hósdagur 10. august 2017síða 13

FRÍGGJADAGUR 11. AUGUST 2017 SOSIALURIN 92 13 FRÍGGJADAGUR 11. AUGUST 2017 SOSIALURIN 92 AR NEI Jógvan Skorheim Bill Justinussen an á Lakjuni Jenis av Rana Bjørn Kalsø Kaj Leo Holm Johannesen Kári P. Højgaard Edmund Joensen Páll á Reynatúgvu Kristin Michelsen Magni Arge Sonja Jógvansdóttir Bjarni Hammer Annita á Fríðriksmørk FINGU IKKI FATUR Á GRUND GEVINGAR FÓLKAFLOKKURIN Jógvan á Lakjuni Tað er sanniliga nógv broytt í Før oy um, síð an stjórnarskipanin var til við- gerð ar í 2011, og eg haldi, at um vit skulu hava eina nýggja stjórn ar skip an, so er brúk fyri ein um heilt nýggjum kjaki. Mítt krav verður í øllum førum, at vit fáa inn í okkara stjórn ar skip an, at hjúnabandið kann bara vera millum ein mann og eina konu. Eisini á øðrum etiskum økjum er neyðugt at finna verjandi orð ing ar, t.d. um barnið í móðurlívi og um fosturdiagnistikk, har møgu- leikar broytast dag frá degi, men perspektivini samstundis eru so ræðandi. Fólkaflokkurin hevur eisini víst á, at tað er týðandi at fáa eina orð ing inn í stjórnarskipanina um, at Føroyar byggja á kristin virði og kristna siðaarv okkara. Jacob Vestergaard Arbeiðið við stjórnarskipanini hev ur ikki sagt mær so nógv, hó ast eg haldi, at Føroyar skal vera ein sjálvstøðug tjóð. Men eg føli onkusvegna, at hatta er meira at proklamera eitt ella annað, meira enn nakað ítøkiligt á rætta veg num. Um man vil gera nøkur ítøki lig ting, so skal man virka fyri bú skap ar lig um frælsi fyrst og fremst. Tá tíðirnar eru góðar sum nú, skal man føra ein skilagóðan bú skap ar poli tikk og veruliga minka um blokkin, og harvið eisini okk ara tilknýti til Danmark. Stjórnarskipan kann man altíð gera, tá vit eru blivin ein sjálv støð ug tjóð. Tað er ikki nakað, ið hastar her og nú. Elsebeth Mercedis Gunnleygsdóttur Sum hon sær út í løtuni, so taki eg ikki undir við henni. Ein av orsøk un um er, at tey nokta at seta inn í grundlógina, at vit skulu byggja á kristna siðaarvin. SAMBA NDS FLOKKURIN Kaj Leo Holm Johannesen Høvuðsgrundgevingin er at tú ikki torir beinleiðis at siga hvørja ríkisrættarligu støðu vit hava í dag. Síðan er eisini orðingin um at broyt ing ar í stjórnarskipan skulu stað- festast bæði áðrenn og eftir løg tings val. Hvørja rættarstøðu hendan lóg hev ur í mun til grundlógina kann eisini tulk ast, og tað gongur ikki. Øll lond sum vit skulu samráðast við fram eftir mugu kenna okkara kompe- tansur á uttanríkispolitiska pall inum. Síðan er tað meiningsleyst at senda eitt uppskot til hoyringar, sum eingin politisk semja er um. Magnus Rasmussen Fleiri grundgevingar eru fyri mín ari støðu, men skal eg nevna tvær, so eru tað, at tað er ivasamt um upp skotið heldur seg innanfyri grund lógina. Í hesum eigur eingin ivi at vera. Heldur ikki verður staðfest, at Før oyar eru eitt kristið samfelag/krist ið fólk, og sum tí byggir á kristna grund. Magni Laksáfoss Flokkurin hevur ikki viðgjørt tað og eg havi ikki sjálvur sett meg í mál ið enn, so eg havi enn ikki tikið støðu. Bárður Nielsen Frá byrjan hevur hetta verið eitt pro sjekt, ið Tjóðveldi setti á skinn ar an tá fullveldistilgongdin var upp á tað harðasta. Vit vóru ímóti frá byrjan av, men søgdu vit ynsktu at vera við at gera okkara ávirk- an galdandi, um man ynskti at arbeiða við hesum. Úrslitið er tað vit hava í dag, og er ein framhaldandi liður í loys ing ar tilgongdini hjá Tjóðveldi og kanska hinum loys ing ar flokk un um. Eg meti ikki uppskotið heldur seg innanfyri grundlógina ella virð ir verandi skipan vit hava. Til døm is í stýrisskipanini hava vit, at tvey løgting skulu samtykkja stór ar broytingar, men nú kunna stór- ar broytingar í okkara stýr is- skip an gerast við eini fólka at- kvøðu. JAVNAÐ ARFLOKKURIN Kristianna W. Poulsen Sum heild taki eg undir við upp skot inum til stjórnarskipan Før oya, ið løgmaður sendi til hoyr ing ar á ólavsøku. Haldi tað vera rætt, at Føroya fólk skal taka støðu til eina stjórn ar skipan, har grund- leggj andi og yvirskipað rætt- indi og við urskifti verða ásett, so sum at øll eiga javnbjóðis rætt til und ir vís ing og ókeypis fólka skúla, at børn eiga rætt til at vaksa upp und ir tryggum og góð um korum, um framt talu- og trú ar frælsi. Eg seti spurnartekin við, um tað var rætt at taka minnilutaverjuna úr upp- skotinum. Meirilutin ræður í ein um parlamentariskum fólka ræði, men hinvegin nýtist tað ikki at vera høgt í stein, at 51 pro sent altíð hava rætt. Helena Dam á Neystabø Sjálv andi skulu vit í Føroyum hava eina trygga og liðiliga stjórn ar skip an, sum skipar okkara fólka ræði í Føroyum á besta hátt, eins og okkara sambond við onnur lond. Við virðing fyri tí virð is grund ar- lag ið, sum er okkara. Ment an- ar liga, átrúnaðarliga, manna- rættindaliga og viðvíkjandi til dømis vælferðartænastum og skyld um, ognarrætti og so fram veg is. Jónleif Johannesen Sum heild taki eg undir við upp skot inum. Kundi tó hugsa mær at fingið útgreinað okkurt smá vegis eitt sindur nærri. Eg taki undir við upp- skot in um, tí tað viðurkennir ver andi støðu og gevur valdi í Før oyum til før oya fólk. Til døm is er støðan tann, at við verandi skipan kann løg tingi taka loysing, ella melda okk um inn í ES. Uppskotið tryggj ar, at hetta nú er ein avgerð, fólk ið skal taka. Djóni Nolsøe Joensen Onki er, eftir mínum tykki, meira sjálv sagt, enn at vit á eini fólka at kvøðu fáa endaliga stað fest, at alt vald í landinum er hjá Før oya fólki! Heðin Mortensen Eg haldi tað verða gott, at mann nøk ur grundleggjandi viðurskiftir í Før oyum. Tó haldi eg, at tað skulu broyt ingar gerast við verandi upp skot áðrenn tað kann leggjast út til fólkaatkvøðu. Vit skulu biða fólk atkvøða ja ella nei og tí má tað verða á breiðum grundarlagi. Sam gong an einsamøll kann ikki koyra tað út til fólkaatkvøðu. SJÁLVSTÝRI Kári P. Højgaard Fyri meg er avgerandi, at tað greitt verð ur staðfest í Stjórn- ar skip an arlógini, at Føroyar er eitt kristi land ella at vit eru ein krist in tjóð og at bygt verður á kristn an siðaarv og mentan. Síðan tað nærum var komið til semju í 2010 er heimurin nógv broytt ur. Islamistiska innrásin í Europa setur síni spor, ikki minst í granna- lond unum. Eisini í Før oy um eru lógir samtyktar, sum ikki samsvara við siðvenju og kristnan sið. Eis ini aðrar broytingar eru ynski ligar, men skal ein breið semja finnast, verður tað í í §25 nevnd ini. Fer hvør flokkur í sínum lagi alment at proklamera ultima tiv krøv fyri undirtøku, verður eingin semja. Um tað ikki eydnast at finna eina breiða semju, tað vil siga í minsta lagi 2/3 av løg tings lim- un um, er tað burturvið at senda uppskotið til fólka at kvøðu. TJÓÐVELDI Katrin Kallsberg Eg meti tað er týdningarmikið at vit sum fólk staðfesta og lýsa á okk ara egna máli, hvørji vit eru og hvørja grund vit byggja okkara sam felag á. Óluva Klettskarð Stjórnarskipan Føroya man vera om an fyri 18 ára gomul, og væl og virði liga myndug, og tí bíða vit ikki long ur. Stjórnarskipanin er onki fræls is skjal í mun til egið vald, men tó eitt týdningarmikið fræls is skjal, ið ásetir Før oya fólki egna tign. Egin stjórn ar- skip an rætt ir okkum ryggin, so vit fara at standa eins upprøtt og onnur fólk kring okkum Bjørt Samuelsen Føroyar eru eitt land og eitt fólk, ið eins og onnur hava tørv á einari lóg, sum ásetir grund- regl ur fyri land okkara. Tað týdningarmesta við stjórn ar skip anini er, at hon stað festir sjálvsavgerðarrætt før oy inga. Uttan mun til polit- iskan lit, so munnu vit øll vera samd um, at vit føroyingar eru eitt fólk, ein tjóð við felags máli, mentan, søgu og so frameftir. Og at eingin ivi eig ur at vera um, hvør tað er, sum hevur rætt at gera av framtíðina hjá hesi tjóðini – tað er føroya fólk Pauli T. Petersen Eg haldi, at hetta er eitt stórt stig á leiðini at gerast eitt sjálvstøðugt land og vit fáa við hesum staðfest, at um Føroya fólk vil hava loysing, so fáa tey tað. FRAMSÓKN Ruth Vang Við víkj andi fyriliggjandi upp skoti, so eri eg nokkso pragmatisk og kann sakt ans taka undir við broyt ing ar ynskj- um í rímiligan mun. Hanna Jensen Stjórnarskipan Føroya er ein týdn ing ar mikil grundvøllur, sum kann skapa meira saman- hald í tjóð og samfelag. Føroyingar staðfesta við Stjórn ar skip an Føroya týdn ing- ar mikil rætt indi um m.a. mál, mentan, siðir og rættindi. MIÐFLOKKURIN Jenis av Rana Orsøkirnar eru einfaldar, at ófødda barnið í móðurlívið ikki er tryggjað og vart av og í landsins kom andi grundlóg, og at lógin held ur ikki verjir tey við lívsins enda. Her er talan um § 8 pkt. 1, sum ljóðar: "Øll eiga rætt til lív og trygd". Her ynskja Miðfloksfólk eina afturatlegging, sum kundi ljóða: "frá gitna og til náttúrligt and lát", men tað hevur higartil verði avvíst. Síðani er tað orðingin um trú ar frælsi- í § 12 stk. 2, sum er ov veik. Har stendur: "Kristnitrúnni kunnu verða veittar serligar sømdir". Har ynskja Miðfloksfólk eina greiðari talu, har orðið "kunnu" verður tik ið burður og onnur orðing verður brúkt, sum greitt slær fast, at "grund ar støðið undir Føroyum er kristna trúgvin, og henni verða veitt ar allar sømdir"! Bill Justinussen Ein sterkari orðing at verja rættin til lív frá gitna til natúrligan deyða er neyðug, tí annars verður tað lat ið upp til tey, ið tulka hana at de- finera eitt lív. Síðan skal tað standa týðiligari, at Føroyar er eitt krist ið land, og so skal tað standa, at hjúnabandið er millum mann og kvinnu.