hósdagur 16. mars 2017síða 28

FRÍGGJADAGUR 17. MARS 2017 SOSIALURIN 33 28 Óli Jacobsen Foxferðin: Siðsøga SIÐSØGA Óli Jacobsen 2. partur S einasti partur um ferðina hjá Fox í 1860 endaði við eini hugaligari frásøgn heima hjá Óla Kristian Dam á Oyrareingjum. Hildið verð­ ur áfram: Den megen Tale om Ureenlighed paa Færøerne hidrører vel nær­ mest fra saadanne be­døm­mere, som kun har bevaret Indtrykket fra Fiskerleierne, hvor jo saadan rig­tig­nok altid vil findes, eller Grun­den ligger i, at man har an­lagt en falsk Maalestok for Be­døm­mel­ sen. Den samme Mand, f.eks. fra Danmark, der stødes over, hvad han kalder Færingens min­dre Omhyggelighed i denne Ret­ning, vilde muligen blive i endnu hø­ jere Grad forbauset ved at høre en Beboer fra et tropisk Klima, eller maaske blot en Englænder, for­undre sig over ham og hans Sæd­vaner i samme Retning. Man børe ikke bedømme en hel Befolkning ved dens nederste Klas­ser alene. Vi, Dr Raae, Shaffner og jeg overraskde Befolkningen uven­tet med vore Besøg, og vi kom enstemmig til det Resultat, at den hidtil almindelige Dom her hjem­ me om Færingen er for streng og ikke retfærdig. Man vil maaske sige, at vi er ikke aldeles uhildede Dommere, maas­ke endog med Hentydning til Louise (dóttir Óla Kristian) og Kaf­fen o.s.v. Nu vel. Vi indrømme, at vi elske Færingen, saaledes om vi saae ham. Hvor kan man andet en­de holde af en saadan god, sund Na­tur, en saa opvakt Fjeldboer, en saa kjæk Søgut! Hans hele Væsen til­ta­ler, og hans hurtige Fatteevne gjør hans Omgang behagelig. Heimið á Oyrareingjum fostraði tveir løgmenn Kona Óla Christian var Anna Kris­ tina Mohr, ættað úr Havn. Ein dótt­ir verður í frásøgnini nevnd við navni, Louisa. Hon var fødd í 1839. Hon bleiv gift við Thomas Deb­es av Oyri. Tey fingu fimm børn. Ein son­ ur var Hans Debes, sum í 1937 doyði um­borð á Mari­tanu undir Grøn­landi, helst av hjarta­slag, 55 ára gamal. Hann varð jarð­að­ur í Suk­ur­topp­in­um. Hans var giftur við Marin Margrethu Klein og var bú­sett­ur í Fuglafirði. Tey áttu eina adop­tiv­dóttir. Hinar døturnar, sum vóru um­ rødd­ar, eru: Inger Anna Maria, f. 1832, Elisabeth Marianna f. 1834, He­lena Nicolina f. 1842 og Anna Elisa­beth f. 1845. Tað var ein sonur í húsinum. Hann hevði eitt ógvuliga kent navn, Petur Mohr Dam. Hann var fødd­ur í 1837 og doyði í 1890, 53 ára gam­al. Sum einasti sonur bleiv hann bóndi við Sjógv. Hann bleiv gift­ur við Johonnu Mariu Djur­ huus úr Tinggarðinum í Kollafirði f. 1840. Tey fingu trý børn. Elstur var son­urin Johan f. 1863. Hann er kend­ur sum tann fyrsti í Kollafirði í Brøðrasamkomuni saman við kon­uni Elsbu Katrinu. Eisini var hann tingmaður fyri sambandsflokkin frá 1903-18. Hann var kendur fyri at vera ein ser­deil­is gávaður maður. Hann tos­aði og skrivaði íslendskt, enskt, týskt og franskt umframt, at hann var kønur í fornnorrønum máli Yngstur var Óli Christian, f. 1867. Konan var Sára Maria Olsen. Hann gekk burtur á útróðri, ein­ ans 39 ára gamal. Ein sonur teirra var Petur Mohr Dam, ein tann kendasti pol­it­ik­arin í Føroyum og løgmaður í tveim­um um­før­um. Í bókini um Kjøl­bro verð­ur greitt frá, at Pet­ur Mohr Dam var so avgjørdur frá­halds­ mað­ur, at tá hann skuldi skála, bað hann um sodavatn. So nógv hevði pápa­beiggin, Johan Dam, ávirkað hann sum smádrong. Sum kunnugt var ein sonur Pet­ ur Mohr Dam, Atli, longst sitandi løgmaður í Føroyum, nevniliga í 16 ár. Koppa Jákup var ein pressari En af vore Ledsagere, en jævn Bon­de­knøs, Jacob Jacobsen, 23 Aar gammel, interesserede sig saa meget for Bjergbarometer, at han ikke hvilede, før han havde for­staaet Meningen med det; han følte desuden Trang til at lære det fremmede Tungemaal, han hør­te os Tale, hvisaarsag Dr. Rae for­ære­de ham en engelsk Bog for Be­gyn­de­re. Den er jeg overbevist om, at han nu kjender udenad, og at han vil kunne klare sig, naar han igjen kommer sammen med En­gelsk­mænd. Í eini notu verður sagt: ”Jeg ved nu, at det er saa”. Gjørdist stjúkpápi Dollan Jákup var ein áhugaverdur per­ són­ur. Longu 20 ára gamal fór hann einsamallur um landið at kopp­seta fólk móti koppum, tí lækn­in hevði forfall. Í 1878 gjørdist hann limur í Thors­havns Afholdsforening, og var ein av tess dyggastu stuðlum. Hann var byggimeistari, men hann var eisini Føroya fyrsti prent­ari. Ein­ans 15 ára gamal varð hann av Niels Winther biðin um at prenta Før­oya fyrsta blað, Fær­in­ge­ti­den­ de, sum tó av øðrum or­søk­um fekk stutta ævi. Hann varð fyrru ferð giftur við Jo­honnu Cathrinu Caspersdatter. Hon doyði í ung, tey áttu tvær døt­ ur. Men í 1874 giftist hann aftur við Siggu Danielsen, ættað úr Tranti í Havn. Hon átti tá ein son, Daniel Jac­ob, vanliga nevndur Dollin, sum er væl kendur fyri sín leiklut í Congosøguni. Tey bæði fingu fimm børn sam­ an, men bara eitt teirra kom und­ an. Tað var Magnus, sum gjørd­ist kend­ur millum annað sum byggi­ meist­ari. Magnus er tí­skil ætt­ar­ fað­ir til øll “tey av Kam­ar­in­um”, kend fyri teirra sang. Føroyingurin hevur karakter Færingen besidder en udviklet, selv­stændig Karakter og et frit aabent Blik paa Livet. I omgang er han beleven som kun faa Bønder i Verden, og man kan have megen Glæde af hans Om­gang. I Faren er han en brav Kam­me­rat og seer Døden roligt un­der Øie, hvortil han vænnes paa den farlige Fuglefangst paa Klip­ perne, der aarlig kræver Men­nes­ ke­of­fere, saavelsom paa Søen i sin Ro­baad, den han haandterer med en i Sandhed beundringsværdig Fær­dig­hed og Ro. Dertil er Færingen nøjsom og, hvad der er bedre, han føler sig lyk­ke­lig i sine ringe Kaar og elsker sit magre Fjeldhjem og sine Sunde frem­for nogen Plet paa Jorden. Hvo har nogensinde hørt om en Húsið á Oyrareingjum, har manningin á Fox vitjaði, hevur fostrað mong valafólk, millum hesi tveir løgmenn HEIMIÐ HJÁ TVEIMUM LØGMONNUM Tað finnast fleiri fotomyndir frá vitjanini hjá Fox. Góðskan er ikki so góð, men søguliga eru tær sjálvandi áhugaverdar. Henda er frá Havnarvág