mánadagur 31. juli 2017síða 2

Mánadagur 31. juli 2017 · Nr. 87 2 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Oddagrein Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Tórshavn Tórsgøta 1, Postboks 76, 100 Tórshavn tel. 341800, fax 341801, post@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, fax 375464, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Tel. 341800 www.sosialurin.fo Ítróttur síða 13 Bjarni er enn sterkastur Undir 4 eygum síða 4-5 Við­ hvørt má skerst út í papp Hóast stórmálini hjá samgonguni tykj­ast vera komin upp í røkur, so boð­aði løgmaður í ólavsøkurøðuni frá, at uppskot til stjórnarskipan fór at verða sent Føroyar fólki til hoyr­ing­ar – sum tað so var seinni ó­lav­søku­dag. Nýggja stjórnarskipanin – ella grund­lógin, sum full­veld­is­lands­ stýr­ið kallaði lógina, hevur verið á veg síð­ani full­veld­is­lands­stýr­ið legði frá landi í 1998. Tá var ætl­an­in, at Før­oyar skuldu fara úr rík­is­fel­ ags­skapinum. Boðskapurin í upp­ skot­i­num, sum nú er lagt fram er held­ur, at valdið í Føroyum liggur hjá fólk­i­num í Føroyum. Stóri stríðsspurningurin hevur ver­ið sjálvur inngangurin – serliga part­ur­in, sum nú ljóðar soleiðis: »Stjórnarskipanin setir ikki úr gildi ver­andi stjórnarrættarligu sátt­mál­ar og altjóðaavtalur, men stað­fest­ir, at Føroya fólk hevur sjálvs­av­gerð­ar­rætt og fullan rætt til at siga hesar upp.« Løgmaður sigur, at tey hava roynt at tikið við hugsanir hjá øll­ um flokkum, og at ætlanin eisini er, at ein grein 25 nevnd – ein nevnd við umboðum úr øllum flokk­um – skal viðgera uppskotið í Løg­ting­i­ num. Spurningurin er so, hvussu and­ støð­an fer at viðgera uppskotið – og sjálv­andi eisini um full semja er í sam­gongu­flokkunum um upp­ skot­ið. Viðmerkingarnar frá Fólka­ flokk­i­num vóru meira á popu­list­ isk­a bóg­num. Jørgen Niclasen vil vera tann, sum kritiserar, at einki stend­ur um, at føroyska tjóð­in bygg­ir á kristna grund. Mið­flokk­ ur­in tosar um ófødda barnið, sum eis­ini skal við í lógina. Um kritikkurin liggur á tí støði, so man tað fara at javna seg. Men spurningurin er so, um tey í upp­skotinum klára so væl at sigla millum skerini, at bæði Sam­ bands­flokk­ur­in og Tjóðveldi klára at slúka orðingina um heima­stýr­ is­lóg­ina og donsku grundlógina: at »stjórn­ar­skip­anin setir ikki úr gildi ver­andi stjórn­ar­rætt­arligu sátt­mál­ ar og altjóðaavtalur«. Hetta merkir í veruleikanum, at nýggja stjórn­ar­skip­an­in í veru­leika­num er undir donsku grund­lógini – uttan at løgtingið sam­stund­is góðtekur donsku grund­lógina, sum fólkið í Føroyum ong­an­tíð hevur tikið støðu til. Brennandi spurningurin er so eis­ini, hvat Lars Løkke Rasmussen, for­sæt­is­ráðharri sigur til tað. Men Løgtingið skal ikki leggja so nógv í, hvat danska stjórnin heldur. Lat­ið okkum heldur standa saman og gera ta stjórnarskipan, sum vit halda bóskar okkum best. so kom stjórnarskipanin Av einhvørjari orsøk vil for­ mað­ur Sambandsfloksins, Bár­ð­ur Nielsen, ikki svara Zak­ar­i­asi Wang, sum fleiri ferð­ir hevur spurt Bárð Niel­ sen, nær danska stjórn­ar­ skrá­in – grundlógin, er vorð­ in stjórnarskrá Føroya. Men tað segði hann á lands­fundi Sam­bands­floks­ ins í vár. Eina ferð um mánaðin síð­ani, hevur Zakarias Wang sent Bárði Nielsen spurn­ing­ in. Zakarias Wang sigur, at Bárð­ur Nielsen segði frá land­s­fund­inum, at stjórn­ar­ skrá Dan­markar er okkara stjórn­ar­skrá. – Fyri at hetta skal vera rætt, má hon verða komin í gildi ein ávísan dag, og tí má Bárð­ur kunna siga okkum hvønn dag hetta var. – Um so er, at hann ikki kann svara hesum spurn­ ingi, so er or­søk til at ivast í, um tað hann sig­ur frá landsfundi Sam­bands­floks­ ins er satt, sig­ur Zakarias Wang, sum hesa­ferð hevur sent Bárði Niel­sen ein so­ljóð­ andi teldupost: »Sambandsflokkurin Báður á Steig Nielsen, floks­for­maður Tann 15. mars 2017 sendi eg so­ljóðandi spurning til Sam­bandsflokkin: Nær er stjórnarskrá Dan­ mark­ar vorðin stjórnarskrá okk­ara? Av tí at vit nú hava 15. juli 2017, og eg einki svar havi fing­ið hóast eg spurdi aftur 15. apríl, 15. mai og 15. juni, skal eg loyva mær at minna á spurn­ingin. Fyri at lætta tygum um, havi eg fingið spurningin týdd­an til eitt útlendskt mál: When did the Danish con­ sti­tu­ti­on become our con­st­i­ tu­ti­on? Vinaliga Zakarias Wang« Bárður hevur framvegis ikki svarað Zakariasi Virða donsku grundlógina – uttan at nevna hana Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Blaðstjóri: Barbara Holm barbara@sosialurin.fo Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Stovnaður: 1927 Prent: Prentmiðstøðin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Zakarias Wang hevur fýra ferðir í fýra mánaðir roynt at fingið svar frá Bárði Nielsen, formanni Sambandsfloksins uppá, nær danska grundlógin er sett í gíldi í Føroyum – men uttan úrslit. Bárður svarar honum snøgt sagt ikki aftur Kvinnur fáa nú »grundlógartryggjaðan« rætt at kalla seg kvinnur – tað hava tær ikki á Løgtingi og í landsstýri Í galdandi stýrisskipan eru kvinn­ur í politikki menn. Í øll­um førum málsliga. Tí tað eit­ur »løgtingsmaður« og »lands­stýr­is­mað­ur«, líka­ mik­ið, um fólki í starvinum er kvinn­a ella maður. Tað er ikki tí, at galdandi stýris­skip­anin er so gomul, hon varð sett í gildi í 1995, ár­ið eftir, at javnstøðulógin varð sam­tykt á tingi 15. apríl í 1994. Í lógarteksti hjá Løg­ting­ i­num verða lands­stýr­is­ kvinn­ur­nar skriv­að­ar sum »lands­stýr­is­menn«. Vit hava eisini sæð, at í øll­um førum onk­ur av teimum fýra lands­stýr­is­ kvinn­u­num hava und­ir­ skriv­að seg »lands­stýr­is­ mað­ur«, tá tær eitt nú hava svar­að tingfólki upp á grein 52 fyri­spurningar. Men hyggja vit á heima­ síð­ur­nar hjá teimum fýra að­al­ráðunum, har kvinnur eru lands­stýrisfólk, so verða tær nú allar skrivaðar sum »lands­stýr­iskvinnur«. Provokerandi er tað sjálv­andi, at kvinna skal skriv­ast maður – men hetta verð­ur broytt við nýggju stjórn­ar­skip­an­ini – sam­bært uppskotinum. Tí har verða orðini »løg­ tings­menn« og »lands­ stýr­is­menn« skift út við »løg­tings­fólk« og »lands­ stýr­is­fólk«. So verður politisk semja um stjórnarskipanina, og um fólk­ið tekur undir við henni á fólkaatkvøðuni, sum skal vera flaggdagin kom­andi, so fáa kvinnur »grund­lóg­ar­tryggj­að­an« rætt at kalla seg kvinnur, um tær so eru á tingi ella í lands­stýri. Kvinnurnar eru ikki longur »menn«