hósdagur 17. august 2017síða 19

FRÍGGJADAGUR 18. AUGUST 2017 SOSIALURIN 95 19 DANSUR 1 Hvat er galið við verandi fostur- tøkulóg? Grundleggjandi trupulleikin er, at av- gerð ar rætt urin ikki liggur hjá kvinn uni, men hjá tveim um óheftum læknum, sum skulu ganga ynskinum hjá kvinn uni á møti, um hon ynskir abort. Hetta meta vit ikki vera rætt. 2 Hvørjir eru størstu fyrimunirnir við eini meiri liberalari fostur tøku lóg? At álit verður lagt á borg aran. Vit hava metlágt abort tal í Før oy um, og óiv að er hetta ikki bara or sak að av lóggávuni. At kvinnan kann ráða yvir egnum kroppi og egnari fram tíð. Um ein kvinna veruliga ikki sær seg føra fyri at fáa eitt barn und ir núverandi umstøðum, so kann hetta skað a bæði móður og barn. Sjálv- andi skulu vit hava so mikið góðar sosi- al ar skipanir í væl ferð ar sam fe lag num Før oy um, at eingin kvinna kennir seg noydda at taka abort orsakað av sosialum og fíggj ar lig um o rsøkum. Tó kunnu tað vera so nógvar aðrar orsøkir, sum vit sum sam felag ikki kunnu gera nak að við – og ei heldur kunnu vit seta okkum sum harrar yvir, nær ein so persónlig orsøk er nóg ‘góð’ ella ikki. Tí má og skal avgerðin liggja hjá kvinnuni sjálvari. 3 Hvørjir eru størstu vansarnir við eini meiri avmarkaðari fostur tøku lóg? Í flestu londunum, har abort er ólóg lig, fara abort fram hóast alt – munurin er tó at hesar verða framdar av fólki, ið ikki hava serkunnleika innan økið. Ofta eru reinar og tryggar um støð ur at gera eitt lækna frøði ligt inn triv eiheldur til stað- ar. Her seta vit lív og heilsu hjá kvinnuni í vanda. Veruleikin er, at milliónavís av kvinnum fáa ólógliga abortir hvørt ár og at áleið 70.000 kvinnur doyggja hvørt ár av at fáa framt eina ólógliga abort. Aftrat tí, mugu vit eisini av klára okk- um við, at abort er ein veruleiki, og við at avmarka tað, goyma vit trup ul leikan og senda hann til Dan markar at vera loystan ístaðin. 4 Hví metir tú / metir tú ikki, at talan er um at týna lív, tá fosturtøka verður framd? Tað er ein stórur og ikki minst filo sofiskur spurningur at seta. Er definitiónin uppá lív nakað, sum veksur? Eru plantur lív? Eru djór lív? Um vit kunnu semjast um, at alt hetta er lív, so hava vit í øll um førum valt at staðfesta, at einans menn iskjalív er ‘heilagt’ og ikki má týnast. Harfrá kunnu vit seta okk um spurningin, nær talan er um eitt fostur og nær talan er um eitt menn iskja. Er til dømis eitt fræ tað sama sum eitt træ? 5 Eigur markið fyri, nær fosturtøka skal vera loyvd/bannað at vera flutt? SU heldur, at tað eigur at vera eitt mark fyri, nær abort kann vera. Tað er tó trupult hjá okkum sum ungmannafelag at definera eitt slíkt ítøkiligt mark, men ein møgu leiki er at fylgja mørkunum í hin um norðurlondum, har tað í teim um flestu er 12 vikur. Dentur má vera lagdur á læknafrøði, men eis ini má takast hædd fyri at kvinn an skal fáa nóg góða tíð at hugsa seg um í. 6 Heldur tú, at nakað slag av vegleiðing skal bjóðast mamm uni, áðrenn hon fremur fost ur tøku? Ja. Í SU leggja vit dent á at kvinn an skal fáa bjóðað bæði veg leið ing og ráðgeving frá fakfólkum, bæði áðrenn og aftaná avgerðina. Hetta skal vera skikkað og ólitað ráð gev ing, sum ikki eggjar kvinnuna at taka eina ávísa avgerð fram um hina. Talan kann her vera um sosi al- ráðgeva, lækna, sálarfrøðing o.s.fr. 7 Hevur pápin nøkur rættindi, tá avgerðin um at fremja fosturtøku, skal takast? Hetta er ein trupul spurn ing ur at svara ja/nei til. SU er tó ikki av tí fatan, at pápin skal hava ser rætt indi sambært lóg gáv uni í fyrstu syftu. Um vit hava fría abort, so kunnu vit ikki tvinga kvinn una at gjøgn um- føra barnsburðin, tí mað ur in sigur tað. Hinvegin kunnu vit so spyrja, at um kvinnan kann sleppa at taka abort, um hon ynskir tað, eigur mað ur in so eis ini rætt at taka eina so- kall aða ‘jur- id iska ab ort’, um hann ynsk ir - tað vil siga, at hann lóg liga kann frá- skriva sær alla ábyrgd av barn- in um. Hetta hev ur SU enn onga støðu til. fosturtøku? Ja ella nei føra barnsburðin, tí mað ur in sigur tað. Hinvegin kunnu vit so spyrja, at um kvinnan kann sleppa at taka abort, um hon ynskir tað, eigur mað ur in so eis ini rætt at taka eina so- kall aða ‘jur- id iska ab ort’, um hann ynsk ir - tað vil siga, at hann lóg liga kann frá- skriva sær alla ábyrgd av barn- in um. Hetta hev ur SU enn onga støðu til. Karin R. Joensen TÓRSHAVN FORKVINNA Í SOSIALISTISK UNG Fosturtøka í Føroyum seinastu 10 árini JA!