týsdagur 23. mai 2017síða 20

Mikudagur 24. mai 2017 · Nr. 60 20 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Jóannes Hansen Verðin er myrk og ótrygg. Tað varð aftur stað­fest mána­kvøldið, tá ið bumbu­ spreing­ing í Man­chester bar syndarliga vanlukku við sær. Millum tey mongu, sum hetta kvøldið spentu frá á Man­chester Arena, doyðu nítjan, og nógv liggja særd eftir vitleyst yvirgangsálop og bumbuspreinging. Tíðindini fóru beinan­veg­ in sum eldur um allan heim­ in. Fyri snøggliga hundrað ár­um síðani vóru Føroyar rakt­ar av ógvusligum bum­ bu­álop­um. Átta før­oysk­ar sluppir og deksfør for­listu. At eingin læt lív var heilt ófatuligt. Tá ið skipbrotnu menn­in­ ir so við og við komu til lands í lítlum og ofta vánaligum bátum, ið flutu um æsing­ar­ nar, fóru tíðindini sum eldur kring oyggjarnar. Hevði tøkn­frøðin verið, sum hon nú er, so høvdu hetta ivaleyst verið breaking news kring allan heimin. Tað var týski kavbáturin UC 33, sum eirindarleyst søkti átta føroysk før 23. og 24. mai 1917. At manningin á kavbátinum kortini var so menniskjalig, at hon gav før­oysku fiskimonnunum loyvi at fara í bátarnar, og at veðrið spældi við, so allir vunnu upp land, hevur havt avgerandi ávirkan á okkara samfelag. Tey munnu vera so mong, sum nú eru uppi á døgum, ið so ella so eru í ætt við og undan onkrum av teimum skip­brotnu, sum vóru úr fleiri plássum kring alt land­ ið. Í fleiri førum vóru tað nógvir menn úr somu bygd, og í einstøkum førum vóru fleiri brøður við sama skipi. Bannið Hetta var undir fyrra heims­ bardaga. Danmark og harvið Før­oyar vóru óheft í hesum krígnum. At nógvir føroyskir reiðarar í 1917 skrivaðu undir uppá, at øll veiðan skuldi seljast til Onglands, vísti seg at vera lagnutungt fyri før­ oy­ingar. Fyrsta februar 1917 kunngjørdu myndug­leikar­ nir í Týsklandi og Eysturríki í boðum til óheftu londini, at øll sigling á havleiðum við Bretland, Frakland og Italia var at rokna sum vanda­sigl­ ing. Norður úr Bretlandi var vandaleiðin sunnan fyri eina linju úr Nólsoyarbankanum móti eini knattstøðu tríggjar fjórð­ingar úr Akrabergi í ein út­nyrðing norður um Føroya Banka og síðani suðurá. Har­ við var allur Føroya Banki lýstur sum vandaøki. Í kunngerðini frá Týsk­ landi og Eysturríki varð sagt, at snøgt sagt øll sigling á vandaleiðini fór at verða forð­að á allan hugsandi hátt. Hesin týski kavbáturin, UC33, gjørdi øgiligt um seg sunnanfyri Føroyar hetta várið og summarið. Um­ framt føroysku skipini søkti hann eitt nú bretsku trolar­ ar­nar Olaria og Sisa, donsku skonnartina A. H. Friis, sum var á veg til Føroya við salti, norska damp­aran Glyg, sum var á veg norður á Siglufjørðin við salti og norsku barkina Whin­lætter, sum var á veg úr New Or­leans og til Keyp­ manna­havn­ar við timbri. Tað kundi verið uppaftur verri enn so, at átta føroysk skip vóru søkt. At hann køvdi av í mjørka var bjargingin hjá fleiri, og onnur, sum vóru á veg út á bankan, vendu aftur, tá ið tey møttu onkrum av skips­bátunum og hoyrdu um skilið. TÁ IÐ FØROYINGAR VÓRÐU BUMBAÐIR Á BANKANUM Í hesi vikuni eru hundrað ár síðani, at átta skip vórðu bumbað á Føroya Banka, og illa kroystu fiskimenninir á opnum báti og langt til havs, megnaðu at bjarga sær til lands HUNDRAÐ ÁR SÍÐANI Eftirgjørd mynd av, hvussu tað sá út, tá ið føroysku manningarnar fóru av skipunum, ið vórðu sprongd í luftina. Mynd úr bókini Júst í Túni