mánadagur 27. mars 2017síða 10

Mánadagur 27. mars 2017 · Nr. 37 4 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 24. mai eru 90 ár liðin, síðani fyrsti Sosialurin kom út. Í hesari greinarøð leita vit aftur til gomul bløð og finna fram ymiskt áhugavert tilfar 1936: Nýggja ting­mann­ ing­ing Fýra flokkar vórðu valdir á ting. Sosi­ al­urin skrivar: »Enn kann amtið ikki siga fyri vist, hvørjir flokk­ar fáa eyka­menn; men helst verð­ur tað so, at javn­að­ar­menn fáa 1, sjálv­stýr­is­menn 1 og vinnu­ flokk­ur­in 2. Um so verð­ur, verð­ur ting­ið skipað við 6 javn­að­ar­monn­um, 8 sjálv­ stýr­is­monn­um, 8 sam­bands­ monn­um og 2 vinnu­flokks­ monn­um. Hesir verða so tingmenn: Javnaðarmenn: H. J. Poulsen, Eiði, Trónd Han­sen, Tórshavn, J. P. Dav­ id­sen, Sandi, P. M. Dam, Tvør­ oyri, J. H. Danbjørg, Porkeri, Jac­ob Nielsen (eykamaður) Vági. Sambandsmenn: O. F. Joensen, Klakksvík,A. Sam­uel­sen, Fuglafirði, Jo­han Poulsen, Strondum, A. Andre­ a­sen, Eiði, M. Samuelsen, Vík, Poul Nicl­a­sen, Tórshavn, Jo­ en Ras­mussen, Seyrvági, og Chr. Djur­huus, Tvøroyri. Sjálvstýrismenn: S. P. Zachariasen, Klakks­ vík, H. Nolsøe, Vestmanna, J. Pat­urs­son, Kirkjubø, M. A. Jac­ob­sen, Tórshavn, J. J. Sim­ on­sen, Sandavági, G. Winth­er, Sandi, Edw. Mitens (fyri Suð­ ur­oy), Tórshavn og J. Kallsoy (eyka­mað­ur), Gjógv. Vinnuflokksmenn: C Holm-Jacobsen, Tórs­ havn S. Ellefsen, Miðvági (báð­ir eykamenn).« Er nýggi »Smiril« nógv ov dýrur? SOSIALURIN 1964 Í 1964: Og er hann nógv ov lítil? Er rætt farið fram av landsstýri okkara fyri at fáa nóg stóran og nóg bíligan »Smirli«? Nýggi »Smiril« verður umrøddur í Sos­i­alinum 6. mai í 1964. Blaðið skrivar soleiðis: »Hesir spurningar og aðrir koma fram hjá monnum, sum hava verið umborð á nýggja sipinum hjá Skipa­fel­ag­num Føroya »Skúgvi«. Og hesir spurningar brenna sterk­ari á, tá menn frætta, at sein­ asta lands­stýrið hevði útboðið tekn­ing­ar til ein nýggjan »Smiril«, sum var 12 føtur longri, sigldi 2-3 míl skjót­ar enn hesin, ið skal verða gjørd­ur hjá Kjartan Mohr. 17 tilboð komu inn. Hitt bíligasta var frá skipa­smiðjuni Haltø í Noreg. Hon vildi gera hin størra »Smyril« fyri 4,3 milj. kr. Ferðin 16 míl. Hetta tilboð kveistraði sitandi lands­stýrið til viks. Fekk Skála Skipa­smiðju at gera tekning til ein 12 føt­ur stytri »Smyril«, sum skuldi sigla 13-14 míl. Tilboð vóru einans innheimtað frá Tórs­havn­ar Skipa­smiðu og Skála Skipa­smiðju. Frá Skála Skipasmiðju ljóða eitt saml­að tilboð upp á 4,7 milj. kr frá Tórs­havn­ar skipa­smiðju kom eitt upp á kr 3,3 milj. kr, men tá vóru mot­or­ar­nir, spæl og ymiskt annað ikki við. Allastaðni í víðu verð uttan hjá hes­um lands­stýr­inum í »teirri hulu hond­ini« vildi verið sagt, at tað til­ boð­ið frá Tórshavnar Skipasmiðju mátti leggj­ast til viks, tí tað var ó­full­fíggj­að. Men landsstýrið gjørdi ikki tað. Tað fór tørt­ur­í­móti til stjór­an fyri Tórs­havn­ar Skipa­ smiðju, Kjart­an Mohr og spurdi hann, hvat ið hann vildi lata gera tað, ið treyt í full­fíggj­að til­boð fyri. Her var lætt at svara, um hann vildi hava »Smir­il« at byggja. Hann visti um topp­til­boð­ið frá Skála Skipa­ smiðju, og so var bara at vera eitt sind­ur nið­an­fyri. Og hann var bara stív­ar 100.000 niðan fyri samlaða til­boð­ið frá Skála. Sjálvur sat Kjartan Mohr á hvørj­um fíggjarnevndarfundi og við­gjørdi sína egnu søk. Aðra staðni vildi mað­ur, sum var so inn­ha­bil­ur, per­són­liga sterkt interesseraður, ver­ið vístur út. Ikki reyk hin lystiligasti deymur av port­u­galstrolarunum. Tað skulu gud­arnir vita. Men deymurin av við­gerð­ini av »smirla­mál­i­num« er ikki hugn­a­lig­ari. Spurningurin er nú, um tað veru­liga kann forsvarast, sum lands­stýr­ið og lands­stýr­is­flokk­ar­ nir hava borið seg at í »smirla­máli­ num«. Kann tað forsvarast, at vraka eitt til­boð upp á kr 4,3 milj. fyri ein 159 føt­ur langan »Smyril«, ið siglir ein­ar 16 míl og taka eitt tilboð frá »hond­ini yvir landsstýrinum« upp á kr 4,3 milj fyri ein »Smyril«, sum bara er 147 føt­ur langur og einans sigl­ur 12-14 míl? Aftrat hesum kostnaði kemur so út­reiðsl­an til Skála Skipasmiðju fyri skitsu- og linjutekningar upp á minst 100.000 kr. Vit hittu mann av Skála, sum var ill­ur um tað, sum var hent. Hann iv­ að­ist í, at Skála Skipasmiðja fór at lata sær lynda við hesum 100.000 kr. Hann vildi halda Skála Skipasmiðju eiga stór­pen­ing sum viðurgjald fyri illa­vorðna viðferð. hann helt, at tað sá út, sum tað upp á forhond var av­ gjørt, at hvør ið skuldi fáa »Smyril« at gera. Eitt ovurring úrslit fyri Suð­ur­ oynna: Ein 12 fóta minni »Smyril«, enn tann, ið seinasta landsstýri hevði til­boð uppá. Og so noyðast at geva fleiri túsnd meira fyri hann her­aft­ ur­at kemur, at hann siglur eisini nógv seinri enn hin størri »Smyril«. At meta eftir tilboðnum frá Hatle í Noregi fyri hin størra »Smir­ il­in« er hesin minni »Smirilin« ikki langt frá milj­ón­ini ov dýrur.« Danjal av Rana hevur starvast sum journalistur í Miðlahúsinum í trý ár. Hann hevur lisið stjórnmálafrøði í Noreg, í Oslo og í Tróndheimi. Áðrenn Danjal fór at lesa, var hann úti sum trúboðari í Frankaríki og í Kroatia. Har møtti hann norsku konu síni, Synnøve. Danjal virkaði sum trú­boðari frá 2001 til 2008. Tá elsti stonur teirra varð føddur, fluttu tey til Noregs og fóru undir út­búgv­ing. Danjal og Synnøve eiga trý børn, tveir dreingir og eina gentu. Tey búgva inni á Gøtu í Hoyvík. Starvsfólk: Danjal av Rana Sosialurin skrivar soleiðis í mai í 1948: »Komandi sunnudag, 9. mai 1948, eru 120 ár síðani Andrass Mort­ansson keypti Argir og grundaði bygdina har. Tess­vegna reisa eftirkomarar hans­ara minnisvarða fyri honumá teim gomlu grundunum harúri. Fer avdúkanin fram kl. 3 sunnudagin, og eru øll ættarfólk og onnur, ið hava áhuga fyri hesum, vælkomin til avdúkingina. Bussur fer av Vaglinum kl. 2 1/2 1948: Avdúkan av minnisvarða Tá »Skúgvur« legði at í Havn, kom mannfjøld á kaiina at skoða hann Sosialurin 1936 Danjal av Rana, journa­ listur í Miðlahúsinum 10