týsdagur 8. august 2017síða 6

Mikudagur 9. august 2017 · Nr. 91 6 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Mortan Østerø mortan@sosialurin.fo Føroyar eru í holt við at fáa í lag fríhandilssáttmálar við Kina og Russ land, um framt longu at hava ein und ir- skriv að an sátt mála liggj andi við Turka land, ið einans vant ar enda ligu stað fest- ing ina. Nógv av før oyska fiski vinnu út flutn ing in um fer til Russ lands, og í heyst fer Poul Mich el sen, utt an- rík is ráð harri, til Russ lands at sam ráð ast um frí hand- ils av talu eisini. Avtalurnar kunnu veita Før oy um stórar hand ils lig ar fyri mun ir og møgu leik ar, men summi hava aftr að seg við at gleð ast um pen inga liga vinn ing in, tá havt verður í huga hvussu og hvør stjórn ar lond un um, ið samráðst verð ur við. ST hevur fleiri ferðir átal- að Kina fyri brot á manna- rætt inda sátt mál an, har per són liga frælsi hjá borg- ar un um er ógvu liga skert – nak að, sum er eyð sæð, tá ið fólk nýta inter net ið og fleiri síður eru teimum duld- ar. Somu lei ð is hev ur stór ur ruðu leiki vald að í Turka landi sein astu ár ini, við Erdogan á odda. Eitt mis eydn að stats- kvetti hev ur ført við sær, at turk iski for set in hevur økt sær enn meira um valdi og sam stund is skert framsøgu og fjøl miðla frælsi hjá fólk- in um í Turka landi. Í juni skeyt løg regl an gummi kúl ur eftir fólki, sum tóku lut á gay pride í Istanbul. Mynd ug leik- a r n ir hava nevniliga bann að skrúð gong um fyri sam kynd- um í Turka landi. Tá ið Føroyar vórðu raktar av handilsstongsli frá ES, byrj aði eitt styrkt samstarv um fiskavøruútflutning til Russ lands, ið sjálvt varð fyri ES revsitiltøkum í sam bandi við brot á manna rætt inda- áset ing ar í sam bandi við her- tøk una av Krim hálvoynni. Ný liga hevur am er ik anska lóg gávu tingið eis ini samtykt revsi til tøk móti Russlandi, nú uppí bland ing in hjá Russ- landi í amer ik anska for seta- valið er vorðin greið. Skilir moral frá handli Hóast ivasama karakterin hjá teimum trimum tjóð un- um, sum Føroyar stremba á at fáa í lag frí hand ils av tal ur við, minn ir utt an rík is ráð- harrin á, at handil og mor al- ur eiga at verða skild hvør frá øðr um. – Moralur er í øllum, men vit royna at seperera hasi tingini. Vit halda okk um til manna rætt indi á manna- rætt inda fund um, og til hand il á hand ils lig um fund- um, sig ur Poul Michel sen, uttanríkis- og vinnu mála- ráð harri. Hóast Poul Michelsen met ir Føroyar hava góðar hand ils av talur við summi lond, minn ir hann á, at Før- oy ar ikki eru tann mest áhuga verda tjóðin at gera stór ar avtalur við, og tískil er neyð ugt at røkja sambondini væl. – Tað er ein niðanbrekka all an vegin. Vit eru ikki tann mest interessanti per són ur in at brúka tíð uppá, tí vit eru hó ast alt bert 50.000 fólk. Ein frí hand ils av tala er neyv- an tað mest áhuga verda fyri hesi londini, men tey eru kanska sinnað at gera av tal- ur um ávísar vør ur. Til dømis heilsu frøði ligar avtalur, so- leið is, at vørur verða skjótari heilsu góð kendar tvørturum landa mørk. Vit hava longu fing ið eina heilsufrøðiliga av talu við Kina um makrel, og kundu hugsað okkum eina líknandi avtalu um laks- in í Russlandi. – Í heyst verður fiski- vinnu ráð stevna í Russlandi, og tað høvi nýta vit til at knýta sam an við okkara vinnu ligu áhuga mál. Vit hava longu góð ar av talur, men tað er týdn ing ar mik ið at vit røkja vinnu ligu sam- bond ini, og vit vera í hvussu er ikki verri fyri at áhald andi at vera í sam ráð ing um, sigur hann. – Við Russlandi er trup ul- leik in tó, at tey eru partur av eini búskaparunión saman við øðr um londum, og kann tískil ikki gera avtalur við okkum av sínum eintingum. Tá kann koma fyri, at okkurt av lond unum er minni sinn- að at gera avtalur við okk um enn onn ur, og tað er sostatt ikki heilt einfalt at gera frí- hand ils av talu við russ ar. Lut fals liga hava vit nógv meira at vinna við eini av- talu enn russ ar, tí vit útflyta væl meira til teir, enn vit keypa frá teim um. Men, tá ið sam an um kem ur eigur Russ- land nokk seinasta orð ið, og sendi mað ur okkara í Russ- landi, Bjørn Kunoy, hev ur gjørt stórt arbeiði at mýkja russar, sigur utt an rík is ráð- harrin. Kann vera torført Poul Michelsen ásannar, at tað er torført at svara fyri seg, tá ið USA ella ES fregnast um hvat Føroyar gera í Russ landi, Turkalandi og Kina. Tað merkir somu- leið is, at uttan rík is ráð harrin royn ir at vera partleysur í mill um tjóða samráðingum við lond, sum hava verið fyri manna rættindaligum ákoyr- ing um. – Vit eru varin á slíkum fund um. Londini fáa einki sym pati frá okkum, og vit lata handil vera handil. Verði eg spurdur, so úttali eg meg nevtralt. So leingi vit ikki blanda hesi tingini sam- an, meti eg ikki, at tað hev- ur nakrar avleiðingar fyri hvussu Føroyar verða sædd- ar í altjóða samanhangi. – Sum er hava vit ikki ráð til annað. Tað er ov dýrt at blanda moral uppí. Um man skal vera moralskur verji í øllum viðurskiftum og býta borgarar upp í fyrsta, annan og triðja grads borgarar, kemur man ikki langt. Tá er HANDIL OG MANNARÆTTINDI VIT HAVA VØRU AT SELJA Føroyar eru í samráðingum við lond, sum bróta mannarætt- indaásetingar, men sambært føroyska uttanríkismálaráð- harranum, er týdn ingar mikið at skilja moral og handil frá hvørjum øðr um, tá ið millumtjóðaavtalur skulu gerast.