hósdagur 15. juni 2017síða 10

FRÍGGJADAGUR 16. JUNI 2017 SOSIALURIN 69 10 SOSIALURIN 55 TEMA Hjúnaskilnaður Talið á hjúnaskilnaðum er næstan tvífaldað seinastu 20 árini. Moralskar og samfelagsligar broytingar hava skapt grundarlag fyri fleiri hjúnaskilnaðum NÓGV FLEIRI F T alið á hjúnaskilnaðum í Føroyum hevur ver­ ið støðugt vaks­andi sein­astu 20 árini. Yvirlit frá Hagstovu Føroya vísir, at í fimm ára skeiðnum frá 2011 til 2015 vórðu 403 hjúna­ skilnaðir skrásettir. Fimm ára skeiðið frá 1991 til 1995 var talið 218. Í níti árunum vóru vanliga millum 30 og 50 hjúnaskilnaðir um árið. Síðani 2010 hevur talið vanliga verið millum 70 og 90. Fólkatalið í Føroyum er vaskið síðani 1990’ini, men eisini tá ið hædd verður tikið fyri fólka-talinum, eru fleiri hjúnaskilnaðir í dag, enn tað vóru fyri 10 og 20 árum síðani. Fyrru hálvu av 1990’unum vóru millum 0,8 og 1,2 hjúna­ skilnaðir fyri hvørjar 1000 íbúgvar. Frá 2011 til 2015 var talið millum 1,6 og 1,8 fyri hvørji 1000 íbúgvar. – Gjøgnum tíðina er hjúna­ skilnaður vorðin ein nýggjur normalur, og tað er ikki longur skomm knýtt at tí at velja at fara hvør til sítt. Fyri bert 50 árum síðani var tabu at skiljast, og tað var ikki nakað, sum ein mátti gera, sigur Jógvan Zachariassen, pastorur í Lívdini, sum ráðgevur fólki við trupul­leikum í parlagnum. Samfelagið broytist Fleiri orsøkir eru til, at talið á hjúnaskilnaðum er vaksandi. – Ein av orsøkunum er, at børn, sum vaksa upp í brotnum familjum, ongantíð arbeiða við sárum sínum, og tí taka tey alt viðføri við sær, tá tey sjálvi verða gift. Av tí at tey hava nógv óviðgjørt frá fortíð síni við inn í hjúnabandið, og tey ikki hava góðar fyrimyndir fyri, hvussu eitt gott parlag kann at vera, so verður torført at fáa hjúnabandið at rigga og tí enda slík parløg ofta í skilnaði, sigur Jógvan Zachariassen. – Kanningar vísa eisini, at hugsunarhátturin er nógv broyttur, og at tað í dag ikki er vanligt at halga seg til nakað í longri tíð. Tað at vera knýttur at einum arbeiðplássi í 40 ella 50 ár var ein sannur heiður hjá fyrra ættarliðnum, meðan tað í dag ikki er virt á sama hátt. Tey ungu í dag hava ikki tað sama í merginum, tá tey skulu halga seg til nakað í longri tíð, hel-dur Jógvan Zachariassen. – Ein onnur eyðsýnd orsøk er eisini hon, at kvinnan er vorðin frælsari og er ikki fíggjarliga bundin at manni sínum longur. Av tí at hon ikki er bundin á tí økinum, so er eisini lættari fíggjarliga at skiljast. – Grundirnar til skilnað eru tí bæði vanrøkt av parlagnum, óvið­gjørdar støður frá for­ tíðini og samfelagssligar og moralskar broytingar, har ting sum hava verið mett moralskt skeiv at gera fyri nøkrum árum síðani, ikki eru tað longur, heldur hann.