týsdagur 30. mai 2017síða 6

Mikudagur 31. mai 2017 · Nr. 63 6 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Áki Bertholdsen – Tað var ein góður dagur í gjár! Tað staðfestir Eiler Fagra­ klett, samkyndur føroyingur og virkin limur í LGBT. Hann er ein av teimum, sum hava gingið undan at útvega samkyndum før­oy­ ing­um somu rættindum at ganga saman í hjúnalag sum hins­kyndir føroyingar hava Og í gjár hendi tað, at Før­oya Løgting samtykti enda­liga at samkynd kunnu sleppa at giftast borgarliga í Før­oy­um og sostatt fáa tey somu rættindi at giftast sum hins­kynd. Eiler Fagraklett ásannar, at hetta var ein stórur dagur, tí nú er eitt áralangt stríð hjá sam­kyndum føroyingum fyri sjálvsøgdum rættindum, kom­ið at enda. Og nú málið er endaliga sam­tykt, er bara nakað av umsitingarligum papp­írs­arb­ eiði eftir, so kunnu samkynd í Føroyum giftast borgarliga. Gongur tað heilt skjótt, kann tað verða longu í summar. Men hetta er nettupp tíðin tá ið summ­ar­ frítíðin leggur nógv arb­eiðs­ pláss meiri ella minni lamin, so tað er meiri sann­líkt, at tað verður seinni, kanska 1. sept­ember. Eitt langt og hart stríð Eiler Fagraklett ásannar, at hetta hevur verið eitt langt stríð at vera komin hertil, at sam­kynd nú fáa rættindini at ganga saman í hjúnalag. – Øll hesi árini hava vit liv­að í skugganum, og at liva í sam­felagsins skugga í so nógv ár, er ómetaliga leingi. – Í Føroyum er hetta eitt stríð, ið byrjaði so smátt fyrst í nítiárunum, tá ið Bogi Davidsen, samkyndur før­oy­ ing­ur í Danmark, reisti kjakið um at seta lóg um skrásett par­lag í gildi í Føroyum. – Tað kjakið var uppi av og á til 2006, tá ið meirilutin í Løgtinginum samtykti at broyta tiltiknu grein 266 b í revsi­lógini, so at tað varð bann­að at gera seg inn á fólk fyri teirra kynsliga samleika. Tað var ein varði í søguni hjá sam­kyndum føroyingum og tað­ kyndi av álvara upp und­ir aftur kjakið hjá sam­ kyndum í Føroyum. Eiler Fagraklettur sigur, at ein annar marknaðsteinur var 1. juni í 2011, tá ið LGBT í Før­oy­um varð stovnað at stríð­ast fyri rættindunum hjá sam­kyndum, tvíkyndum og eind­ar­kyndum, ella trans­ per­són­um. Tá varð miðvíst farið undir stríðið fyri javnbjóðis rætt­ind­um hjá samkyndum. Ein góður dagur LGBT gjørdi rættiliga skjótt greitt, at endamálið er ikki at loyva samkyndum at ganga saman í skrásettum par­lagi, tí tíðin var líkasum far­in frá tí. Tvørtur ímóti er enda­ málið at samkynd skulu fáa akkurát somu borgarlig rætt­ indi sum øll onnur at ganga sam­an í hjúnalag. Sostatt fyllir LGBT seks ár í dag, 1. juni, sjálvan føð­ ing­ar­dagin hjá Rólanti Samu­el­sen, sum var ein tann fyrsti føroyingur, ið al­ment viðurkendi at hann var samkyndur, og var ein und­an­gongumaður hjá sam­ kynd­um í Føroyum. –  Hetta varð ein góð­ur dagur og ein góð føð­ing­ar­ dags­gáva, staðfestir Eiler Fagra­klett. Og tað hevur verið drúgt, tí uppskotið er felt einaferð, men í fjørð varð tað samtykt. Og í gjár varð so samtykt at broyta stykki tvey í grein 14 í hjúna­bandslógini, so at sam­ kynd ikki kunnu fáa hjúna­ bandið signað í kirkj­uni. Hvørja ferð hava mál­ini verið til umrøðu í Løg­ting­in­ um tríggjar ferðir. –  So tá ið vit sótu í Løg­ ting­inum í gjár og lýddu á orða­skiftið, var tað sostatt níggj­undi ferð, at vit sótu og hoyrdu, hvussu vit verða umrødd á sjálvum løg­tings­ ins røðarapalli, sigur Eiler Fagra­klett. Sárt at hoyra Og Eiler Fagraklett við­gong­ ur, at tað er sárt at hoyra, hvussu samkynd verða um­ rødd av landsins kosnu løg­ tings­umboðum. –  Húðin harðnar við tíð­ ina, men tað hevur verið ómeta­liga hart at hoyra eitt orðaskifti, har summi ting­ fólk als ikki hugsa um, at tað eru livandi menniskju, tey um­r­øða. –  Hóast vit sita á áhoyr­ ara­plássinum í Løgtinginum, og tey hyggja okkum í eyguni, verða verða vit umrødd sum vóru vit als ikki menniskju við somu kenslum, sum onn­ ur menniskju, og við av­varð­ andi sum eru góð við okk­um. Tað nívur og tað er undr­ un­ar­verd, at løg­tings­fólk kunnu vera so kensluleys, sigur Eiler Fagra­klett. – Tað er sárt at hoyra løg­ tings­fólk umrøða djórasex í sama andadrátti sum tey um­røða samkynd, leggur hann afturat. Hann vísir á, at hetta eru mál, sum eru ógvuliga per­ són­lig, tí hetta nemur við inn­asta privatlívið hjá fólki. Eiler Fagraklett vísir eisini á, at grundin til, at stríðið hev­ur borið á mál, er, at tað hava verið nakrir politikarar, og onnur fólk, ið hava staðið sum drangur í brimi, og ikki hava verið til at vika. Sam­ stund­is heldur hann eisini, at tíðin hevur arbeitt við teim­um. Hann sigur eisini, at LGBT hev­ur eisini havt ein greiðan arb­eiðs­setning, og tað er altíð at vera siðilig og aldrin at blanda átrúnað upp í hetta kjak­ið. – Vit síggja onki endamál ið at royna at fáa trúgvandi fólk við eini ávísari áskoðan, at taka undir við okkara rætt­indi. Heldur hava vit lagt kreftirnar í at tosa til vit og skil hjá fólki, sigur Eiler Fagra­klett. Flyta heim aftur Tað er ikki ókent, at sam­ kynd­ir føroyingar eru fluttir utt­an­lands og hava livað í út­ legd, tí teir halda ikki, at rúm hev­ur verið fyri teimum í Før­oy­um. – Og tað er ein hørð lagna at hava kensluna av, at tað ikki er pláss fyri teir í tínum egna landi. Og vit hava eisini dømi um, at trýsti á samkynd hev­ur verið so stórt, at tey hava ikki sæð sær annan út­veg enn at beina fyri sær. Og so eru tað onnur, ið føla seg kroyst til at liva sam­an í einum ólukkuligum hjúna­ lagi, sum tey ikki hoyra heima í. – Men hesi seinastu árini er tað týðiligt, at føroyska sam­fe­lag­ið er vorðið rúm­lig­ ari og at vend er komin í. Samkyndir føroyingar eru farnir at flyta heimaftur og tað er ein av orsøkunum til, at vit nú eru yvir 50.000 fólk í Føroyum. Eiler Fagraklett vísir eis­ ini á, at tá ið Exit Føroyar kann­ingin varð gjørd, vóru tað mong sum søgdu, at ein forðing fyri at tey fluttu aftur til Føroya, var nett­upp, at samfelagið var so trong­ skygd. – Men tað er broytt, sam­ fe­lagið er rúmligari og tað fær fólk at flyta heimaftur, sig­ur hann. Sjálvur hevur Eiler Fagra­ klett ikki tikið støðu til, nær hann sjálvur fer at gera brúk av hesum nýggju, borgarligu rætt­indunum, hann hevur fing­ið, tí tað liggur í tí óvissa. Nú Føroyar hava samtykt, at samkynd kunnu giftast, eru tað bara Norðurírland ogVati­kanið í Vesturevropa, har sam­kynd hjúnlag ikki er loyvt. Tað er hart at hoyra løgtingslimir umrøða okkum sum um vit ikki vóru menniskju, sigur Eiler Fagraklett, samkyndur føroyingur. Men dagurin í gjár var ein góður dagur, leggur hann afturat SAMKYNT HJÚNALAG Tað nívur og tað er undrun­ar­ verd, at løgtingsfólk kunnu vera so kensluleys HETTA HEVUR VERIÐ ØGILIGA HART