týsdagur 20. desember 2016síða 22

Mikudagur 21. desember 2016 · Nr. 147 22 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 NØVN KRONIKK F ært tú ov nógv vald, verður tú ov maktfullkomin. Hetta vísir seg ferð eftir ferð, og hesa kensluna hava mong tingfólk nú av Kring­ varpi Føroya, sum hevur vald til at bera fram eitt einasta sjónarhorn í øllum stórmálum gjøgnum út­ varpið, sjónvarpið og internetið. Fellur tú í ónáði hjá KvF, manst tú kenna teg prísgivnan, og tað hava fleiri politikarar gjørt seinnu árini. Serliga politikarar úr tí flokk­ inum, sum gekk á odda at leggja Útvarp Føroya og Sjónvarp Føroya saman í 2004, men eisini kravdi, at KvF varðveitti tvær sjálvstøðugar tíðindaeindir. Politiska ynskið gekk ongantíð út. KvF hevur í veruleikanum bara eina tíðindadeild, sum avtalar við seg sjálva, hvussu dekningurin skal vera í sjónvarpi, útvarpi og á netinum. Bara ein tíðindaleiðari er, men ymsir redaktørar standa fyri ymsu tíðindasendingunum hvørja ferð. Haraftrat er bara ein programm­ leiðsla fyri útvarpið og sjónvarpið. Valdið, sum hesi leiðsluni er litið upp í hendi, er ikki minni enn valdið, sum tíðindaleiðslan hevur, tí programmleiðslan varðar av megin­partinum av útvarpsskránni hvønn dag og føroysku sjónvarps­ sendingunum við. Stórt afturstig Hetta merkir í veruleikanum, at ein einasti leiðari situr við endaligu avgerðini um, hvat skal í skránna hjá almenna útvarpinum og sjón­ varpinum. Vil tann persónurin t.d., at sjónvarp skal hava mestu peng­ arnar, endar útvarpið sum ein við­ fáningur. Og leiðsluleyst at kalla. Hetta er eitt stórt afturstig samanborið við, tá sjónvarp og útvarp vóru hvør sær. Tá høvdu vørpini hvør sín stjóra, hvør sína tíðindadeild og hvør sín pro­gramm­ leiðara. Sjónvarpsfólkini kýttu seg at gera munagott sjón­varp, og út­varps­fólkini kýttu seg at gera fjølbroytt útvarp. Við sál og sam­ leika. Samstundis sum hendan kapp­ ingin gjørdi um seg, var nógv lív í privatu miðlunum. Tvey bløð komu út fimm ferðir um vikuna og høvdu væl mannaðar redaktiónir, sum kundu standa útvarpinum og sjón­ varpinum kurl. Nú er alt øðrvísi. Bløðini eru veikari enn nakrantíð. Talið á størvum í føroyska fjøl­ miðlaheiminum er minkað niður í eina helvt síðan 2007, m.a. tí útvarp og sjónvarp eru nógv tódnað við KvF. Ein hópur av væl skikkaðum journalistum og miðlatøkningum virkar tí á privata marknaðinum. Mong gera tað við hepni, tí tey duga. Í fleiri førum ber til at siga, at tilfarið, sum fjølmiðlafólk á privata marknaðinum gera, er minst líka gott og eisini betri enn tað, ið verður skapt í KvF, serliga um hugt verður at, hvussu lættliga verður farið um nógvar útvarpssendingar. Valdssavning hjá fáum Miðlaútboðið er seinnu árini nógv einsrættað. Einsrættingin stendst av, at ongin kapping er um vinklarnar hjá almenna sjón­ varpinum og útvarpinum, at bløð­ ini eru nógv viknað, og at ongin skipað leið er hjá professionellum miðlafólkum í privatari vinnu inn á KvF-pallin við nýskapan. Úrslitið er, at smala KvF-leiðslan við sínum valdi á almenna sjón­ varpinum, útvarpinum og netsíðuni kann enda sum ein forðing fyri, at týðandi fakligar og kreativar kreftir sleppa at gera almenna fjølmiðlaútboðið í Føroyum fjøl­ broyttari og munabetri. KvF-leiðslan kann undir verandi skipan vera kompetent ella ókom­ petent. Fyri hana sjálva er púra líka­mikið, hvat hon dugir og megn­ ar, tí hon hevur valdið kortini. Hon situr á atgongdini til tíðindini í KvF, til øll programmini í útvarpi og sjónvarpi og til almennu netsíðuna. Suverent. Í roynd og veru er ein so stór valdssavning á miðlaútbonum í tí alsamt viknandi føroyska miðla­ landslagnum ein vanlukka, tí miðlatilfarið, ið almenningurin fær, verður ov einsháttað, stundum ov líkasælt og ofta ikki nóg væl fakliga grundað. Tí krevst ein útpurring. Kapping krevst Ein góð útpurring er at skapa kapping um journalistiska tilfarið. Kapping um tíðindir, kapping um sendingar og kapping um nýggjar hættir at brúka heimasíður, sosial­ ar miðlar o.a. Eitt redaktionelt uppbýti av almennu tíðindadeildini og programmdeildini er ein for­ treyt fyri hesi kapping. Hetta uppbýtið nýtist ikki at merkja, at onki samstarv er. Sam­starvast kann um søvnini, umsitingina og stórar hendingar og sendingar, sum útvarp og sjónvarp kortini samstarvaðu um, tá tey vóru hvør sær. Plattformurin til netið kann vera felags, men við yms­um síðum. Politikarar hava, nú teir vilja hava KvF býtt sundur í fleiri redak­ tionellar eindir, ásannað, at styðjast skal eisini upp undir privatu redak­ tiónirnar við pengastuðli. Tað al­menna sigur við nýggja upp­ skot­inum, at fjølbroytni krevst. Demo­kratiskt fjølbroytni. Og tað er rætt. Bæði fyri innihaldið og fakligu menningina er kapping betri enn tann valdssavning, sum nú er hjá nøkrum fáum í KvF. Um ein sundurbýting verður framd, má tó syrgjast fyri, at ymsu eindirnar verða styrktar, so fleiri fakfólk verða sett í sjónvarpi og útvarpi. Tí miðlaheimurin tódnar skjótt. Haraftrat eigur at verða sett út í kortið, at t.d. 15-20 prosent av pengunum, sum KvF ræður yvir, verða brúkt til at keypa tilfar frá privatum. Hetta kunnu vera ser­ ligar sendirøðir, barnatilfar, ung­ dóms­tilfar, nýroyndir av ymsum slag og ítróttasendingar. Lógin fyri skotum Løgtingið hevði fyrr í mánaðinum aðalorðaskifti um public service- sáttmálan. Orðaskiftið endaði sum ein lemjandi atfinning at ver­andi grundarlagi undir KvF, og landsstýriskvinnan fekk greiða fatan av, at sjálv kringsvarpslógin skal yvirhálast. Hesa yvirháling umhugsar hon at fremja. Samstundis eigur landsstýr­is­ kvinnan saman við Fróðskapar­ setri Føroya at bera so í bandi, at ein føroysk miðla- og journalist­ útbúgving verður sett á stovn. Hon skuldi fyri langari tíð síðan verið komin og kann sameinast við tílíkar útbúgvingar uttanlands, so útsýnið altíð verður vítt. Í KvF má eisini setast tann treyt, at áðrenn fólk verða sett við mikrofonina, mugu tey hava skipaða vegleiðing og lærdóm. Fleiri dømi eru um, at fólk koma inn sum óútbúgvin ella teknikarar og enda sum programmfólk, meðan útbúgvin ongar møguleikar hava á KvF-pallinum. Í tí frammanundan viknandi fjølmiðlalandslagnum skapar hetta fakliga líkasælu. KvF sjálvt ger fjølmiðlatilfar til suss og dregur virðingina úr journalistikkinum sum faki. Tíðin er komin at seta krøv, og krøvum og umskipanum skulu landsstýriskvinnan og kring­ varpsstýrið standa fyri. Hetta er onnur kronikkin í røðini um journalistikk og miðlar Kapping hvessir journalistisku avrikini Uni Arge journalistur Politikarar ásanna, at tað var eitt mistak at leggja útvarpið og sjónvarpið saman, og nú siga fleiri, at ein redaktionell sundurbýting krevst. Hon krevst ikki bara á tíðindum. Tvær ymiskar programmleiðslur fyri sjónvarp og útvarp høvdu skapt neyðuga kapping um journalistiska innihaldið, og tíðin er komin, at kringvarpsstýrið fer at seta KvF neyvari faklig krøv