týsdagur 11. apríl 2017síða 4

Mikudagur 12. apríl 2017 · Nr. 44 4 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 ORKURÁÐSTEVNA Danjal av Rana Orkupolitikkurin hjá Før­ oya Landsstýri hevur sum mál, at øll upphiting á landi skal koma frá varandi orku­ keldum í 2030. Longu í 2025 skal helmingurin koma frá varandi orkukeldum. Eis­ini skal alt brennievni til ak­ før koma frá varandi orku­ keldum í 2030. Sambandsflokkurin skip­ aði fríggjadagin fyri eini orku­ráðstevnu um, hvussu langt føroyska samfelagið er komið á leiðini. Endamálið við ráðstevnini var greitt at vísa á týdningin av, at orku­marknaðurin má libe­ rali­serast, um vit skulu náa mál­inum. SEV sigur, at trupulleikin ikki liggur í at framleiða nokk av orku, men í at tryggja eina støðuga orkuveiting. Serliga vindorkan er nógv tengd at veðrinum og framleiða vind­ myllurnar nógvan streym, tá nógvur vindur er. Avbjóðingin er, at vind­ myll­urnar, tá tær framleiða sum mest, framleiða meiri streym, enn føroyingar nýta. Hvat skal so gerast við av­ lops­orkuna, sum verður fram­leidd? Á orkuráðstevnuni vóru serliga trý boð upp á hesa loysnina. Ein er at goyma hana í battarískipanum, sum eisini verður gjørt í Húsa­ haga, men hetta er kortini ein avmarkað loysn. Ein onnur loysn er at gera sonevndar pump-to- storage goymslur. Bæði SEV og Røkt hava í huga at gera slíkar skipanir. Einfalt greitt frá, so er ætlanin at nýta vindorku til at pumpa vatn úr lægdunum niðan í goymslur í hæddini. Hesar goymslurnar kunnu so nýtast til at framleiða vatn­ orku, tá vindorkan og ver­ andi vatnorkuverk ikki megna at nøkta tørvin á streymi. Triðja boðið upp á eina loysn kemur frá VITorku. Teir skjóta upp at seta heitt­ vatns­tangar upp hjá fólki, sum verða hitaðir av avlops­ orkuni hjá SEV. Talan er altso um eitt slag av fjarhita- ella kanska heldur nær­hita­skip­ an. Ein slík skipan kundi eis­ini vera gjørd fyri størri grannaløg. Fleiri av fyrilestrar­hald­ arunum vístu á týdningin av at lata marknaðin upp, so at aðrir veitarar sleppa inn á marknaðin. Røkt og Jóhan í Niðristovu hava í mong ár arbeitt við at geva SEV kapping á el-orkuøkinum, og nú er greitt, at Magn eisini ætlar sær upp í kappingina. – Effo og Magn eru nógv størstu orkuveitararnir í Før­ oyum í dag, og vit í Magn ætla framhaldandi at vera millum størstu orkuveitararnar í Før­oyum, tá skift verður yvir til varandi orkukeldur, segði Hendrik Egholm, stjóri í Magn. Hákun Djurhuus, stjóri í SEV er tó ikki fegin um at lata marknaðin upp. – Vit arbeiða við at lata elnetið upp, soleiðis at fólk sjálvi kunnu framleiða streym til sítt egna forbrúk, sum til dømis við sólsellum, vind­turbinu ella eini lítlari vind­myllu. Men hóast eg politiskt eri liberalur, so má eg viðganga, at á elveitingar­ økinum er eitt monopol bet­ ur, segði hann. Gjøgnumgangandi var ráð­stevnan rokut. Hon var merkt av, at tveir fyri­lest­ rar­haldarar vóru seink­aðir or­sakað av útsettu flog­ før­unum hjá SAS og annar teirra kom so ongantíð fram. Fyrilestrarnir tóktust eisini at fevna ov víða, so at torført var at fáa eyga á ein reyðan tráð gjøgnum allar framløgurnar. Bárður S. Niel­sen, for­ maður í Sambands­flokk­in­ um, og Aksel V. Johanne­sen, løgmaður, fingu síðstu orðini á ráðstevnuni. – Vit hava gjøgnum dagin fingið fleiri boð upp á, hvussu vit skulu náa málinum hjá landsstýrinum. Tað er tó greitt, at skal málið røkkast, má marknaðurin latast upp fyri øðrum veitarum, segði formaður Sambandsfloksins. Løgmaður var ikki avvís­ andi í sínum svari. – Málið hjá landsstýrinum er at veita bíligari streym. Kunnu privatir veitarar veita bíligari orku, kann vera, at netið má latast upp og geva teimum møguleikan, segði Aksel V. Johannesen. danjal@sosialurin.fo YNSKJA OPNARI ORKUMARKNAÐ Orkuráðstevnan hjá Sambandsflokkinum hevði eina greiða politiska stevnu Magni Laksáfoss og Sambandsflokkurin skipaðu fyri ráðstevnuni Skulu hava sólorku í Føroyum Skal SEV náa málinum um 100% grøna framleiðslu í 2030, mugu bæði sjóvarfallsorka og sólorka takast í nýtslu. Danjal av Rana – Fólk smílast framvegis, tá eg nevni sólorku, men sannleikin er, at okkum tørvar sólorku, um vit skulu náa málinum um 100% grøna orku í 2030, sigur Terji Niel­ sen. Sa m ba n d s f l o k ku r i n skip­aði fyri orkuráðstevnu fríggja­dagin og millum fyri­ lestrarhaldararnar var Terji Nielsen, menningarleiðari hjá SEV. Hóast veðrið kanska ikki altíð er av tí allarbesta, so er ikki heilt eiðasørt av sól­ tímum í Føroyum. Til stutt­ leika kann nevnast, at sól­ ríkasti mánaðin vísir seg at vera mai. Terji Nielsen nevnir eis­ ini, at prísurin á sólorku­skip­ anum er fallin nógv seinastu árini, og tí er hetta eisini vorð­ið áhugavert í Føroyum. – Avbjóðingin í Føroyum er at hava eina javna fram­ leiðslu. Vindstyrkin er óstøð­ ug og vatnbrunnarnir tøm­ ast, tá turkur er. Her er tað, at sólin ger sína nyttu. Hon kann veita orku, tá vindur og vatn ikki eru til staðar, sigur Terji Nielsen. Hann vísir á, at tað júst er, tá minst er av avfalli og vindi, at mest er av sól. Á hendan hátt kann sólin minka nakað um undirskotið, sum verður til tíðir. – Sólin fer ongantíð at fylla nógv í samlaðu fram­ leiðsluni hjá SEV, men fer, saman við vindorku, vatn­ orku og sjóvarfallsorku at hjálpa okkum at náa málin­ um um 100 prosent grøna orku og fulla veitanartrygd, sigur Terji Nielsen. Fyri at ítøkliggera, hvussu stóra ávírkan sólin fær, vís­ ir hann á, hvussu stórari goymslu, tørvur er á. – Um vit einans hava vind­orku, mugu vit hava 60 GW í goymslu. 60 GW svarar til eini fýra ferðir Eiðisvatn, goymt á 300m hædd. Leggja vit sól­orkuna afturat, fellur goymslu­tørvurin niður í 45 GW og tá sjóvarfallsorkan verður løgd afturat, fellur tørv­urin niður á 22GW, sigur Terji Nielsen. Terji Nielsen er menningarleiðari hjá SEV Meira frá Orkuráðstevnuni á síðu 6