mikudagur 20. oktober 2004síða 2

2 Nr. 200 - 20. oktober 2004 Nr. 200 - 20. oktober 2004 3 UTTAN ÚR HEIMI Valdsstríð í Burma Nógv bendir á, at eitt veruligt valdsstríð hevur tikið seg upp í Burma ella Myanmar, sum landið eisini eitur. Í gjár vildu fleiri útlendskar tíðindastovur vera við, at Khin Nyunt, forsætisráðharri, var tikin ella koyrdur frá. Khin Nyunt, sum er fyrrverandi generalur, bleiv til- nevndur forsætisráðharri, stutt eftir at altjóða sam- felagið fordømdi Burma, tí myndugleikarnir høvdu sett andstøðuleiðaran Aung San Suu Kyi í húsavarðhald. Stutt eftir at hann hevði tikið við, segði forsætisráð- harrin, at hann ætlaði sær at virka fyri einari demokrat- iskari tilgongd, og at hann ætlaði sær at fara undir sam- ráðingar við andstøðuleiðaran. Myndugleikarnir í Teilandi søgdu í gjár, at støðan í Burma er spent. Teilendski forsætisráðharrin, Thaksin Shinawatra, segði við tíðindastovuna AP, at eitt ella annað er í ferð við at henda í grannalandinum, men at enn dugdi hann ikki at siga, hvat tað er. Selja burtur av Yukos Í Russlandi hava myndugleikarnir gjørt av at selja ein part av stóra oljufelagnum Yukos, sum er komið í álv- arssamar fíggjarligar trupulleikar orsakað av einari ovurstórari skattarokning. Russiska skattavaldið hevur kravt, at Yukos skal rinda 50 milliardir dollarar í skatti, og tað hevur felagið ikki ráð til. Fyribils hava myndugleikarnir gjørt av at selja eitt gassfelag, sum Yukos eigur. Sambært tíðindastovuni Interfax er ætlanin at selja gassfelagið fyri góðar 20 milliardir krónur, men óheftir serfrøðingar siga, at fel- agið er nógv meiri vert á fría marknaðinum. Teir halda, at gassfelagið hjá Yukos er einar 60 milliardir krónur vert, men at myndugleikarnir hava sett prísin alt ov lágt, tí ætlanin er, at tað almena Gazprom skal keypa tað. Altjóða íløgubankin Dresdner Kleinwort Wasser- stein, sum russisku myndugleikarnir bóðu gera eina meting av gassfelagnum hjá Yukos, kom til, at handils- virðið liggur ímillum 85 og 100 milliardir krónur. Russiskir fjølmiðlar hava teir seinastu dagarnar róð uppundir, at politikararnir í Kreml vilja hava ræðið á øllum tí russiska olju- og gassídnaðinum. Eitt av bløð- unum skrivaði mánadagin, at í Russlandi hendir tað øvugta av tí, sum hendir aðrastaðni. – Tess hægri oljuprísurin er, tess minni kostar tað at keypa russiska oljuídnaðin, skrivaði vinnulívsblaðið Vedomosti. Sjáldsom upptøka Í einari goymslu hjá finska útvarpinum hava fólk funn- ið eina sjáldsama bandupptøku við Adolfi Hitler. Á upptøkuni, sum varir átjan minuttir, tosar Hitler við finska generalin Mannerheim, sum var ovasti fyri finsku verjuni undir seinna heimsbardaga, og sum gjørdist kendur, tá Finnland vardi seg í krígnum við Sovjetsamveldið veturin 1939-40. Tað var ein teknik- ari, sum festi samrøðuna á band. Sambært finska út- varpinum hótti Gestapo við at avrætta mannin, tí hann hevði tikið samrøðuna upp, men tað eydnaðist honum at sannføra Gestapo um, at hann hevði oyðilagt bandið. Tað sjáldsama við bandupptøkuni er, at hon er tann einasta, har Hitler tosar við náttúrligari rødd, sum sagt verður. Hinar upptøkurnar eru frá røðum, sum hann helt á fundum ella í útvarpi. Frelsunarherurin stevndur Patti Davis, sum er dóttir fyrrverandi amerikanska for- setan Ronald Reagan, hevur stevnt Frelsunarhrinum, tí leiðslan har sýtti henni at halda ein fyrilestur, tí hon tekur undir við kyknukanningum. Frelsunarherurin hevði biðið Patti Davis halda ein fyrilstur í Kalifornia tann 19. november, men herfyri fekk hon at vita, at hon sleppur ikki at halda fyrilest- urin kortini, tí hon tekur undir við at loyva kyknukann- ingum, sum Frelsunarherurin er ímóti. Patti Davis skuldi fáa 80.000 krónur fyri fyrilesturin, og nú hevur hon stevnt Frelsunarherinum eftir peng- unum. Fólkatalið í Etiopia veksur ov skjótt, til at búskapurin klárar at fylgja við ETIOPIA Árni Joensen fartekst@mail.dk Núi eru tvær milliónir fleiri fólk í Etiopia enn fyri ein- um ári síðani, men búskap- arvøksturin hevur bara verið tvey prosent í sama tíðarskeiði. Tað stendur at lesa í einari nýggjari frágreiðing, sum ST hevur skrivað um støðuna í tí eysturafrik- anska landinum. Umleið 40 prosent av bruttutjóðar- framleiðsluni í Etiopia stava frá landbúnaðinum, men fleiri miseydnaðar verkætlanir tey seinastu árini hava gjørt, at landið megnar ikki at útvega fólk- inum nóg mikið av mati. Í 1002 og 2003 høvdu umleið 13 milliónir etiopar ov lítið til matna, og ST vil vera við, at umleið 200.000 fólk, tey flestu børn, doyðu í hungri tá. Fyrrverandi finski for- sætisráðharrin Martti Ahtisaari er serligur ST- sendimaður í Etiopia og tess grannalondum, og hann sigur, at etiopisku myndugleikarnir noyðast at gera okkurt fyri at tálma fólkavøkstrinum. Hann vil eisini hava teir at geva um- hvøvinum størri ans. Í frágreiðingini hjá ST stendur eisini, at etiopisku myndugleikarnir gera sítt til, at sjúkur sum malaria gera meiri um seg enn neyðugt. Eitt nú taka toll- myndugleikarnir sær góða tíð til at avgreiða útlendsk- an heilivág. George W. Bush og John Kerrry eru nú í Florida, tí úrslitið har kann eins og seinast gera av, hvør vinnur forsetavalið VALSTRÍÐ Árni Joensen fartekst@mail.dk Ætlanin var, at Bush og Kerry skuldu koma til Florida í síðsta mánað, men báðir vandaðu veður, tá tær nógvu tropisku ódnirnar herjaðu stórar partar av statinum. Men nú eru teir komnir, og nógv bendir á, at Florida kann fáa sama týdning fyri forsetavalið hesaferð sum seinast. Veljarakanningar teir seinastu dagarnar hava víst, at tað stendur á jøvn- um ímillum Bush og Kerry í Florida, 48 prosent í part. Støðan er tann sama í stat- unum Iowa og New Hamp- shire, men av tí at Florida hevur nógv fleiri valmenn enn hinir báðir statirnir, hevur úrslitið har størri týdning. Í gjár kundu teir fyrstu veljararnir í Florida greiða atkvøðu, og bæði valevnini hava heitt á sínar veljarar um at atkvøða nú. Tað eru serliga teir nógvu latínamerikonsku veljarar- nir í Florida, sum valevnini stríðast um. Umleið ein fimtapartur av fólkinum í statinum er av latínamerik- onskum upruna. Veljara- kanningar í øðrum statum hava víst, at har taka tey flestu "latinos" undir við Kerry, men at Bush er betur umtóktur ímillum latínam- erikanararnar í Florida, sum yvirhøvur eru av kub- anskum uppruna. Kanningar í seinastuni hava víst, at Bush liggur stavnin framman fyri Kerry, tá tað snýr seg um prosentir, men at Kerry fær fleiri valmenn. Tað er tað seinna, sum er avgerandi. Sambært New York Times hevur Kerry tryggjað sær 221 valmenn, meðan Bush hevur 213. Á einari óheftari heimasíðu verður hildið, at lutfallið er 220-214, meðan ein republikonsk heimasíða væntar, at Bush fer at vinna valið við 274-264. yri at sleppa í Hvítu Húsini skal annað valevnið hava minst 270 valmenn. Aftur vandi fyri neyð í Etiopia Nú dystast teir um Florida Bush og Kerry dystast nú um teir 25 valmenninar í Florida, tí úrslitið har fer helst eisini hesaferð at avgera, hvør vinnur Uppvøkstur og menning hjá ættleiddum Sunnukvøldið 24. novem- ber kl 20, skipar Ættleið- ingafelagið fyri fundi á Par- nassinum. Tveir fyrilestrar verða hildnir, og møguleiki verður eisini at seta spurn- ingar. Ættlieiðingarforeld- ur, ættleidd og onnur áhug- að eru vælkomin Tað verða serliga tvey evni, sum verða umrødd á fundinum á Hafnia sunnu- kvøldið. Tað fyrra evnið verður samleiki. Marianne Wung- Sung, sum er heilsusystur, fer at greiða frá, hvørjar hugsanir ættleid børn kunnu gera sær um sam- leikan. Til dømis við at barnið byrjar á stovni ella í skúla. Hon fer eisini at tosa um, hvat foreldur og onnur kunnu gera, fyri at stuðla menningini hjá barninum. Næsta evnið, ið verður umrøtt, er heilsa. Barna- læknin Hans Trautner, fer at greiða frá um kanningar, sum verða gjørdar, fyri at fylgja upp uppá heilsustøð- una hjá barninum. Eisini fer hann at koma inn á spurningin um pubertetin. Fleiri kanningar hava nevniliga víst, at fleiri av ættleiddu børnunum koma fyrr í kynsbúningar aldur enn onnur børn. Ætlanini er, at fundar- fólki skal fáa høvi at seta spurningar og skifta orð um evnini. Málbólkurin er serliga foreldur at ættleiddum og vaksin ættleidd, menn onn- ur áhugað eru eisini væl- komin. Seinasta freist at tekna seg, er mikudagin 20. Oktober. Hetta kann gerast við at senda ein t-post til amp@post.olivant.fo ella at ringja á tlf 518328 ella 318328. Kostnaðurin er 50 kr fyri hvønn. Neyðugt er ikki at vera limur í felagnum framman- undan, men Ættleiðinga- felagið vónar, at fleiri vilja tekna seg sum lim ella stuð- ulslim. Hetta kann gerast við at gjalda á kontoi pen- ingastovnunum: 300 kr. fyri familjur, 150 kr. fyri ein- staklingar og 100 kr. fyri stuðulslimir. Fleiri upplýsingar um ættleiðingafelagið eru at finna á heimasíðuni www.aettleiding.fo eys Tilvildarlig mynd C M Y K 3 2