mánadagur 23. januar 2017síða 42

VIKA 4 • 23. JANUAR 2017 18 ÓKEYPIS LÝSINGARBLAÐ TEMA Hús & Heim Vilmund Jacobsen U mleið helmingurin av el-orkuni í einum húsarhaldi fer til hvítvørunar, eitt nú til køliskáp, frystiboksir, uppvaskimaskinu, komfýr, vaskimaskinu og turkimaskinu. Tí er tað týdningarmikið, at hesi tól verða brúkt optimalt. Ráðini eru altíð at fylla maskin­ urnar, áðrenn tendrað verður og at vaska við rætta hitanum, eins og skilagott er at sentrifugera klæðini eyka, um turkimaskina verður brúkt. Tá sparir tú orku. Hitin í køliskápi eigur at vera umleið fimm hitastig, og kuldin í frysti­boksini eigur at vera umleið 18 kulda­stig. Umráðandi er at stilla køliskáp og frystiboks rætt inn, tí el-orka, sum fer fyri skeytið, gagnar hvørki tær, penga­ punginum ella umhvørvinum. Standby-nýtsla Øll tól til undirhald, hava stóra standby-nýtslu, serliga tí at tey ofta standa í hesi støðu í nógvar tímar dag­liga. Teldur, printarar, skannarar, há­tal­ arar sjónvørp, DVD-spælarar, play­ station, nitendo og WII-spøl hava eina ávísa el-orkunýtslu, um tey ikki verða sløkt, tá liðugt er at brúka tey. Best er at sløkkja á sjálvum tólin­um ella á vegginum og ikki við fjar­stýr­ ingini. Týdningarmikið fyri orkunýtslu at brúka hvít­vørur optimalt Ráðini eru altíð at fylla maskinurnar, áðrenn tendrað verður Ráðini eru altíð at fylla maskinurnar, áðrenn tendrað verður Spar upp á heitt vatn og tú sparir olju Vilmund Jacobsen Æ tlar tú tær at spara olju í húsarhaldinum, snýr tað seg ikki minst um at hugsa teg um. Lat tað gerast tín vani at hugsa um ovnarnar í húsinum - at hesir ikki standa óneyðuga heitir, tá lýtt er í veðrinum. Tað snýr seg ikki um at sita kaldur heima við hús, men heldur, at hiti ikki fer til spillis. Tey, sum ráðgeva um orkusparing, siga, at fyri hvørt hitastig, sum tað verður kaldari inni, sparir tú fimm prosent í olju. Ein máti er at skrúva eitt sindur fyri um náttina, og tá tú ert úti. Skilagott er tó ikki at lata hitan í rúminum minka við meira enn fýra stigum, tí tá verður tað ov kostnaðarmikið at hita rúmið upp­ aftur. Í betri tíðini av árinum verður væl minni olja brúkt til upphiting enn í køldu vetrarmánaðunum. Hinvegin kostar upphitingin av vatninum tað sama - summar og vetur, og tað er kostnaðarmikið at hita vatn. Tí er skilagott, um tú vilt spara olju, eisini at spara heita vatnið. Góð bjálving Eitt er, hvussu tú ansar eftir hita-og nýtsluni av heitum vatni í húsinum. Annað er, hvussu væl ella illa húsini eru bjálvað. Tað er stórur orkumissur í illa bjálvaðum húsum. Bjálving er ein eingangsíløga, sum er skjót at vinna aftur, og er soleiðis ein varandi sparing. Eru húsini ótøtt og trekkja illa, elvir hetta til stóra meirnýtslu. Vindeygu kunnu vera ein stórur orkumissur, og tí loysir tað seg ofta at skifta til orkugløs, um vindeyguni eru ótøtt, gomul ella punkterað. Orkugløs hava ta ávirkan, at hitin sleppur inn, samstundis sum gløsini forða fyri, at hitin í rúminum sleppur út. Tí er skilagott at hava orkugløs og tøtt vindeygu og úthurðar. Ketil og oljufýr Stórur orku- og hitamissur er í ketl­um, sum ikki verða reinsaðir eins og í oljufýrum, sum ikki verða stillaðar. Bert fáir millimetrar av sóti í ketlinum hava við sær, at olju­ nýtslan økist fleiri prosent. Steðgar oljufýringin í heilum, kostar tað eisini eyka, hvørja ferð húsini skulu hitast uppaftur.