd­in fáa loyst ein trupulleika, nú handils- og vinnufyritøkur við tilknýti til sjóvinnuna ikki standa í bíðirøð at sleppa inn í gomlu Salt­søluna og Tunnuvirkið. Um Sjóvinnuhúsið kann tillagast fyri einar 30 mió. kr., er talan um eina stóra sparing fyri landið. Kann Tórshavnar Havn – ella annar eigari – leiga húsið til Setrið fyri einar 7-8 mió. árliga, hvílir íløgan í sær sjálvum. Sjóvinnuhúsið er 7000 fermetrar, so hølistørvurin verður nøktaður mong ár fram í tíðina. Sagt er, at eini 75 til 100 íbúðir til ung í útbúgving kunnu gerast á Venjingarskúlanum. Verður sama modell nýtt, sum Tórshavnar kommuna og Bústaðir hava gjørt í sambandi við Kommunuskúlan, kann eitt stórt tal av íbúðum verða tøkt um nøkur ár. Hetta er ein ætlan, ið eg taki fult undir við og vil virka fyri, um tit vísa mær álit á valdegnum tann 8. november. Set X við Høgna Joensen Valevni á lista C Vinna og útbúgving – lið um lið á Vestaru bryggju Bjørghild Djurhuus býráðslimur Hálvan tíma eyka um vikuna, hevði verði ein góð tænasta at veitt okkara eldru borgarum í Tórs­ havnar Komm­unu. Í Danmark hevur seinastu árini verði møguleiki hjá eldri borgarum, at fáa eyka vitjanir frá heimatænastuni. Hendan skipanin snýr seg í stuttum um, at borgarin fær eina eyka vitjan, hálvan tíma um vikuna, útyvir vanliga heimahjálpstørvin. Borgarin velur sjálvur hvat hesar vitjanir skulu brúkast til, og nær tær skulu verða. Hvør vitjan telur ½ tíma, og er tað eisini møguleiki fyri at samla sær saman tímar, soleiðis at tú til dømis kann fáa tveir tímar eyka hjálp/ tænastu fjórðu hvørja viku, í staðin fyri hálvan tíma um vikuna. Í Keypmannahavn vóru tað 97 % av borgarum, sum høvdu hendan møguleikan, og tóku av tilboðnum. Tey vóru so sera væl nøgd og fegin um hesa klippikort skipan. Hetta eru borgarar við skerdum førleika, sum fáa heimahjálp fleiri ferðir um vikuna. Hendan skipanin er somuleiðis við til at hækka um lívsgóðskuna – til dømis við nýggjum samskifti, og upplivingum, sum tey sakna og ikki hava møguleika fyri í gerandisdegnum. Royndirnar úr Danmark vísa, at tey flestu vilja sleppa út til eitt­ hvørt, til dømis at vitja avvarðandi í kirkjugarðinum, á kafé, at keypa, ein gongutúr, baka eina køku, eitt gott prát, ella okkurt heilt annað. Hugsast kann eisini, at tilboðið seinni kann víðkast til, at eisini bjóða røktarheimsborgarum hesa tænastu, og hví ikki , eisini heimabúgvandi eldri, sum ikki fáa heimahjálp og njóta gott av sama tilboð. Eina slíka verkætlan sum hesa vil eg raðfesta at sett í verk í Tórshavnar kommunu um eg blívi vald í býráði tann 8. november. Somuleiðis meti eg, at verk­ ætlanir sum hendan júst er í tráð við visjónina hjá Tórshavnar Komm­unu, virkin og vakin – alt lívið. Tann aldrandi borgarin í Tórshavnar Kommunu kann fáa eina enn betur tænastu, okkurt at síggja fram til og gleða seg til, og ikki minst størri lívsgleði. Klippikort til eldri sum fáa heimarøkt KOMMUNUVALIÐ ✗ Mildrid á Lógv Valevni Tjóðveldis í Klaksvíkar kommunu Í kjakinum um sjúkra­ hús­verkið er komm­ unu­lækna­skip­an­ in í norður­økinum dottin niður ímillum. Hóast, at henda skip­anin í dag liggur á andaleypi, so verður hetta neyvan borið uppá mál av okkara ábyrgdarhavandi politi­karum her norðuri. Eg veit ikki, hvat orsøkin er. Møguliga er hetta eitt so trupult mál at loysa, at teir ikki vita síni livandi ráð, ella kanska so er tað ikki nóg stór prestisja í komm­ unulæknum. Men fyri tann einkulta borg­ aran, so er tað eingin ivi um, at tað er kommunu­læknin sum hevur størstan týdning í ger­ andisdegnum hjá teimum. Stórur tørvur er á kommunulækna í nær­umhvørvinum. Hvør einasti borgari hevur havt samband við kommunulækna, onkur meira og onkur minni. Ein stórur partur av fólkunum hevur javnan brúk fyri kommunulækna til sjúkur, heilivág, heilsukanningar, heilsuváttanir, sjúkra­skriv­ing­ar, vaccinatiónir o.s.fr. Vit hava í dag bert ein fastan kommunulækna, sum enntá arbeiðir hálva tíð. Norð­oyggjar eru eftir fólka­grundarlagnum nor­ mer­aðar til 4 fulltíðar komm­unu­ læknastørv, so her stendur ikki væl til. Lækna­viðtalurnar verða fyri stóran part mannaðar av skiftandi avloysarum. Hetta er als ikki nøktandi fyri norðoyingar. Hevur ein tørv á lækna­hjálp, er tað sera umráðandi fyri sjúk­ lingin at fáa skjóta og góða hjálp. Hevur sjúk­lingurin eina varandi sjúku, krevur tað nógv av sjúk­ linginum støðugt at noyðast at greiða frá sínum heilsu­trupulleik­ um kanska enntá á øðrum máli enn sínum móðurmáli. Hetta er støðan við skiftandi læknum, og drenar sjúklingin fyri óneyð­ uga orku, samstundis sum kon­ tinui­teturin haltar. Nakað av kontinuitetinum kann tryggjast við førdari journalskipan, men als ikki alt. Tætt samskifti millum kommunulækna og sjúkling hevur ómetaligan stóran týdning fyri fullgóðari viðgerð. Í samskiftinum verður eitt álit uppbygt, sum gevur kommunulæknanum betri møguleikar fyri at veita sjúk­ling­ inum tí røttu hjálpina, ið ikki altíð fæst við skiftandi læknum. Tað eru í løtuni hølir til tríggir kommunulæknar, men hetta er í grundini eitt ov lítið. Fyri ikki so nógvum árum síð­ani, so vóru nýggj hølir bygd til kommunulæknar. Hetta var skipað soleiðis, at talan var um 4 isoleraðar viðtalur. Hetta er síðani broytt nakað soleiðis, at í dag er 3 læknaviðtalur, meðan hølini hjá 4. kommunulæknanum verða nýtt til sjúkrarøktarfrøðing, kostráðgeva og økispsykiatri. At fáa hesar sergreinar inn á læknamiðstøðina er sjálvandi eitt framstig, men hetta var ikki ætlanin við hølunum frá fyrstan tíð, men verður brúkt, tí hølini standa tóm. Tá hølini vórðu bygd, var ætlanin at byggja eina heilsumiðstøð við 2 bygningum, har hin bygningurin skuldi rúma ymiskum øðrum fakbólkum innan heilsuøki. Hetta gjørdist tó ongantíð veruleiki. Møguleikin til samstarv ímillum kommunulæknar í núverandi hølum er avmarkaður orsakað av teimum fysisku karmunum í bygninginum. Stóri spurningurin er, hvussu vit gera fyri at fáa eina vælvirkandi læknamiðstøð ella kanska heilsu­ miðstøð her í Klaksvík. Her má eitt sindur av nýhugsan til. Ein loysn kundi verið, at brúkt ein part av Klaksvíkar sjúkrahúsi til heilsumiðstøð. Her hevði verið rúm fyri fleiri læknum og eisini fleiri øðrum fakbólkum innan heilsuøki. Hetta hevði í sær sjálvum skapt betri umstøður fyri samstarvi og menning innan tað primera heilsuøki. Hevði hetta verið skipað á rættan hátt, so hevði hetta veru­ liga kunnað verið ein spíri til, at kommunulæknaskipanin við øllum sínum greinum hevði fingið eina nógv størri tyngd í heilsuskipanini, enn hvat hon hevur í dag. Hølini hava tó ikki alt at siga. Tað hevur størri týdning at hava vælútbúgvin fakfólk. Men um vit vilja hava eina heilsumiðstøð við fleiri ymiskum fakbólkum, so kemur hetta ikki at rúmast í núverandi læknahølum. Ístaðin fyri at byggja nýtt, so kundu partar av Klaksvíkar sjúkrahúsi verið brúktir til hetta endamál. Rákið innan heilsuøkið hevur seinastu tíðina verið, at fleiri og meiri týðandi partar av tí arbeiði, sum higartil hevur verið miðsavnað á sjúkrahúsum í dag, verður lagt út til ta primerum heilsutænastuna. Eitt gott dømi er viðgerð av diabetes, sum fyri størstan part liggur hjá kommunulæknum í dag. Men umstøðurnar hjá kommunu­ læknum eru tíverri ofta alt ov vánaligar til at kunna taka sær av tílíkum arbeiði. Um kommunulæknarnir høvdu havt atgongd til nakrar av teimum tænastum, sum sjúkrahúsið hevur, sum til dømis røntgen og blóðroyndir, so hevði tað verið stórt stig framá fyri bæði læknar og sjúklingar. Alt hevði gingið skjótari, og fólk høvdu tí ikki verið noydd at brúkt fleiri dagar til ymsar kanningar. Eg haldi eisini, at vit áttu at tikið upp samstarv við granna­ komm­unurnar í Eysturoynni - Eystur kommunu og Fuglafjarðar kommunu - um tað kanska ikki hevði verið eitt hugskot at skipað eina felags heilsumiðstøð fyri alt økið. Hesar kommunur hava somu trupulleikar at dragast við, tá talan er um læknatrot. Við ein­ um íbúgvaratali upp ímóti 10.000, so hevði hetta givið nakrar fram­úr góðar møguleikar at ment komm­ unulæknaskipanina á heilt annan hátt enn higartil. Viðvíkjandi Læknavaktini, so hevur verið nakað av ónøgd. Serliga er tað trupulleikin at noyðast at fara við smábørnum á náttartíð til Havnar fyri at fáa hjálp. Hetta er skilligt, tí at koyra 70-90 km við sjúkum børnum er ikki altíð so stuttligt. Her hugsi eg ikki um álvarsliga sjúku, sum krevur serkøna hjálp, sum bert kann veitast á Landsjúkrahúsinum, men um øll tey sum ein kommunulækni kann taka sær av. Her hevði borið til at broytt verandi Læknavaktina soleiðis, at tann læknin, sum hevur koyrivakt eystanfyri, hevði møguleika at kanna og viðgjørt hesar sjúklingar í læknaviðtaluni á Klaksvíkar sjúkrahúsi. Hetta hevði ikki kravt nakra størri broyting og letur seg væl gera innan núverandi skipan. Henda nýggja kommunulækna­ skipanin við betri arbeiðsum­ støðum og kveikjandi fakligum umhvørvi hevði heilt víst gjørt tað meira áhugavert hjá læknum at komið til norðurøkið. Hetta vildi ment alt heilsuøkið og tryggja borgarunum heilsugóðar umstøður. Hetta er nakað, sum eg vil arbeiða hart fyri, um eg verði vald í býráðið hin 8. november. Gott val! Kommunulæknaskipanin