týsdagur 20. desember 2016síða 17

17 Mikudagur 21. desember 2016 · Nr. 147 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 POLITIKKUR Árni Gregersen At gera eina fíggjarlóg fyri almennu Føroyar fyri eitt ár, er í stóran mun ein bundin uppgáva. Nógvu útreiðslurnar eru rættuliga fastar og bund­nar av øðrum lóg­ um. Til dømis eru al­ mennar lønir rættu­liga fastar, serliga tá ið hugs­að verður um lær­arar, heilsu­ starvsfólk og almenn starvsfólk sum heild. Sjálvdan ber til at broyta hesar útreiðslur ser­liga nógv. Tað sum hinvegin kann taka drúgva tíð eru smámál um til dømis nakrar hundrað túsund krón­ur skulu játtast til okkurt. Hetta krevur helst eisini neyvari viðgerð, tí politikarar vita, at kem­ur ein játtan á fíggj­ar­lógina, so er tað næst­an ómøguligt at fáa hana avaftur. Í hesum meira ná­grein­ aða arbeiðnum koma ofta seráhugamál fram. Tingfólk vita um okkurt lokalt mál, sum tey fegin vilja stuðla við onkrari upphædd á fíggj­ arlógini. Eitt klárt dømi hesa­ ferð er, at tað eydn­aðist Nýggjum Sjálv­stýri at tryggja eitt komm­unu­ læknastarv afturat á Skálafjørðinum, umfrmt ein eyka laborant. Hetta er ein partur av gjaldinum fyri, at flokk­ urin tók undir við fíggj­ ar­lógini, sum hon var samtykt. Har­um­framt tryggjaði flokk­urin eisini, at al­mennu Føroyar keypa roynd­ar­orkuætlanina á Kmabsdali fyri eina hálva milljón krónur. Miðflokkurin fekk eis­ini nøkur ynski ígjøg­ num fyri at taka undir við fíggjarlógini. Flokkurin fekk játt­ að pening til við­gerð av ungum rús­evnis­mis­nýt­ arum til Frælsi á Eiði, um­ framt at nakað av pengum var játtað til Bláa Kross – eisini til viðgerð av ungum rús­evnismisnýtarum. Mið­flokkurin fekk eisini onnur mál við í fíggjar­ lógina. Fróðskaparsetur Før­ oyar fekk eina milljón aft­ urat. Hendan mill­jónin var annars skorin burtur, men meirlutin helt, at rættast er, at Fróðskaparsetrið eis­ini fær hesa eyka mill­ jónina. Umframt fíggjar­lóg­ ina, so samtykti løgtingið eisini tvær eyka­játt­an­ ar­lógir fyri ávika­vist oktober og desember í ár. Saltsilan á Tvøroyri fekk 1,3 milljóir krónur til rakstur – 300.000 krónur minni enn uppskotið mælti til. Og so játtaði tingið fimm milljónir til heilsu­ verkið. Hetta tí at sjúk­ lingar skuldu hava hetta endur­gjald gjøg­num sjúk­ linga­trygg­ingina. Landið er sjálv­tryggjandi, so pen­ ingurin mátti játtast í ár, tí freistin at gjalda er 28. desember. Smærru upp­ hæddirnar fáa mestu viðgerðina Fíggjarlógin er á leið fimm milljardir, men mestu viðferðina fáa smáu málini, sum kosta brotpartar á fíggjarlóginistovns­skipanirnar heimaftur Pengar til viðgerðarheimið á Eiði var nakað av tí, sum Miðflokkurin fekk fyri at taka undir við fíggjarlógini Kári P. Højgaard, Nýtt Sjálvstýri, tók undir við fíggjarlógini og fekk eina laborant og ymiskt annað afturfyri. Árni Gregersen Fíggjarlógin fyri komandi ar er vanliga seinasta mál, sum Løgtingið viðger áðrenn far­ ið verður í jólafrí. Soleiðis eisini í ár – næst­ an. Tí eftir at Løgtingið enda­ liga hevði samtykt fíggjar­ løgtingslógina fyri 2017, var farið undir at 1.viðgerð av einum uppskoti um miðlastuðul. Tað málið var beint í mentunnarnevndina, men tað venda vit aftur til aðrastaðni á hesum síðum. Orðaskiftið um fíggjar­lóg­ ina í ár var rættuliga drúgvt. Formaðurin segði, tá ið farið var undir atkvøðugreiðsluna eftir 3.viðgerð, at orðaskiftið hevði vart meira enn 30 tím­ ar, bert í tingsalinum. Afturat tí skal leggjast tann tíð, sum fíggjarnevndin hevur brúkt til at viðgera upp­skotið. Viðgerðin av sjálvari fíggj­ ar­lógini er vanliga størsta viðgerðin hjá Løgtinginum. Fíggjarlógin avger, hvat tað kostar at reka føroyska samfelagið og hon ásetir eisini, hvussu nógvan pening, landskassin kann taka inn frá borgarum og vinnu. Í sjálvari fíggjarlógini sæst eisini hvønn politikk Løgtingið rekur. Gjøgnum raðfestingar í rakstri og íløgum, sum verða gjørdar, avgerð mdirlutin í tinginum, hvussu gongdin skal vera í samfelagnum komandi árið. Nakrir fíggjarkarmar verða eisini lagdir um várið. Teir røkka fleiri ár fram, so vanligt er, at fíggjarlógin sam­svarar við tær ætlanir, sum verða lagdar í fíggjar­ kørmunun. Broytingar Tað er landsstýriskvinnan við fíggjarmálum, sum legg­ ur uppskotið um fíggj­ar­lóg fram, men í veru­leik­an­ um stendur alt lands­stýrið aftanfyri fíggjar­lógar­upp­ skotið. Tá ið uppskotið hevur fingið 1. viðgerð í tinginum fer tað í fíggjarnevndina. Tað er hon, sum skal við­gera upp­skotið frá lands­stýris­ kvinn­uni. Og tað er eisini í fíggjar­ nevndini, at fólk verða kallað inn fyri at greiða frá, hvat tey skulu brúka pengar til. Fyrst og fremst eru tað al­ mennir stovnsleiðarar, lands­ stýrisfólk og felagsskapir, sum fíggjarnevndin vil hoyra. Ofta er tað so, at fíggjar­ nevndin virkar saman – altso samgonga og andstøðan virka saman fyri at royna at spara pening og forða fyri at umstingin – landsstýrið – tekur ov mikið av pengum inn frá borgarum og vinnu. Í fíggjarlógararbeiðnum í ár hevur samstarvið millum partar av andstøðuni og sam­gonguna ikki virka ser­ liga væl. Ruth Vang, Framsókn, er forkvinna í fíggjarnevndini. Hetta er onnur fíggjarlógin, sum hon sum forkvinna hev­ ur viðgjørt. Fólkaflokkurin og Sam­ bandsflokkurin vístu í álit­ in­um, sum var lagt fram til 2. viðgerð av fíggjarlógini, á, at tey vóru ómetaliga illa nøgd við, hvussu arbeiðið í fíggjarnevndini var skipað í ár. Umboðini hjá teimum báðum flokkunum, Jacob Vestergaard og Bárður á Steig Nielsen, søgdu bæði í álitinum og undir viðgerðini, at eftir teirra meining, so var tað landsstýrið, sum stýrdi viðgerðini í fíggjarnevndini og ikki Løgtingið. Miðflokkurin og Nýtt Sjálv­stýri fingu sett teirra fingrramerkir á fíggjar­lóg­ ina, so teir báðir flokkarnir vóru rímuliga væl nøgdir við tað, sum alt endaði við. Tá ið fíggjarflógin enda­ liga var samtykt, so atkvøddu 29 fólk fyri og fýra atkvøddu ikki. Síðani á ólavsøku hev­ ur tingið viðgjørt 48 van­lig tingmál, umframt spurn­ing­ ar av ymiskum slag og okk­ urt aðalorðaskifti. Tingfólk eru farin í jólafrí eftir at tey samtyktu fíggjarlógina fyri 2017 á seinasta løgtingsfundi í ár 48 tingmál við­gjørd síðani á ólavsøku