leygardagur 15. juli 2000síða 2

gult cyan magenta svart 3 tíðindablaðið sosialurin Nr. 134 - 15. juli 2000 gult cyan magenta svart Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov Marknaðardeild: Jonhard Hammer Dagbjørt S. Hansen Blaðfólk: Áki Bertholdsen, Turið Kjølbro Dagfinn Olsen John Johannessen Sveinur Tróndarson Eyðun Klakstein Rúnar Reistrup Dia Midjord Stefan í Skorini Ítróttur: Jákup Mørk Myndamenn: Jens Kristian Vang Álvur Haraldsen Útgevari, uppseting: Sp/f Sosialurin Bústaður: Argjavegur 26, Argir Postadr: Postsmoga 76, 110 Tórshavn Telefon: 311820 Telefax. 314720 e-mail: post@sosialurin.fo Lýsingar: lysing@sosialurin.fo Internet: www.sosialurin.fo Prent: P/F Prentmiðstøðin Sosialurin Oddagrein Frælsur tíðinda- flutningur Í seinastuni hevur verið tosað um, at bæði stóru bløðini í Føroyum hava verið ímóti sam- gonguni í m. a. fullveldismálinum. Tað er sera týdningarmikið, at eitt mál verður lýst frá fleiri síðum, og tað má vera fremsta uppgávan hjá fjølmiðlum. At onkur hevur skotið upp, at »fullveldisvongurin« skal fáa nakrar síður í hvørjum blað fyri at tryggja óheftan tíðindaflutining er eitt útsagn , ið ikki ber til, og er ikki sørt niðurlátandi yvir fyri fjølmiðlunum. Tað má vera soleiðis, at tíðindaflutningur og politikkur er atskiltur, so tað er meiningsleyst at ein ávísur vongur skal bera tíðindi, ið so pr definitión ikki eru óheft. Ein og hvør kann senda greinar inn, men tað kemur undir viðmerkingar og ikki undir tíðindaflutning. Bløð kunnu gjøgnum redaktiónina seta fram spurningar og verða kritisk, men slíkt verður ført fram á hesum stað. Tað er ein grov undir- meting av einum blað sum Sosialinum, tá fólk siga, at tíðindaflutingur verður littur og sigur ikki so lítið um hugsunarháttin hjá atfinnaru- num. Tað er eitt sindur meira erkvisni at hóma, nú fullveldisætlanin ikki gongur heilt sum sam- gongan hevði ætlað. Tað, ið tykist heldur løgið, tá hugsað verður um fullveldisfortalarar er, at spurningar verða ikki settir til sjálva ætlanina ella fyrireikingina av henni, men harafturímóti verða atfinningar havdar á lofti móti teimum, ið hava sett spurningar til gongdina. Vit hava roynt at viðgjørt eitt nú Hvítubók við at endurgeva ymisk sjónarmið og hava roynt at dekka samráðingarnar við danir so væl, sum vit kunna. Vit hava so eisini sett fram spurningar í mannagongdini. Millum annað vístu vit á tað ivasama við at senda ein faldara í hvørt hús, ið skuldi eitast at vera kunning frá landsstýrinum, men var undirskrivaður vegna Fólkaflokkin, Tjóðveldisflokkin og Sjálvstýris- flokkin. Slíkt átti ivaleyst at komið undir politiska upplýsing, og flokkar fáa stuðul til slíkt, so ikki er tørvur á, at Føroya Landsstýri stendur sum avsendari av slíkum. Spurningurin er, um ikki tað kann tulkast, sum at vandi er á ferð við- víkjandi óheftari upplýsing, tá ein politisk ætlan verður send út sum »kunning«, og fólk byrja at tosa um, at ávísir politiskir bólkar skulu fáa síðir í bløðunum settar av fyri at tryggja óheftan tíðindaflutning. Sum vit hava nevnt áður so er neyvan sæð fyrr, at so nógvir pengar hava verið brúktir til at kunna ella reklamera, um tað ber til at siga so, fyri einari ávísari politiskari ætlan sum fullveldisætlanini. Vit hava sæð heimasíður, faldarar, framløgur kring landið o.s.fr. Um borg- arin ikki er samdur, so er tað neyvan tí hann ikki verður nóg væl kunnaður ella tí, at fjøl- miðlarnir ikki dekka málið nóg væl. At siga tað, er tað sama sum at siga, at sokallaðu upplýsingarpengarnir eru burturspiltir. Er tað kanska hugsandi, at ein mótreaktión til mass- ivu lýsingina av málinum frá almennari síðu ger seg galdandi? Á hvørjum sumri heldur Út- norðurráðið ráðstevnu. Ráðstevnan í ár, har evnið er mentan, verður hildin í Qaqortoq í Suðurgrønlandi, í døgunum 13.- 14. juli 2000. Umleið 60 luttakarar hitt- ast á ráðstevnuni, bæði pol- itikarar frá Útnorðurráðnum og Norðurlandaráðnum eins og umboð frá eini røð av norðurlendskum mentanar- stovnum. Harafturat verða mentamálaráðharrarnir í Út- norðurráðnum við: fyri Ís- land Björn Bjarnason, fyri Føroyar Högni Hoydal og fyri Grønland Lise Skifte Lennert. Tann danski ment- amálaráðharrin, Elsebeth Mentanarráðstevna í Grønlandi Gerner Nielsen, som eisini er formaður fyri teir norð- urlendsku mentamálaráð- harrarnar í ráðharraráð Norðurlandaráðsins, verður eisini við á ráðstevnuni. Endamálið við hesi ment- anarráðstevnuni er við framløgum og orðaskifti at geva íblástur til at meta um og menna mentanarliga samstarvið í Útnorði, og í hesum sambandi leggja høvuðsdentin á støðu Út- norðurráðsins í norður- lendska mentanarsamstarv- inum. Ráðstevnan skal sum liður í hesum virka sum í- blástur við at orða tilráð- ingar í sambandi við kom- andi ársfund. Tøkk Hjartaliga takka vit øllum tykkum, sum við gávum, blómum, telegrammum og á annan hátt mintust okkum á diamantbrúdleypsdeg- num 30. mai 2000. Bestu heilsanir Berlina og Erik Mørkøre, Klaksvík Ráðstevnan hevur 3 høv- uðsevni: „Mentanararvur í Útnorði“, „Útnorður sum partur av norðurlendska mentanarsamstarvinum“ og „Mentanarsamstarvið í Út- norði nú og frameftir“. Fólk frá londunum í Útnorði við tilknýti til mentan og ment- anarpolitikk fara at halda fyrilestur um hesi 3 evnini. Hvørt evni endar við stutt- um orðaskifti. Ráðstevnan endar við, at mentamálaráðharrarnir í Út- norði hava framløgu um støðuna og framtíðarætlan- irnar fyri mentanarsam- starvinum í Útnorði. For- maðurin fyri teir norður- lendsku mentamálaráðharr- arnar í ráðharraráði Norð- urlandaráðsins hevur í- skoytisframløgu um støð- una og framtíðarætlanirnar fyri luttøku Útnorðurráðsins í norðurlendska mentanar- samstarvinum. Eftir fram- løgurnar verður felagsorða- skifti millum ráðharrarnar og hinar luttakararnar. Føroysku umboðini í Út- norðurráðnum, sum luttaka, eru: Jógvan Durhuus, for- maður, Lisbeth L. Petersen, Henrik Old og Eyðun Vid- erø. Harafturat luttaka Jó- anis Nielsen fyri mentanar- nevnd Løgtingsins, og Høgni Hoydal, landsstýris- maður í mentamálum. Útnorðurráðið Útnorðurráðið fer sunnu- dagin hin 16. juli at avhenda teir endurreistu bygningar- nar í Brøttulíð/Qassiarsuk til Heimastýrið í Grønlandi og Narsaq kommunu. Vígslan av bygningunum er ein partur af hátíðarhaldi- num í Grønlandi í sambandi við 1000 ára haldið fyri, at Leivur Hepni rakti við Am- erika og fyri fyrstu kristni- fráboðanini í Grønlandi. Hugskotið um endurreisn av garðinum hjá Eirikki Reyða og Tjóðhildarkirkju í Brøttulíð/Qassiarsuk varð lagt fram á ársfundi Útnorð- urráðsins í 1992. Síðani hevur ráðið arbeitt miðvíst við málinum, og longu á vári 1997 var semja um ar- beiðshátt og stevnumið. Hetta hevði við sær, at Út- norðurráðið og Heimastýrið í Grønlandi settu eina bygg- inevnd, sum síðani hevur havt ábyrgdina av setninginum. Árni Johnsen, altingslimur, hevur verið formaður í bygginevndini. Byggifelagið Ístak hevur staðið fyri arbeiðinum, sum byrjaði í mai 1999. Eitt stórt tal av sponsorum hava veitt stuðul til endurreisnirnar. Teir, sum veitt hava størsta stuðulin, eru: Íslendska stjórnin og Heimastýrið í Grønlandi. Endurreisnin av garði- num hjá Eirikki Reyða og Tjóðhildarkirkju skamt frá staðnum, har garðurin hjá Eirikki og Tjóðhildarkirkja Bygningarnir í Brøttulíð verða avhendaðir Útnorðurráðið avhendar endurreistu bygningarnar i Brøttulíð, garðin hjá Eirikki Reyða og Tjóðhildarkirkju, til Heimastýrið í Grønlandi og Narsaq kommunu í síni tíð vórðu bygd, fer at standa sum ein ævintýra- kend samanrenning av søgu norðbúgva og Grønlandi í dag. Harafturat fara bygn- ingarnir at hava ein stóran týdning fyri ferðafólkavinn- una í Grønlandi og fara at geva íkast til tað góða sam- starvið innan ferðafólka- vinnu, sum longu er millum tey 3 londini í Útnorði, sigur Útnorðurráðið Leygardagin í síðstu viku høvdu vit eina søgu um 1975 árgangin í Hoydølum, sum hevði verið saman og minst gamlar dagar. Í tí sambandinum søgdu vit, at Óli Jacobsen hevði hildið pisurøðuna í 1975. Hetta var ikki rætt. Tað var Sigvald Kristiansen, fyrrverandi lækni á Skála, sum helt røð- una tað árið. Vit biðja Óla, Sigvald og lesararnar orsaka okkum. Í røðu síni kom Sig- vald inn á málstríðið, sum tá var í hæddini. Eitt brot úr røðuni stendur í bóklingi- num um málstríðið, sum kom út á heysti í 1975. Tí- verri stendur tað ikki undir røðuni, hvør helt hana. Tá Sigvald Kristiansen í 1975 helt røðu á pisufundi- num, vóru tað 25 ár síðani, at hann leyk stundents- prógv. Hann og hini, sum fingu prógv í 1950, vóru tá saman og mintust aftur á gamlar dagar. Tíðin flýgur avstað. Í summar hava Sig- vald Kristiansen og fleiri av hinum, sum fingu prógv fyri einari hálvari øld síðani, verið saman aftur. Sambært 50 ára minningar- ritinum hjá Føroya Student- askúla vóru studentarnir í 1950 tíggju í tali. Tríggir málslingar og sjey mate- matikarar. Málslingarnir vóru Ingibjørg Johannesen, Skáli, Marjun Johannesen, Skáli og Alex Sólstein, Klaksvík. Matematikararnir vóru Sverri Egholm, Vestmanna, Jacobina Jona Joensen, Klaksvík, Ásmundur Vágs- heyg Johannesen, Klaksvík, Sigvald Kristiansen, Fugl- afjørður, Byrgi Petersen, Klaksvík, Magnus Ólavur Simonsen, Saltangará og Ellen Kristian Weihe, Tórs- havn. blm. Sigvald helt røðuna Lesið eisini Sosialin á Internetinum www.sosialurin.fo Sigvald Kristiansen var ein av studentunum í 1950