hósdagur 23. mars 2017síða 14

FRÍGGJADAGUR 24. MARS 2017 SOSIALURIN 36 14 TEMA TEMA Útbúgvingar DANJAL AV RANA – Hvørjum eru danir heims­ meistarar í? Í øllum førum ikki í læknavísindi. Hví skulu vit so binda okkum at teirra skipan? Sámal og Maria Jakobsen starv­ast bæði sum læknar á Lands­sjúkrahúsinum nú. Men leiðin hagar hevur verið long og knorlut. Tey vóru liðug útbúgvin sum læknar í 2013, men ikki fyrr enn í 2015 fingu tey loyvi at virka sum læknar í danska ríkinum og tískil í Føroyum. Tók 10 dagar í Onglandi Orsøkin? Útbúgvingina tóku tey í USA. Fyri at virka sum lækni í Føroyum, krevst ein góð­kenning frá donsku heilsu­ myndugleikunum. Og teir eru sera aftur­haldnir við at góðkenna aðrar útbúgvingar enn tær donsku. Bæði tóku tey fyrsta partin av læknaútbúgvingini á ein­um universiteti í Arkansas, áðrenn leiðin gekk víðari til eitt ameri­ kanskt universitet á karibisku oynni Granada. Seinasta partin av útbúgvingini tóku hann og konan, Maria Ja­ kobsen, í Onglandi, hagar tey fluttu í 2011. Í 2013 vóru tey liðug at lesa og søktu tá um arbeiðs­ loyvi í Onglandi. Tað tók enskum myndugleikum 10 dagar at av­ greiða umsóknina. – Teir settu seg í samband við ein av stovnunum, sum fáast við at góðkenna læknaútbúgvingar og fingu at vita, at okkara var í lagi. So var bara eftir at gera eina samrøðu við meg, fyri at vissa seg um, at eg hevði røttu menniskjaligu førleikarnar, og so var klárt, sigur Sámal Jakobsen. Tók 448 dagar í Danmark Tey vistu longu tá, at tey vildu sleppa aftur til Føroya, men kon­an hevði enn eitt ár eftir av útbúgvingini. Sámal Jakobsen valdi kortini at søkja um góð­kenn­ ing at sleppa at arbeiða í danska ríkinum beinanvegin. Og gott var tað. – Tað tók 448 dagar at fáa donsku góðkenningina upp á pláss. Í Onglandi tók tað 10 dagar. Har var eftirlitsstovnurin eftirspurdur, og tá hann segði, at útbúgvingin var í lagi, so var hon tað. Í Danmark mátti alt samskifti fara umvegis tvær skrivstovukvinnur á heilsu­ málaráðnum, og svartíðin hjá teimum var upp í tríggjar mánaðir fyri hvørt samskifti, ein hevði við tær, sigur Sámal Jakobsen. USA er triðja-land Sámal Jakobsen greiðir frá, at danska læknagóðkenningin er skipað soleiðis, at heimurin er býttur í tríggjar bólkar. Fólk, útbúgvin sum læknar í einum norðurlandi, kunnu frítt ferðast millum norðurlond og virka sum læknar allastaðni. Tey, sum hava eina útbúgving úr einum ES-landi, kunnu fáa danska góðkenning, tá tey hava staðið eina málroynd og tikið eitt skeið, sum danska Sundhedsstyrelsen skipar fyri, um danska heilsuverkið, rættindi og skyldur hjá læknum og sjúk­ lingum o.s.fr. Triði bólkurin er so restin av heiminum, millum annað USA. Fólk, við útbúgving úr einum landi í triðja bólkinum, skulu gjøgnum eina langa tilgongd fyri fyrst at fáa útbúgvingina góðkenda sum verandi á nóg høgum støði og síðani skulu tey taka fleiri royndir fyri at prógva, at tey duga sítt fak, umframt áður nevnda málskeið og skeið um donsku heilsuskipanina. Skrivstovuveldi í Danmark Sámal Jakobsen greiðir frá, at í øðrum londum, so sum Onglandi, USA og Svøríki, eru stovnar, sum taka sær av at góðkenna lækna­ útbúgvingar. – Fók frá hesum stovnunum vitja universitetini, tey hyggja at pensum í útbúgvingini, tey tosa við læknarnar, sum undirvísa, váttað, at teir hava ein ph.d- grad, teir vitja sjúkrahúsini, sum vit eru í starvsvenjing á, teir hava samrøður við næmingar og lærarar, alt fyri at tryggja, at útbúgving lýkur krøvini fyri at virka sum lækni í vesturheiminum. Hvør læknafaklig útbúgving verð­ ur kannað á hendan hátt minst 6. hvørt hvørt ár, sigur hann. – Í Danmark sita tvær kvinnur í danska heilsumálaráðnum og skulu góðkenna hvørja einstaka umsókn tær fáa. Teir fara ongan­ tíð úr skrivstovuni. Tær hava ikki førleika til at meta um, hvørt útbúgvingarnar eru nøktandi ella ikki og samskifta tí um teldupost við læknar á Ríkissjúkrahúsinum. Ábyrgdin at fáa útbúgvingina góðkenda, at veita øll skjøl, at fáa skúlan at útflýggja skjøl av alskyns slag, liggur á umsøkjaranum. Eg skal prógva, hví útbúgvingin er góð nokk, heldur enn at man letur hesa uppgávuna í hendurnar á einum uttanveltaðum stovni, sigur hann. Skrivstovukvinnurnar senda síðani alt skjalatilfarið til læknar á Ríkissjúkrahúsinum, sum so skulu meta um, hvørt útbúgvingarnar eru nóg góðar ella ikki, men ei heldur teir hava nakað samband við útbúgvingarstovnin. Teir gera hetta arbeiðið við síðunar av sínum vanliga starvi. Noktaði at fara til málroynd Eftir at skrivstovukvinnurnar hava góðkent útbúgvingina, skalt tú til ymiskar royndir. – Fyrst og fremst, so noktaði eg at fara til málroynd. Síðani skuldi eg upp til fleiri aðrar royndir, men av tí at tað er avmarkað pláss á hvørjari roynd, tók tað langa tíð at koma ígjøgnum alla mylluna. Tilsamans tók tað næstan tvey ár at fáa góðkenning at starvast sum lækni í Føroyum, sigur Sámal Jakobsen. – Tað er í fínasta lagi, at dan­ ir eru kræsnir, hvat viðvíkur lækna­út­búgvingum, men teirra góðkenning er einki betri enn aðrar góðkenningar. Har sita tvær kontórmýs, sum samskifta um­vegis teldupost við ein lækna á Ríkissjúkrahúsinum um út­ Tað er so stirvið at fáa danskar myndugleikar at góðkenna aðrar læknaútbúgvingar, at føroyingar, sum velja at útbúgva seg uttan fyri kongaríkið, mugu stríðast fyri at sleppa heimaftur at virka sum læknar, sigur Sámal Jakobsen, lækni á Landssjúkrahúsinum Sámal Jakobsen: FORÐA FØROYI VERA LÆKNAR