mánadagur 6. februar 2017síða 9

9 Mánadagur 6. januar 2014 · Nr. 2 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Mánadagur 6. februar 2017 · Nr. 16 Síðani Útvarp Føroya byrjaði sendingarnar, hevur ítrótturin fylti nógv og hevur skapt ein føroyskan samleika Ítrótturin skapar ein føroyskan samleika Árni Gregersen Longu heilt tíðliga fór Útvarp Føroya at siga frá kappróðri á føroysku summarstevnum. Og tað gekk heldur ikki long tíð til Niels Juel Arge, út­ varpsstjóri, byrjaði at varpa bæði frá fótóltsydstum í lands­kappingini eins og frá øðr­um dystum, sum landslið og onnur úrvalslið spældu móti útlendingum. At ítrótturin í Útvarp­in­ um hevur havt eina stóra ávirkan á áhugan fyri ítrótti er nærum sjálv­sagt, men hetta hevur eis­ini í stóran mun skapt ein føroyskan sam­leika, tá ið varpað hev­ur verið frá ítróttar­hend­ingum, har føroy­ingar hava kappast móti øðrum. – Sjálvandi hevur hetta havt týdning og útvarp var gjøgnum nógv ár besti miðil­in. Tað bar til at senda bein­leiðis, so lurtarin kendi, at hann var við, har før­ oysk ítróttarfólk kapp­að­ust, sigur Jógvan Arge, sum í ein mansaldur segði frá føroysk­ um ítróttarkapp­ingum. Neyvarn er nakað at ivast í, at Útvarpið í mong ár, var drívmegin handan føroyskan kappróður. Altjóða ítróttur Longu seinast í fimti-árun­ um varpaði Niels Juel Arge, útvarpsstjóri frá fótbólts­ dysti millum føroyingar og hetlendingar, men fyrstu ferð Útvarpið av álvara var við til ein altjóða kapping, var í 1972, tá ið olympisku leikirnir vóru í Mu:nchen. Føroyingar luttóku ikki, men hendan stóra kapp­ ing­in var so mikið nær, at Út­varpið valdi at fara til Vesturtýsklands at siga frá kappingunum har. At so tað var júst tá, at ein terroratsókn var gjørd móti ísrealskum ítróttarfólkum er ein onnur søga. Hondbóls-HM Í 1976 luttóku føroyingar í C-HM í hondbólti í Portugal. Utvarpið var við á ferðini og segði frá. Føroyska liðið kláraði seg væl at allir føroy­ ingar sótu frammanfyri radio­lurtinum, tá ið Jógvan Arge segði frá dystunum í Portu­gal. Næsta stóra ítróttar­kapp­ ingin var, tá ið C-HM var í Før­oyum í 1980. Stór útlendsk hondbólts­ lið – millum annað frak­lend­ ingar og norðmenn, sum her­fyri spældu HM-finalu – luttóku tá ið kappingini. Eisini hetta eydnaðist væl og føroyingar savnaðust um hetta sum tjóð. Seinni eru tað Oyggja­ leikirnir og serliga í 1989, tá ið teir vóru hildnir í Føroyum. Tað vóru enn einaferð hend­ ingar, sum savnaðu tjóðina. Seinnu árini er tað fyrst og fremst fótbóltslandliðið við serligum úrslitum, sum hevur savnað tjóðina – ikki minst tá ið Føroyar vunnu á Eysturríki í Landskrona á sinni. – Ítróttur er vælgnaður til útbvarp og tí haldi eg, at hetta er eydnast so mikið væl og hevur fingið tak á so nógvum lurtarum, sigur Jógvan Arge, sum helst er tann, sum hevur sagt frá nógv flestum dystum og kapp­róðri í Føroyum. KRINGVARP FØROYA 60 ÁR spennandi tíð, bæði hvat tíð­indum viðvíkti og hvat menn­ingini í Útvarpinum viðvíkti. Fyrireikingarnar til tær fyrst V4-sendingarnar vóru byrjaðar á heysti 1969 og tann fyrsta send­ing­in, sum var send úr Lærara­skúla­ høllini í Havn var send 29. november í 1969. –Eg kom heim í desember sama ár og var við til eina ella tvær sendingar hetta árið og aftaná tað var eg partur av sendingunum, sigur Jógvan Arge. V4 sendingarnar vóru undir­haldssendingar, sum lógu rundan um V4-dráttin. V4 var sett á stovn fyri at fáa pening til vega til at byggja nýggj útvarpshús umframt at fáa pening til nýggjari tøkni, men eisini til at menna skránna og fáa størri orku at gera sendingar. V4-sendingarnar vóru sera væl umtóktar. Tær vóru ofta sendar úr Havn, men V4-manningingin ferðað­ist eisini kring landið og sendi beinleiðis av bygd leygar­kvøld. Í dag minnast vit og kenna nógvar av aktuellu tætt­unum, sum vóru yrktir til hesar sendingar. – Men hetta var krevjandi. Fyri tað fyrsta vóru tað somu starvsfólk í Útvarpinum, sum arbeiddu við hesum, umframt at fríyrkisfólk, sum dagliga hjálptu til, nú eisini gjørdu hesar sendignarnar, so hetta var strævið, sigur Jógvan Arge. Stórar rembingar Tá ið hann kom heimaftur til Føroya, sum útbúgvin jour­nalistur, vóru stórar remb­ingar í politisku skipanini. Fyrst í sjeyti-árunum vóru samráðingar um at fara uppí Felagsmarknaðin – tað sum í dag eitur ES, um­framt at føroyingar ar­ beiddu við fullari ferð at flyta fiskimarkið út á 200 fjórð­ingar. – Fyri fyrstu ferð var ein føroyskur fjølmiðil av álvara við til samráðingar um før­oysk viðurskifti. Vit vóru við, – ikki til sjálvar sam­ráðingarnar – men vit vóru í Bruxelles fleiri ferðir, tá ið føroyskar sendinevndir vóru har og samráddust og tað sama, tá ið fiskivinnuavtalur vóru gjørdar við onnur lond, fortelur Jógvan Arge. Hann minnist eisini til tær fyrstu samgongusam­ ráð­ing­arnar, sum Útvarpið var við til. Hetta var nýtt í Før­oyum tá. – Tá ið vit vóru til sam­ ráð­ingar uttanlands, so var Atli Dam ofta sam­ráð­ingar­ leiðari og hann var altíð sinnaður at siga frá, hvat var hent beint eftir sam­ ráð­ing­arfundirnar, sigur Jógv­an Arge. Í veruleikanum var hetta ein paprtur av tí sum útvarp er best til: at vera til staðar har tingini henda og senda beinleiðis, sigur garvarði journalisturin í Kringvarpi Føroya. Hann leggur dent á, at tað eisini snúði seg um ikki bert at hava føroysku sendi­nevndina sum keldu, men eisini at kunna spyrja seg fyri hjá øðrum og av­ stemma upplýsingarnar um sam­ráðingarnar. Eitt annað mál, sum fylti nógv í sjeyti-árunum var stóra útróðraaverkfallið. – Tað vardi ikki so leingi, men tað stóð nógv á teir dagarnar. Allur flotyin savn­ aðist í Havn og Úrvarpið var einasti miðil, sum kundi fylgja við dagliga, sigur Jógv­an Arge. Tað var júst tá, at Morten Mols – ella gamli Smyril kom til Føroya. Hann slapp ikki at landi norðanfyri, men legði at á Tvøroyri. Út­róð­rarmenn royndu at blokera fyri at skipið slapp at landi. – Spennandi hava árini verið og tað er ilt at skilja, at stovnurin nú er 60 ára gamal, sigur Jógvan Arge. V4 var sett í gongd, so peningur kundi fáast til vega at byggja nýggj útvarpshús Kappróðurin hevur alt átt sín lut í tí, sum Útvarp Føroya hevur sent