hósdagur 3. august 2017síða 12

FRÍGGJADAGUR 4. AUGUST 2017 SOSIALURIN 89 12 TEMA: Fróðskaparsetrið MORTAN ØSTERØ T urid Christophersen, for­ kvinna fyri Ráð teirra les­andi á Fróð­skap­ar­ setr­in­um, er ikki bils­in um tølini fyri fráfallið á Fróð­skap­ ar­setrinum, men vísir á, at tað er nakað, sum tey javnan hava á máli. – Hetta eru tíanverri ikki tíðindi fyri meg. Fyrst og fremst síggi eg ikki nakran trupulleika í, at ung royna seg fram á eini útbúgving. Tað er ikki pent í tølum – men fyri tey er tað ein menning, at tey skifta frá eitt nú orkuverkfrøði til at lesa til lækna ella okkurt triðja. Tá er frægari, at tey royna eina út­búgv­ ing og skifta tíðliga, heldur enn trý ár seinni, tá ið tey eru um at vera lið­ug – ella enda við at fullføra eina út­búgving, sum tey ikki ynskja sær, sig­ur Turid, og heldur fram. – Vit tosa øgiliga nógv um frá­ fall, og tað eru helst fleiri orsøkir til hví nógv detta burtur frá sínum út­búgv­ing­um. Ein av orsøkunum fyri frá­fall­ið fyri samfelagsligu næm­ing­ar­nar er kanska, at tey les­andi ikki høvdu sína útbúgving sum fremstu raðfesting, men end­ aðu við at taka av tilboðnum, sigur Turid. Tað sæst aftur í feskastu tøl­ un­um frá Fróðskaparsetrinum um upp­tøku og um­sókn­ar­tal, at tað er held­ur marg­háttligt við søgu- og sam­fe­lags­deild­ini. Talið av upp­tikn­um er nevniliga hægri enn tal­ið av umsøkjarum. Talan er helst um, fleiri umsøkjarar ikki hava fingið bjóðað útbúgvingina á síni fyrstu raðfesting, men ta á eini lægri raðfesting. Turid Christ­ oph­er­sen vísir á, at tað kanska eis­ini hongur saman við, at tað kann vera torførari at meta um hvat ein verður til sum sam­fe­lags­ frøð­ing­ur í mun til, at ein er vís­ari í sínum framtíðarstarvi við yrk­is­ út­búgvingunum. – Lesir tú sjúkrarøktarfrøði, náms­frøði ella til lærara, er rætti­ liga greitt hvat tú verður. Tað er ikki altíð so einfalt at vita júst hvat ein verður, um man hevur valt sær eina samfelagsliga útbúgving. Møgu­liga man bert hevur valt av fak­ligum áhuga, men síðani ikki dug­ir at síggja fyri sær hvussu tað skal umsetast til eitt ítøkiligt starv, og tískil velur at gevast, sigur hon. Trong fíggjarkor Tað greiðir tó ikki frá hví føroysk les­andi skulu vera raskari at leggja frá sær, enn tey lesandi í Danmark. Í Danmark er helst eisini galdandi, at yrkisútbúgvingarnar greiðari spegla framtíðarstørv enn tær aka­ dem­isku útbúgvingarnar. – Í Føroyum ger tað seg ser­liga gald­andi, at tað eru trong fíggj­ar­ kor. Bústaðirnir eru ógvuliga kostn­ að­armiklir – góðar 6.000 krónur um mán­aðin, meðan studningurin er beint yvir 4.000 krónur. Tekur man lán­ið omaná, eigur man so akku­rát fyri húsaleiguna, men ikki til uppi­haldið. Tá er sjálvsagt, at tey les­andi noyðast at arbeiða við síð­una av lesnaðinum, sigur for­kvinnan fyri Ráð teirra lesandi. – At tey lesandi arbeiða við síð­ una av lesnaðinum er ikki nega­ tivt í sær sjálvum, men tað gong­ur útyvir hvussu væl tey kunnu rað­ festa sína útbúgving. Fleiri hava nevni­liga ilt við at seta 40 tímar av til lesnað, umframt at røkja eitt starv á 20 tímar um vikuna. Tá eru ikki nóg mikið av tímum í døgn­in­um. Summi lesandi hava eisini børn framm­a­nundan, og skulu brádliga venja seg við at fáa gerandisdagin at hanga saman við eini væl lægri upp­hædd enn teirra mánaðarløn frá fasta starvinum, leggur Turid Christ­oph­ersen afturat. Ábøtir á Setrinum Á Setrinum eru eisini royndir at bøta um fráfallið av lesandi, eitt nú við hollari vegleiðing og men­ tor­skip­anum. – Tað hevur verið ført fram, at ein av or­søk­unum til, at tey á yrk­ is­út­búgv­ing­unum meira sann­líkt gera seg liðug við sínar út­búgv­ ingar enn tey á søgu- og sam­fe­ lags­deildini er, at tey hava meira sam­band og samskifti við sín­ar lestr­ar­vegleiðarar. Tey hava sjálv­ andi tann fyrimunin, at tey skulu í starvs­venjing, og tískil hava meira við sín vegleiðara at gera, men eg dugi ikki at siga fyri vist, at tað ger allan munin. Vit hava roynt at eggja til tættari samband við lestr­ ar­vegleiðarar á teimum aka­dem­ isku útbúgvingunum, soleiðis, at fólk verða loftað áðrenn tey hoppa frá útbúgvingini. Síðani hava vit suppl­er­að við eini mentor skipan, har verandi lesandi kunnu hjálpa og veg­leiða øðrum lesandi, sigur Turid. Hóast mentorskipanin hevur ver­ið vælmóttikin, metir hon ikki, at hetta kemur at basa trup­ul­leik­ un­um, tí summi lesandi hava ikki bert persónligar trupulleikar, men eis­ini fakligar, tá ið tað kemur til at megna lestrarlívið. – Mentorskipanin hjálpir ein part, men vit kundu hugsað okkum eina tutor skipan eisini – har eldri les­andi kunnu verða fakligir stuðl­ ar. Summi – kanska serliga tey heilt ungu – hava onkuntíð trupulleikar við skiftinum frá miðnámi til uni­ versi­tet, har tað eru færri und­ir­ vís­ing­artímar og væntað verður Tey lesandi kenna væl til keðiligu tølini um fráfall, og forkvinnan fyri Ráð teirra lesandi vísir á, at høvuðstrupulleikarnir liggja í fíggjarligu korunum hjá teimum lesandi heldur enn beinleiðis hjá Setrinum. Turid Christophersen, forkvinna í Ráðnum fyri tey lesandi: MUGU BØTA UMSTØÐURN