mánadagur 14. november 2016síða 10

Mánadagur 14. november 2016 · Nr. 131 10 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 POLITIKKUR Árni Gregersen 15 tingfólk stillaður upp til kommunuvalið 8. november, men neyvan nakar hevði væntað, at úrslitið av val­ inum fór at hava so stórt árin á landspolitisku støðuna. Undan valinum var greitt, at ósemja var á Tvøroyri. Hetta var ein trupulleiki í Javnaðarflokkinum. Báðir javnaðartingmenn­ irnir har suðuri, Kristin Michelsen, borgarstjóri, og Bjarni Hammer, sum eisini situr í gamla býráðnum, draga ikki somu línu. Ósemjan kom til sjóndar, tá ið Javnaðarflokkurin ikki vildi tryggja Kristini Michel­ sen, at tann í flokk­inum, sum fekk flestar at­kvøður, var valdur borgar­stjóri. Tað endaði við, at borgar­ stjórin gjørdi ein nýggj­an lista. Sjálvur sigur hann seg vera koyrdan av javn­ aðarlistanum, men uttan mun til hvat og hvussu, so endaði tað við, at borgar­ stjórin á Tvøroyri framvegis eitur Kristin Michelsen og javnaðarlistin er uttanfyri samgonguna. Aksel fær trupulleikarnar Enn er tað ikki komið til sjóndar, men onki er at ivast Landspolitiska støðan spent Árni Gregersen Politikkur snýr seg um nógv ymisk ting. Seinastu dagarnar hava vit sæð hvat kann henda í kommunalpolitikki og vit vita, at á landspolitisku dags­ skránni fyllir fiski­vinnu­ný­ skipanin nógv. Men onnur mál set eis­ ini sín dám á politiska orða­ skiftið og vísa, hvør munurin í veruleikanum er millum vinstra og høgra. Í hesi vikuni skal Løg­ tingið fyri aðru ferð hava 3. viðgerð av lógar­upp­skot­ inum um at endurstovna landsbankan og seta á stovn eitt føroyskt váðaráð. Hesi málini eru veruliga vorðin politisk stríðsmál. Samgongan, sum legði frá sær í fjør, avtók Landsbanka Føroya í 2012. Landsbanlin hevði tá virkað í nøkur ár, men borgarliga samgongan hevði ongantíð verið heit fyri at ein landsbanki var settur á stovn. Millum nógvar borgarlig­ ar politikarar var hetta sæð, sum ein møguleiki hjá vinstra­flokkunum at seta ein almennan stovn afturat á stovn. Og ein stovn, sum politikararnir kundu stýra partvís. Tí legði táverandi lands­ stýrismaðurin við fíggjar­ málum uppskot fram um at avtaka bankan og eftir stutta viðgerð í Løgtinginum var hetta samtykt. Endurstovnan Tá ið tað gjørdist ein veru­ leiki, at Landsbankin var av­tikin og virksemið lagt undir Føroya Gjaldstovu og Hag­stovuna, boðaði serliga Tjóðveldi frá, at sluppu tey framat eftir eitt val, so fóru tey at endurstovna Lands­ bankan. Og tað er júst tað upp­ skotið, sum Løgtingið fyri aðru ferð hevur 3. viðgerð um í morgin. Landsstýriskvinnan við fíggjar­málum hevur lagt upp­skotið fram um at endur­ stovna Landsbanka Føroya, men saman við tí hevur hon eisini lagt uppskot fram um at stovna Føroya Váðaráð. Politiskt kemur skilnað­ urin millum sam­gongu og andstøðu klárt fram í álit­ inum, sum fíggjar­nevnd­in hevur gjørt í hesum máli. Meirlutin, sum er Ruth Vang, Framsókn, Helena Dam á Neystabø og Kristin Micherlsen úr Javnaðar­ flokk­inum og Pauli Trond Peter­sen, Tjóðveldi, taka undir við uppskinum hjá landsstýriskvinnuni og siga millum annað, at sam­ gongan hevur sett sær fyri, at Landsbankin skal endur­ skipast við vællýstum upp­ gávum. Landsbankin varð av­ tikin í 2012 av táverandi sam­ gongu. – Núverandi samgonga hevur sett sær fyri, at Lands­banki Føroya skal end­ur­stovnast við tí høv­uðs­ endamáli at virka fyri fíggj­ ar­ligum støðufesti. Landsbankin skal so­ leið­is virka sum óheftur, al­mennur fíggjar- og grein­ ingarstovnur. Hann skal virka sum ein av høvuðs­ ak­tørunum í at greina før­ oyska búskapin, ávara og fyribyrgja, at nýggjar fíggj­ ar- og búskaparkreppur raka okkum so meint, sigur meir­ lutin í fíggjarnevndini. Meirlutin vísir eisini á, at í 2011 fór Eik av knóranum og at tað vísti greitt at eftir­ litsskipanirnar ikki virkaðu eftir ætlan. Seinasta stóra fíggjar­ kreppan, sum rakti tað mesta av heiminum í 2008, gjørdi samtíðis greitt, at tað var ikki nóg mikið at hava eftirlit við hvørjum stovni sær, tí hetta eftirlit sá ikki, hvussu gongdin á fíggjarmarknaðunum yvir­ skipað nærum kollsigldi all­ an heimsbúskapin. Onnur lond hava tik­ið henda veruleika til eftir­ tektar, og soleiðis hevur ES álagt limalondunum at seta á stovn nýggjar myndugleikar, sum viðgera skipanarligar váðar. – Meirilutin hevur sæð tað sum eina avbjóðing, at myndugleikin á fíggjar­ økinum lutvíst er í Føroyum, lutvíst í Danmark, og metti, at tað hevði avgerandi týdn­ ing fyri, at Váðaráðið kemur at virka, sum ætlað, at greiða fekst á hesum viðurskiftum. Spurninbgurin um endrstovnan av landsbanka og nýstovnan av váðaráði elvir til hvast politisky orðaskifti í tinginum VÁÐARÁÐ OG LANDS SKAPA EITT POLITISK Neyvan nakrantíð fyrr hevur landspolitiska støðan verið so spent eftir eitt býráðsval, sum eftir býráðsvalið 8.november Kristina Háfoss, landsstýriskvinna við fíggjarmálum, hevur lagt uppskotið fram um at endurstovna landsbankan og stovna eitt føroyskt váðaráð Aksel V. Johannesen, formað­ ur í Javnaðaflokkinum, er tann, sum fyrst fær trupulleikarnar frá valinum á sítt borð Heðin Mortensen, býráðsformaður í Havn, gjørdist rættuliga illur, tá ið hann fekk at vita, at gjørdda avtalan ikki helt Høgni Hoydal og Polul Michelsen vildu ikileggja seg uppí skipan av býráði í Havn