hósdagur 2. mars 2017síða 2

Í blaðnum... Tórshavn Tórsgøta 1, Postboks 76, 100 Tórshavn tel. 341800, fax 341801, post@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, fax 375464, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Tel. 341800 www.sosialurin.fo Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Blaðstjóri: Barbara Holm barbara@sosialurin.fo Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Stovnaður: 1927 Prent: Prentmiðstøðin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin 3. mars 2017 Tann 24. mai kann Sosialurin hátíð­ ar­halda, at 90 ár eru liðin, síðani fyrsta blaðið kom á gøtuna Nógv vatn er runnið í ánni, síðani fólk úr ar­beið­ar­ar­ørsl­uni í Havn og á Tvøroyri tóku stig til at stovna eitt blað, sum kundu fáa boð­skapin hjá teimum, sum tvey ár framm­ an undan høvdu stovnað Javnaðarflokkin, bornan kring landið. Tað vóru tveir flokkar á tingi í 1927. Sam­ bands­flokkurin og Sjálvstýrisflokkurin. Teir høvdu báðir síni málgøgn – Dimmalætting og Tinga­kross. Petur M. Dam, Mourentius Viðstein og hini, sum stovnað høvdu nýggja flokkin, vistu full­væl, at uttan blað so var eingin flokk­ur. Á sama hátt var tað átta ár seinni, tá Dag­ blað­ið kom á fyrsta sinni í 1935 og 14. Sep­ tem­ber í 1947. Uttan bløðini, so høvdu heldur ikki Fólka­flokkurin og Tjóð­veld­is­flokk­ur­in sæð dags­ins ljós. Týdningurin av bløðunum er alsamt broytt­ur. Og hóast partapolitikkurin fyllir nógv í gomlu bløðunum, so eru bløðini ein sera góð søgukelda. Samtíðarsøga er ikki so nógv skrivað – men í bløðunum er nógv skriv­að, sum lýsir dagsins viðurskifti upp gjøgn­um farnu øld – og líka aftur til fyrsta blað­ið, Færingetidende hjá Niels Winther í 1852. Tá Útvarp Føroya verður sett á stovn í 1957 broyt­ist tíð­indameldurin, og vit kunnu siga, at ikki fyrr enn tá fáa føroyingar ó­heft­ an tíð­inda­flutn­ing. Bløðini mennast eisini, og fleiri bløð royna at flyta seg úr støðuni sum politiskur boð­beri til tíðindabera. Nýggja tíðin setti onnur krøv – og sum vit nærk­a­ð­ust endanum á farnu øld, hvurvu fleiri av floks­bløðunum, meðan Dimma­ lætt­ing og Sosialurin royndu at flyta seg frá pol­it­iska bandinum at blíva tíðindabløð burt­ur­av. Tíðin við fjølmiðlum í Føroyum røkkur aft­ur til sama ár, sum Løgtingið varð end­ ur­stovn­að í 1852. Hetta sigur nakað um týdn­ing­in, sum fjølmiðlar hava sum partur av fólka­ræðinum. Nýggjar tíðir broyta tørvin – og fjøl­miðl­ ar­nir flyta seg millum ymsu miðlapallirnar. Fram til 24. mai fara vit at taka ymsar bit­ar úr bløðunum, sum vit hava givið út sein­ astu níti árini. Tá spakin í gjár varð settur í fyri bygging av nýggjum barnaskúla í Fuglafirði, hildu vinkonurnar, Annie Toftegaard og Karin Rygshamar, røðu. Tær báðar ganga í 6. flokki við Fuglafjarðar skúla. - Vit vóna, at tann nýggi skúlin verður barnavinarligur, litríkur - og at øll fara at trívast væl og fáa góð minnir í skúlanum. Okkum dámar væl at ganga í skúla, og vit fegnast um, at skúlaverkætlanin nú verður veruleiki, søgdu tær báðar millum annað. - Vit ynskja, at tit skunda tykkum at byggja skúlan, tí nú hava vit bíðað so leingi. Góðan arbeiðshug - tit, sum fara at byggja, løgdu tær báðar aftrat. Borið tíðindi kring landið í níti ár Skundið tykkum at byggja skúlan Annie og Karin Les eisini blaðið á telefonini Revolutión ella evolutíðon...? Bjarni Djurholm síða 22-23 Heimsins fyrsta ráð­frúa skriv­aði í fyrsta Sosialinum síða 16-17 Oddagrein Eirikur Lindenskov blaðstjóri Visti tú? – at fyrsta blað í Føroyum, Fær­inge­ tidende, kom út í 1852? Posta skal aftur vera al­ menn­ur stovnur, heldur lands­stýriskvinna Rigmor Dam, mentamálaráðfrúa, er ikki fegin um, at ætlaði miðlastuðulin til før­ oysku bløðini skal fella í fóðrið hjá parta­fel­ ag­num Posta. – Eg kann illa góðtaka, at monopol­fyri­tøk­ an Posta fer avstað við miðlastuðlinum og fari at taka málið upp í landsstýrinum, sigur Rig­mor Dam. Hon sigur, at her má finnast ein loysn, tí hetta verður óiva banin hjá føroysku av­ís­u­ num. – Og tað er avgjørt ikki í tráð við sam­ gongu­skjal­ið, har vit lovaðu at styrkja priv­ atu miðlarnar fyri at tryggja fjølbroytni. Vit skulu hava aðrar miðlar, sum kunnu standa upp ímóti Kringvarpinum. Alt gott um Kring­varpið, men tey skulu hava kapping og mót­spæl frá privatum miðlum, sigur hon. Landsstýriskvinnan vísir á, at uppgávan hjá Posta er at bera post út í hvønn krók í landi­num. – Og tað skal kosta tað sama, um tað er ein pakki til Hattavíkar ella til eitt pláss í mið­stað­ar­økinum. Posta er ein partur av al­menna undirstøðukervinum í landinum, sum hevur veitingarskyldu til alt landið. Hon er bangin fyri, at príshækkingin hjá Posta kann føra til, at onkur annar fer at bera bløð og lýsingar út í miðstaðarøkinum, og at útjaðarin verður við sviðusoð. Rigmor Dam heldur, at tað var skeivt at gera Posta til eitt partafelag, og tí heldur hon, at parta­fel­agið Posta skal avtakast og Posta gerast aftur til ein almennan stovn. Vil gera Posta aftur til almennan stovn Tað kemur sera illa við hjá bløðunum, at Posta hækkar galdið fyri útbering