hósdagur 21. oktober 2004síða 2

2 Nr. 201 - 21. oktober 2004 Nr. 201 - 21. oktober 2004 3 UTTAN ÚR HEIMI Verkfall ímóti sparingum Amerikanska bilaverksmiðjan General Motors hevur boðað frá stórum sparingum á verksmiðjunum, sum fyritøkan hevur í Evropa. Avgerðin hevur fingið øði í fólk, og umleið 50.000 starvsfólk á teimum evropeisku deildunum hjá General Motors eru farin í verkfall fyri at mótmæla avgrðini. Fyrrakvøldið vóru stórar mótmælisgongur utan fyri deildirnar í týsku býunum Rússelheim og Bochum. Har verða Opel-bilarnir gjørdir, men mótmælisgongur vóru eisini uttan fyri deildirnar hjá General Motors í Belgia, Fraklandi, Pólandi, Portugal, Bretlandi, Svøríki, Eysturríki og Ungarn. Leiðslan í General Motors sigur, at hon ætlar at spara 3,7 milliardir krónur á deildunum í Evropa, og tað fr at hava við sær, at 12.000 starvsfólk mugu fara til hús. Drongur skjeyt foreldrini Mánadagin skjeyt ein 13 ára gamal drongur í russiska býnum Talmenka foreldur síni, eftir at pápi hansara hevði bukað hann. Drongurin hevur greitt løgregluni frá, at hann hevði fingið ringan karakter í skúlanum. Tað fekk øði í páp- an, sum bukaði hann. Hetta var ikki fyrstu ferð, at hetta var hent, men hesaferð var pápin harðligari, enn hann plagdi at vera, hevur drongurin greitt frá. Morgunin tók hann byrsuna hjá pápanum, sníkti seg inn í kamarið, har foreldrini svóvu, og skjeyt tey. Undir avhoyringun- um segði drongurin, at hann hevði ætlað at tveta líkini í eina á, men tá hann ikki orkaði at draga tey út úr hús- unum, fjaldi hann tey í einum skápi. Tá 26 ára gamla systir hansara kom at vitja um kvøldið, fann hon líkini. Russisku myndugleikarnir siga, at løgreglan viðgerð málið sum eitt drápsmál, men at tað er ikki vist, at drongurin verður ákærdur fyri dráp. Hann skal mental- kannast, áðrenn støða verður tikin, siga myndug- leikarnir. Drápsmaður funnin Í fleiri ár hava indisku myndugleikarnir leitað eftir tí umleið 60 ára gamla brotsmanninum Koose Munis- wamy Veerappan, og teir høvdu lovað 60.000 krónur í finningarløn, bleiv hann avdúkaður. Mánakvøldið eydnaðist tað endiliga løgregluni at finna brotsmannin. Sambært løgregluni endaði tað við einum skotbardaga, og tá løgeglumenninir seinni tóku seg fram, funnu teir líkið av Koose Muniswamy Veer- appan. Tann 60 ára gamli brotsmaðurin hevur argað indisku myndugleikarnar í fleiri ár. Hann byrjaði sítt brots- mannavirksemi við at skjóta fílar, men seinni fór hann at beina fyri fólki, og indisku myndugleikarnir halda, at hann hevur ábyrgdina av meiri enn 100 morðum. Fyri fýra árum síðani gjørdist hann kendur um allan heim, tá hann burturflutti ein kendan indiskan filmsleikara, sum bleiv hildin gísli í 108 dagar. Tað vóru kortini ikki allir indarar, ið mettu hann sum ein brotsmann. Summi bóru hann saman við Robin Hood. Horvin í Alpunum Myndugleikarnir í Eysturríki eru givnir at leita eftir tí 67 ára gamla týskaranum Simon Helmut. Í síðstu viku fór hann á fjøllini og skuldi koma aftur fýra dagar seinni, men tá hann ikki var komin sunnudagin, vórðu bjargingarlið send at leita. Tey funnu hann ikki, og mánakvøldið góvust bjargingarmenninir at leita. Simon Helmut og kona hansara, Erika, gjørdust heimskend í 1991, tá tey av tilvild komu fram á eina sera væl varðveitta mumiu frá bronzuøldini. Tey funnu hana í fjøllunum í Suður-Tyrol tætt við markið ímillum Eysturríki og Italia. Seinni fóru tey bæði londini at stríð- ast um, hvør átti mumiuna. Í seks ár var hon á einum savni í Eysturríki, men í 1997 bleiv hon flutt til Italia. Mumian er 5300 ára gomul og hevur givið granskarum fleiri týðandi upplýsingar um lívið í bronzuøldini, skrivar VG. Síðani 11. september í 2001 er USA betur vart ímóti yvirgangi, og álop á amerikonsk mál í Irak hava ikki so stóran týdning longur. Tí veksur vandin fyri yvirgangi í Evropa YVIRGANGUR Árni Joensen fartekst@mail.dk Tað er niðurstøðan í einari nýggjari frágreiðing hjá tí viðurkenda stovninum Int- ernational Institute for Strategic Studies í London. Stovnurin sigur, at vand- in fyri yvirgangi er fram- vegis sera stórur, og at talið á yvirgangsbólkum, sum virka í meiri enn einum landi, veksur í hvørjum. Kríggið í Irak hevur eggjað fleiri til at bjóða seg fram sum sjálvmorðsbumbu- menn, og kríggið hevur eis- ini givið al-Qaeda eitt ann- að grundarlag fyri at halda fram við sínum virksemi, sigur IISS. – Sjálvt um Osama bin Laden og Ayman al-Zawa- hiri hava avmarkað rása- rúm, eru teir framvegis teir fremstu leiðararnir í einum heilagum kríggi. Síðani kríggið í Afganistan er leiðslan í al-Qaeda meiri fjøltáttað, og tí er tað trupl- ari at halda eygað við henni, sigur stjórin í IISS, John Chapman. Hann vísir á, at tann al- menna uppfatanin er, at kríggið ímóti altjóða yvir- gangi fer at vara eini 10 ella 15 ár, men sjálvur veit hann ikki, um tað ber til at vinna kríggið. IISS sigur í frágreiðing- ini, at strong amerikonsk trygdartiltøk gera tað trupult hjá yvirgangsmonn- um at søkja at málum í USA, og álopini á amerik- anskar hermenn í Irak hava ikki so stórt hugsjónarligt virði longur, heldur hann. Tí mugu yvirgangsmenninir venda sær ímóti øðrum mál- um, og her stendur Evropa ovarlaga á dagsskrá teira. Ein rættiliga stórur partur av teirri nýggju frágreið- ingini hjá IISS snýr seg um Russland. John Chapman sigur við Reuters, at tað ber ikki til at fyrireika Russ- land ímóti yvirgangi, so leingi tann hernaðarliga út- gerðin er avoldað, og so leingi trygdartænastan er so gjøgnumsúrgað av kor- rupsjón sum nú. John Chapman vil ikki leggja eg út í amerikanska forsetavalið, men hann heldur, at verður Bush aft- urvaldur, kann tað fáa týdn- ing fyri viðurskiftini í Mið- eystri. Bush kann ikki stilla upp eina ferð afturat, og tí nýtist honum ikki at taka fyrivarni fyri, hvat teir sterku jødisku felagsskapir- nir í USA halda um polit- ikk hansara í Miðeystri, sigur stjórin í IISS. Endar forsetavalið í USA javnt, er tað ikki óhugsandi, at republ- ikanararnir og demo- kratarnir fara at býta valdið VAL Árni Joensen fartekst@mail.dk Meðan fólk kring heimin bíða við spenningi eftir am- erikanska forsetavalinum, stúra amerikanskir valser- frøðingar, at úrslitið kann elva til uppaftur størri iva og stríð enn fyri fýra árum síð- ani, tá nakrar fáar hundrað atkvøður avgjørdi valið. Atkvøðugreiðslan, sum byrjaði í Florida og nøkrum øðrum statum mánadagin, hevur longu avdúkað fleiri trupulleikar, og bæði repu- blikanaarnir og demokratar- nir hava sent sakførarar til Florida at fyrireika seg til at leggja sak, er úrslitið teim- um ikki til vildar. Summir valserfrøðingar siga, at tá valið er so javnt, kann tað væl henda, at tað fer at standa á jøvnum ímill- um George W. Bush og John Kerry, soleiðis at teir fáa 269 valmenn í part. Tað hendir, um veljararnir at- kvøða sum seinast, men at demokratarnir vinna tveir av teimum smáu statunum frá republikanarunum. Hendir tað, skal Umboðs- mannatingið velja forsetan, og Senatið skal velja vara- forsetan. Í Umboðsmanna- tinginum hava republikanar- arnir meirilutan, so har verður Bush valdur, men vinna demokratarnir meiri- lutan í Senatinum aftur, verður John Edwards vara- forseti hjá Bush. Ein bók, sum júst er út- komin í USA, staðfestir, at amerikanska valskipanin er ótíðarhóskandi, og at fólk hava fleiri møguleikar at snýta myndugleikarnar, hava tey hug til tess. Eitt nú verður víst á, at í 33 av teimum 50 statunum krevja valmyndugleikarnir ikki, at fólk skulu hava samleika- prógv við sær, tá tey skrá- seta seg sum veljarar. Har- afturímóti sleppa fólk ikki at leiga ein film ella at leiga eitt kamar á einum gisting- arhúsi uttan at vísa sam- leikaprógv. Eitt nú hevur bókin eitt dømi um, at ein kvinna slapp at atkvøða tvær ferðir. Hon hevði skrásett seg sum veljara í sínum egna navni, men hevði harafturat skrá- sett seg sum veljara í navnin- um hjá mammuni. Mamman var deyð, men tað kannaðu myndugleikarnir ikki. – Í USA ber til at vera politiskt virkin, eftir at ein er deyður, sigur John Fund, sum hevur skrivað bókina, og sum The Heritage Fo- undation hevur ivið út. Evropa verður nýggja yvirgangsmálið Bush forseti og Edwards varaforseti Hetta er ikki óhugsandi - republikanarin George W. Bush sum forseti og demokraturin John Edwards sum varaforseti Nýggj fløga á veg Knút Háberg Eysturstein, ið tey flestu munnu kenna sum tangentleikandi brillu- mannin úr bólkinum Gestir, gevur 2. november sína fyrstu solofløgu út Talan er um fløgu, ið Knút hevur arbeitt við sein- asta árið og innspælt saman við vinmanninum og co- produsaranum Allan Tau- sen. Upptøkurnar vóru gjørdar í bygdarhúsinum á Strondum og í Jak Zak Studio í Havn. Tónleikurin er atmos- feriskur singer/songwriter tónleikur við eitt sindur av sveimandi rocki, electron- ica og post rock blandaðum uppí. Tekstirnir eru bæði á enskum og føroyskum, og eru skrivaðir gjøgnum fimm tey seinastu árini. Tað er plátufelagið Tutl, ið gevur fløguna út. Ungi listamaðurin Bruno Mikael Eysturstein hevur gjørt myndir og tekningar til húsan, ið teir báðir Niels Arge Galan og Uni Árting hava sniðgivið og sett saman. Kemur út í Sveits samstundis Eitt sermerkt við fløguni "Havsglóð" er, at hon verður givin út í Føroyum og í Sveits um somu tíð. Fløgan verður nevniliga til sølu í býnum St. Gallen sum liggur norðaliga í Sveits. Fløguhandilin Ton-Art, sum er einasta umboð fyri Tutl í Sveits, og sum hevur breitt úrval av Tutl útgáv- um, fer at selja fløguna. Tað er Føroyavinurin Felix Van Der Berg ið hevur fingið samstarvið í lag. Felix stendur fyri innflutningi og útbreiðslu av føroyskum tónleiki í Sveits saman við eigaranum av Ton Art, Roger Rey. Hesir báðir gera eitt stórt kunningar arbeiði fyri føroyskan tónleik í økinum kring St. Gallen, har tað búgva umleið 500.000 fólk. Føroyskur tónleikur væl móttikin Í september mánaði var Høgni Lisberg og vitjaði í Sveits saman við bólkinum hjá sær, har Knút eisini spælir við. Høgni Lisberg er við at gerast eitt kent navn í Sveits. Fleiri greinar hava verið í sveisiskum bløðum, og løg av fløguni "Most Beautiful Things" eru javnan at hoyra í sveisiskum útvarpi. Høgni Lisberg Band spældu tríggjar konsertir, sum gingu avbera væl, á túrinum. Tað var eisini her, at avtalan kom í lag um at geva fløguna hjá Knút út samstundis sum her heima. Tískil verður nógv gjørt burturúr útgávudegn- um í Sveits. Sveitsarar vísa seg at vera sera jaligir um føroyskan tónleik, og verður tað spennandi at frætta nærri hvussu hetta fer at ganga. -eys- C M Y K 3 2 Seinasta freist at lata broyt- ingar inn til telefonbókina 2005 er mána- dagin 1. nov. 2004 Mánadagin 1. november 2004 er seinasta freist, at koma við rættingum til Hvítu síður í telefonbókini fyri ár 2005 (vanliga telefonyvirlitið). Rættingarblað til Hvítu síður er á síðu 660 í telefonbókini 2004,og skal sendast til: Kundaskráseting, Føroya Tele, Postboks 27, FO-110 Tórshavn ella faks 31 93 01. Eykaupptøkur v.m.: Umframt rættingar til navn, bústað, telefonnummar, o.s.fr. ber eisini til at gera nakað serligt burturúr júst tínum tele- fonnummari, við undirstrikingum, eykaupptøkum og undir- upptøkum. Prísurin er 62,50 kr. (íroknað mvg) fyri hvørja undirstriking, eykaupptøku ella undirupptøku. Búmerki: Eisini ber til at umbiðja búmerki í Hvítu síðum. Prísurin fyri búmerki er 2.000,00 kr. (ikki íroknað mvg) fyri hvørja upptøku. Mánadagin 1. november 2004 er seinasta freist at boða frá av nýggjum, um upptøka ynskist í Gulu síðum. Prísir: (A) Standardlýsing ................................. kr.700,00 (B) Innramming...................................... kr. 800,00 (E) Grafisk lýsing pr. mm (min. 30 mm) . kr. 25,00 (sí dømi á s. 658 í Telefonbókini 2004) Litlýsingar: Umframt vanligar svart/gular lýsingar, er eisini møguleiki at lýsa við hvítari bakgrund og við litum. Eykakostnaður fyri hvíta bakgrund er kr. 500,00 og fyri litir við hvítari bakgrund kr. 1.250,00. Skrásetingar-/Rættingarblað til Gulu síður er á síðu 659 í telefonbókini 2004, og skal sendast til: Føroya Tele, Postboks 27, FO-110 Tórshavn, ella faks 32 11 66. GG: Prísirnir á Gulu síðum eru uttan mvg! Í mars 2005 verður telefonbókin borin út til allar fastnetstelefonfelagar í Føroyum. Virki, handlar og stovnar skulu boða frá av nýggjum, um lýst verður í Gulu síðum. Boðast skal eisini frá, um verandi lýsing ynskist við óbroytt. Hvítu síður Gulu síður tel 30 30 30 www.tele.fo www.nummar.fo · info@nummar.fo - www.gulu.fo · info@gulu.fo