hósdagur 3. august 2017síða 13

FRÍGGJADAGUR 4. AUGUST 2017 SOSIALURIN 89 13 MORTAN ØSTERØ Ein av bachelorútbúgvingunum, har ógvuliga fá fólk eru vorðin liðug, er KT-verkfrøði. Árgangirnir 2012 og 2014 tóku inn 65 lesandi til samans, harav einans níggju hava staðið sína endaligu roynd, meðan 36 fólk eru givin. – Tað er rættiliga vanligt, at tað er stórt fráfall. Tey, sum gjøgnumføra, eru fýra ár ella longri um at verða liðug, og kanska eini 30-40 prosent av teimum, sum byrja, fáa bachelorprógvið, sigur útbúgvingarleiðarin fyri KT-verkfrøði, Hannes Gislason. – Nógv av fráfallinum hendir heilt í byrjanini. Ein fittur partur av teimum hevur kanska bara valt KT-verkfrøði av hálvum áhuga, og síðani fella tey frá og søkja aðra útbúgving – serligani útbúgvingar, sum ikki eru at finna í Føroyum. Men eftir tað fyrsta hálvárið, tykjast fólk at fylgja ógvuliga væl við, sigur Hannes. Útbúgvingarleiðarin vísir eisini á, at KT- verkfrøði er ógvuliga krevjandi lesnaður, men, at tey ikki ætla sær at slaka krøvini bert soleiðis, at hagtølini verða snøggari. – Vit skulu ikki slaka krøvini fyri hvat krevst fyri at standa okkara útbúgving, tí tað er at fara á kompromis við góðskuna og tær kvalifikatiónirnar, sum ein KT-verkfrøðingur eigur at hava. Vit hava roynt at slaka upptøkukrøvini einaferð. Fóru frá at krevja støddfrøði á A-stigi til B-stig, men at vit fáa fleiri næmingar inn er ikki einstýðandi við, at vit fáa fleiri næmingar út. Hinvegin hava vit royndir av, at tey, ið eru dugnalig til støddfrøði oftani eru dugnalig til KT eisini, sigur Hannes Gislason. størri sjálvstøðugt arbeiði, vís­ir forkvinnan fyri Ráð teirra les­andi á. Neyðugt við samfelagsinntrivum Turid Christophersen metir ikki, at tað er vegna ov lágum støði, at fólk fara frá síni útbúgving. Held­ur eru tað gjøgnumgangandi tær fíggj­ar­ ligu umstøðurnar, sum leggja fót fyri tey lesandi. – Eg havi ongantíð hoyrt nakran tosa um, at tað er ov lætt ella støðið ov lágt á Fróðskaparsetrinum – held­ur hinvegin. Eg hevði ímyndað mær, at summi fyrst royna eitt hálvt ár í Føroyum fyri síðani at fara niður til Danmarkar at lesa. Veruleikin tyk­ist tó vera, at tey allarflestu, sum fella frá, fara aftur á arbeiðs­marknaðin, nøkur velja at skifta til aðra útbúgving í Før­oyum, meðan heilt fá fara til Dan­markar, sigur Turid. – Tað eru serliga tær fíggjarligu- og bústaðarumstøðurnar, ið gera seg galdandi fyri lestrarsteðgin. Tey lesandi fáa ikki so nógv burt­ur­úr síni útbúgving, tá ið tíðin skal rað­fest­ast eftir peninginum held­ur enn vitanartilfeinginum. Hetta er sjálvandi trupult hjá Fróð­skap­ ar­setr­inum at broyta, og eigur at loys­ast á einum samfelagsligum stigi. Vón­andi verða bygdir fleiri bíl­ig­ir leigubústaðir til lesandi og stuð­ul­skipanin tillagað, soleiðis, at skifti frá eini mánaðarløn hjá eldri les­andi til stuðulsupphæddina ikki verð­ur so ógvuslig, at fólk gevast. Eitt nú hevur danska SU eina skip­ an, har tú kanst søkja um ein øðr­ vísi ”vaksnamanna studning”, um tú skiftir frá einum starvi seint í lív­in­um til eina útbúgving – tað var nak­að, sum vit áttu at kanna nærri í Før­oyum, sigur Turid. AR Vilja ikki slaka góðsku MORTAN ØSTERØ Seinastu árini hava minni enn helvtin av teimum lesandi á Søgu- og samfelagsdeildini gjørt seg liðug við sínar útbúgvingar. Av teimum, sum byrjaðu í 2014 vórðu einans 13 prosent liðug rættstundis. At tey lesandi ikki verða liðug rættstundis, er ikki óvanligt, sambært Hans Andriasi Sølvará, dekani á Fróðskaparsetrinum, ið er knýttur at Søgu- og samfelagsdeildini. – Tey eru nógv, sum ikki taka lesnaðin innan normeraða tíð, og so er eisini fráfall. Sumt av fráfallinum er púra natúrligt – fólk enda á skeivari hill, og vilja heldur royna okkurt annað. Sum útbúgvingarstovnur ynskja vit sjálvandi at hava so lítið fráfall sum møguligt, betra um lestrarumhvørvið og ta vegleiðingina, vit bjóða, sigur Hans Andrias. Afturvendandi trupulleikin innan universi­ tets­lívið í Føroyum, tykist vera, at tey lesandi ikki fáa tað fíggjarliga og lestrarliga at hanga saman. Oftani skulu tey røkja størv við síðuna av lesnaðinum, meðan góð úrslit á universitetinum krevja, at man leggur eina heila arbeiðsviku í lesnaðin. – Tað at lesa á universiteti, er fulltíðararbeiði. Arbeiðs­byrðan svarar til 40 tímar um vikuna, harav fáir undirvísingartímar eru, men nógv orka skal leggjast í fyrireiking og uppgávur. Tískil kann vera trupult at arbeiða nógv við síðuna av og tað er helst tí, at summi gevast, sigur Hans Andrias Sølvará. At lesa er fulltíðarstarv Um einum ikki hóvar hagtølini fyri fráfall, er loysnin ikki at slaka krøvini, soleiðis, at tað verður lættari at framleiða fleiri bachelorar, vísir Hannes Gislason, útbúgvingarleiðari fyri KT-verkfrøði, á. Tey lesandi arbeiða ov nógv við síðuna av lesnaðinum, og tískil detta tey frá, vísir Hans Andrias Sølvará, dekanur á Fróðskaparsetrinum, á. Vit tosa øgiliga nógv um fráfall, og tað eru helst fleiri orsøkir til hví nógv detta burtur frá sínum út­ búgvingum