hósdagur 2. mars 2017síða 26

FRÍGGJADAGUR 3. MARS 2017 SOSIALURIN 27 26 HERI SIMONSEN M iðlahúsið hevur fing­ið pólsku Kingu Eyst­ur­land, sum býr í Klaksvík at seta orð á hvat er hent síðani fremsti krimirithøvundurin í Pól­landi, Remigiusz Mróz bleiv av­dúk­að­ur, sum »Ove Løgmansbø« og ann­ ars hvussu Kinga hevur uppliv­að krimi­skaldskapin, sum er skriv­að­ ur um Føroyar av einum annars dugna­ligum rithøvundi, sum legði frá landi sum »Ove Løgmansbø«, utt­an at hava nakra grundleggjandi vit­an um Føroyar. Skelkur og vónbrot Kinga Eysturland skrivar: – Av­dúk­ ing­in fyri stuttum av »Ova Løg­ mans­bø« hevur skelkað fólk bæði í Pól­landi og í Føroyum. – Talan er í veru­leikanum um tann best selj­andi rithøvundin í Pól­landi, 30 ára gamla Remigiusz Mróz, sum er av­dúk­að­ur sum mað­ urin aftanfyri skalda­navnið »Ove Løg­mansbø«. Fyri pólskar les­ar­ar er talan um ein skelk og eitt vón­ brot, ser­liga fyri pólskar før­oya­ vin­ir. – Vón­brot­ið hevði ikki verið so stórt, um tað ikki var talan um ein ann­ars fram­úr­skar­andi rithøvund. Remi­giusz Mróz er so stórur í Pól­ landi, at hann í veruleikanum er eitt brand. ­ – Hans­ara annars harða arbeiðið og nær­lagnið hava gjørt tað møgu­ ligt hjá hon­um at skriva ikki færri enn 20 bøk­ur tvey tey seinastu ár­ ini. At gerast víðagitin var ikki nóg mikið Víðari skrivar Kinga Eysturland: – Nógv av verk­unum hjá Remigiusz Mróz eru skald­søgur, sum snúgva seg um lóg­ar­brot og brotsgerðir, sum fara fram í Póllandi. Men at ger­ast víða­gitin, og at vinna nógv­ an pen­ing var ikki nóg mik­ið fyri Remi­giusz Mróz. – Í síni verju­røðu fyri skald­skap­ in­um undir skalda­navn­inum, Ove Løg­mansbø sigur Remi­giusz Mróz, at hetta var ein hátt­ur at testa sín dugna­skap, og hann vildi tryggja sær, at bøkurnar und­ir navninum »Ove Løgmansbø« kundu selja væl, hó­ast Remigiusz Mróz ikki brúkti sítt egna navn. – Remi­giusz Mróz tók ein stóran vága við at skriva undir einum dul­ nevni. Óheppið val av eftirnavni Serliga valið av eftirnavninum var óhepp­ið, heldur Kinga Eysturland: – Hans­ara fákunnleiki og óvitan fekk hann at velja eitt eftirnavn, sum hevur eina drúgva og stolta søgu. Eitt eftirnavn, sum hoyrir til eina fam­ilju í Føroyum, familjuni á Løg­mansbø. – Remigiusz Mróz segði við pól­ lendingar og føroyingar, sum hann møtti í Føroyum síðst í febru­ar, at hann ikki tilætlað hevði skriv­ að nakað ilt um Føroyar og før­o­ yingar. – Remigiusz Mróz segði seg held­ur ikki vita, at eftirnøvn hava so stóran týdning í Føroyum. Hann segði seg verða vanan við, at øll eft­ ir­nøvn í Póllandi eru so van­lig, at eing­in gáar um tað. Kinga stað­fest­ ir, at eft­ir­nøvn kunnu eisini verða sjáld­som í Póllandi: – Tað búgva 38 miljónir fólk í Pól­landi, so givið er, at úr­val­ið av eft­ir­nøvnum er sera stórt. Tað eru nøk­ur eft­ir­nøvn, sum bara hoyra til áv­ís­ar pólskar familjur, sum eru av aristokratiskum upp­runa, so sum Radziwill, Zam­oyski, Drucki- Lubecki ella Czar­toryski. – Eg eri vís í, at um Remi­giusz Mróz hevði valt sær eitt pólskt dul­nevnið til at geva út bøk­ur, so hevði hann ikki valt nakað av eft­ ir­nøvnunum, sum eg havi nevnt, tí tað hevði verið hildið at verða óhóskandi. Skuldi lært av William Heinesen Viðvíkjandi sjálvari søgugongdini í bók­un­um »Enklawa« og »Veiðan«, sum er tær báðar fyrstu bøkurnar hjá Ova Løgmansbø, skrivar Kinga Eyst­ur­land: – Viðvíkjandi søgu­gongd­ini, so er tað ógjørligt hjá før­oy­ing­um at meta um hvussu skeiv­ar frá­ sagn­ir­nar eru, tí bøk­ur­nar finn­ast bara á pólsk­um. Sjálv havi eg lisið bøk­urnar »Enklawa« og »Veiðan«, so eg meti meg verða føra fyri at meta um innihaldið í hes­um báð­ um bókunum. Eg havi havt eitt rætti­liga lívligt samskiftið við Remi­giusz Mróz um fiksjón og ikki-­fiksjón. – Uppfatanirnar hjá okk­um eru ymiskar, um hvørt tey før­oysku fólkini í skaldsøgunum eru ja­liga lýst ella ikki. Remigiusz Mróz vardi sjálvandi sín rætt til at skriva fik­ sjón. Men Remigiusz Mróz skilir ikki, at fiksjón riggar ikki á sama hátt í einum lítlum landi, sum er so fólkafátækt sum Før­oyar. – Øðrvísi er við stórum lond­um í heim­inum, sum t.d. Russ­landi, USA og Kina. Líkamikið hvat tú sig­ur um hesi londini, so er tað sann­leik­ in. Lat okkum siga, at tað eru nógv rík fólk í Russ­landi, tað passar. –Lat okkum siga, at tað eru nógv fátæk fólk í Russ­landi, tað pass­ar. Um vit koma við pá­stand­in­um, at Kina er ógvu­liga væl ment tøkni­ liga, so er tað líka satt, um vit siga, at Kina stend­ur seg illa tøkniliga. – Slík­ir pá­standir eru torførir fyri ikki at siga ómøguligir at føra fram um eitt so lítið land sum Før­ oy­ar. Alt í Føroyum er nær, og er við hondina, og tí er tað, at all­ar bend­ingar av sannleikanum um Før­oyar eru kontroversielar, og slíkt verður ikki væl móttikið í Før­oy­um. William Heinesen skilti hetta, tá hann skrivaði skald­søg­ una »Nóatún«. – Nóatún er ein lít­il fik­tiv bygd, sum stríðist við mál, sum øll smá og innistongd sam­fe­løg stríð­ast við. William Heine­sen visti, at nógv­ar bygdir í Før­oy­um kundu verið »Nóa­ tún«, men sam­stund­is visti Willi­am Heine­sen, at um hann ná­greini­liga hevði skriv­að um t.d. Við­ar­eiði ella Skop­un, so hevði hann ikki fingið somu und­ir­tøku fyri bók­ini. Trupuleikin eru feilirnir Kinga Eysturland staðfestir, at trup­ul­leikarnir við bókunum, sum Remi­giusz Mróz skrivar undir skalda­navninum Ove Løgmansbø er ikki um tær eru fiksjón ella ikki fik­sjón: – Størsti trupuleikin hjá mær er, at føroyingarnir í bókunum handla, hugsa og tosa ikki, sum før­oy­ingar vanliga gera. Tær góðu bøk­ur­nar Remigiusz Mróz hev­ur skriv­að undir egnum navni eru góð­ar, tí persónarnir eru so veru­ leika­kendir. – Remigiusz Mróz er út­búgv­in sak­førari. Sum lesari fái eg eina kenslu av, at Remigiusz Mróz kenn­ ir hetta umhvørvið væl, og tí eru pólsku søgurnar hjá honum, og per­sónarnir í bókunum so trú­lig­ir. – Tá tað kemur til bøkurnar hann hevur skrivað, sum Ove Løg­ mans­bø, so er tað týðiligt, at høv­ und­urin ikki kennir tann før­oyska veru­leik­an, og hann fær føroy­ing­ ar­nar í skald­søgunum at føra seg fram sum póllendingar. 15. mars verð­ur triðja skaldsøgan hjá Ova Løg­mans­bø, sum eitur »Ferjan« giv­ in út í Pól­landi. Hesaferð vita pólski les­ar­arnir hvør Ove Løgmansbø er. –Tá tey nú vita, at hann ikki er hálvur føroyingur, sum hann hev­ ur ført fram áður, so fara tey utt­ an iva at verða eitt sindur meira at­finningarsom ímóti bæði skald­ søg­uni og rithøvundanum, skrivar Kinga Eysturland úr Montevideo í Uru­guay. Fyri pólskar føroyavinir var avdúkingin av »Ova Løgmansbø« eitt vónbrot. Remigiusz Mróz hevur skrivað fleiri meistaraverk undir egnum navni, men er langt undir vanligt støði, tá hann skrivar undir skaldanavninum »Ove Løgmansbø« Upplivingin hjá einum pólskum lesara av »Ova Løgmansbø” SAMRØÐA Í Póllandi verður Remigiusz Mróz samanborin við John Grisham Sambært Kingu Eysturland føra føroyingarnir í bókunum hjá Ova Løgmansbø seg fram sum póllendingar