hósdagur 24. november 2016síða 8

FRÍGGJADAGUR 25. NOVEMBER 2016 SOSIALURIN 136 8 leggja okkum, eins og at vit altíð hyggja aftur um vesikummuna, tá vit fara á ves. Eingin ynskir at sit á vesinum, tá ein slanga brádliga kemur skríð­andi millum føturnar á tær, sigur Rani Herup. Óvusligt fátækadømi Obo er ein lítil bygd eftir afri­ kanskum máti. Einans gott 12.000 fólk búgva í fjarskotnu bygdini. – Tað er ikki eitt stað, sum fólk vitja. Fyrst og fremst tí at økið er vandamikið, útlendingastýrið mælir fólki frá at vitja í økinum, tí at í øllum trimum londunum er borgarakríggj ella hernaðarligir bólkar, ið royna at vinna vald yvir økinum. Harnæst er tað torført at náa. Einasta orsøkin til at vit sleppa hagar, er at vit kunnu flúgva við tyrlum og lítlum propell­ flúgvarum, sigur Rani Herup. Íbúgvarnir í Obo eru sera fátækir. Tað er langt burtur frá høv­uðs­staðnum og nøkrum van­ ligum vælferðartænastum, so sum sjúkrahúsum. – Allar flestu fólkini í Obo búgva í leirsmáttum og liva fyri undir ein dollara um dagin. Ein partur av íbúgvunum hava HIV/AIDS. Miðallivialdurin í øllum landinum er eini 50 ár, men hesin parturin av landinum er tann, sum dregur miðaltølini niður. Yvir helvtin av fólkinum eru undir 20 ár og fá teirra hava nakra nevniverda skúlagongd, sigur hann. Hann ristir við høvdinum eina løtu. – Nú er tað so galið, at ein flótta­ fólkalegu er stovnað stutt frá býnum. Hon er á stødd við tveir fótbóltsvøllir og har skulu eini 5.000 fólk búgva. Tey eru flýdd úr Suðursudan. Eg hugsi bara, at um tú flýggjar til Miðafrikalýðveldið, so má standa heilt ræðuliga illa til haðani tú flýggjar. Fullkomin ruðuleiki Obo er langt frá stjórnini í Bangui, høvuðsstaðnum. Hetta merkir eisini, at valdið, sum stjórnin hevur í Obo, er mest sum bert eiti. – Her valdar í stóran mun lóg­ loysi. Tað er her, mørkini millum londini eru, men har er einki markaeftirlit av nøkrum slag. Vápn­aðir bólkar ferðast millum londini sum teir vilja og gera, sum teir vilja. Í so máta er tað ein tryggleiki fyri íbúgvarnar í Obo, at ein hernaðarlegu hjá USA og Afrikanska Samveldinum er í bygdini. Tey óttast, hvør hevði komið, um vit fóru. Her er nógvir aðrir bólkar at óttast enn bara LRA, sigur Rani Herup. Hesin parturin av Afrika er mest sum ein stórur skógur, sum strekkir seg um ein stór­ an part av Demokratiska Lýð­ veld­inum Kongo, meginpartin av Miðafrikalýðveldinum, inn í Suðursudan og yvir til Uganda. – Tað er ógjørligt at finna fólk, sum ikki vilja verða funnin, í hesum økinum. Tá vit flúgva í tyrluni, kunnu vit flúgva í tímar uttan at síggja annað enn trætoppar, so langt eygað røkkur, sigur hann. Tilvildarligu landamørkini, sum evropisku stórveldini avgjørdu, tá tey lutaðu heimspartin millum sín, hevur ikki gjørt støðuna betri. Fólkasløg vórðu skild sund­ur og brádliga gjørdust stórir fólka­ bólkar meiriluti í eini tjóð, men minniluti í grannatjóðini, tí ein lítil leivd varð, tá markið bleiv teknað á skrivstovuni. – Í Afrika er eingin ivi um, at ættarbólkur og familja eru týdningarmiklari enn tjóðskapur. Og tað sæst aftur í nógvum av stríðnum, sum hevur verið her. Ávirkanin frá vesturheiminum er tíverri ikki avmarkað til leivdirnar av hjálandatíðini. Enn í dag koma vesturlendskar fyritøkur inn og royna at fáa ræði á náttúruríkidøminum í pørtum av Afrika. Sjáldan gera tær ting betri, sigur Rani Herup. Alt snýr seg um at hava atgongd til røttu persónarnar – og tá er reiður peningur besta loysnin. Uppgávan at fanga Joseph Kony er ikki tað, sum drívur verkið hjá Rana Herup í Afrika. – Fyri meg er hetta eitt starv. Vit eru ikki á hermótinum sjálvum, har eru nøkur lið ímillum. Samstundis eri eg nokk so realistiskur. Eg ivist ikki í, at um vit taka ella drepa ein herhøvdinga, so stígur ein nýggjur fram stutt seinni. Eg eri her fyri upplivilsi. Eg eri bara glaður um, at eg eri sloppin at vitja eitt stað, sum flestu onnur aldrin sleppa at síggja ella uppliva, sigur Rani Herup. DANJAL@SOSIALURIN.FO 29 ára føðingardagurin hjá Rana Herup var hildin í telti hansara í Obo Hermenn frá Afrikansku Samveldisstyrkini hvíla seg. Vápnini eru tó altíð til reiðar Rani Herup royndi at bjarga hesi sjimpansuni frá at verða etin. Ein dagin varð hon stolin frá honum Útsýnið úr tyrluni. Ikki er lætt at finna fólk, sum goyma seg í skóginum í Afrika PERSÓNSSØGA