hósdagur 21. oktober 2004síða 3

4 Nr. 201 - 21. oktober 2004 Nr. 201 - 21. oktober 2004 5 Føroya Arbeiðara- felag mælir samgong- uni til heldur at lækka oljuavgjaldið enn at lækka skattin, tí tað høvdu tey lág- løntu veruliga fingið nakað burturúr SKATTUR OG AVGJALD Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo – Øll tey mongu, sum hava lágar inntøkur, fáa lítið og onki burturúr einum skatta- lætta. Vildi samgongan av álvara lætt um hjá teimum lágløntu, skuldi hon heldur tikið oljuavgjaldið av. Tað heldur Ingeborg Vinther, forkvinna á Føroya Arbeiðarafelag. Hon mælir sostatt sam- gonguni til at taka olju- avgjaldið av, heldur enn at seta ætlaða skattalættan í gildi. Ingeborg Vinther sigur, at oljuavgjaldið vendir av- gjørt tann tunga endan nið- ureftir, tí tey, sum forvinna 150.000 - 200.000 krónur um árið, hava nógv verri ráð til at betala oljuavgjald, enn tey, sum forvinna eina hálva millión. Hon vísir eisini á, at oljan er blivin sera dýr. Hon er nú omannfyri 4,50 krónur fyri liturin. Oljuavgjaldið er heili 80 oyru fyri litur- in.Varð oljuavgjaldið tikið av, hevði prísurin á olju so- statt komið niður á 3,70 krónur fyri liturin. Og tað er rættiliga stórur munur, tí sostatt høvdu fólk spart 800 krónur uppá ein vanligan oljutanga upp á 1000 litrar. Sita køld í vetur Ingeorg Vinther sigur, at hetta hevði verið ein ovur- honds stórur lætti hjá ein- um vanligum húski, tí oljan er nú so dýr, at hon er blivin ein veruligur trupulleiki at betala. Samstundis er arbeiðsloys- ið alsamt veksandi, ikki minst í fiskivinnuni á landi, har ein stórur partur av limunum í verkamannafel- øgunum arbeiða. Hon vísir eisini á, at stuð- ulin, sum fæst úr ALS, er altíð roknaður eftir inntøk- uni seinastu 12 mánaðirnar. So hvørt, arbeiðsloysið veksur, minkar inntøkan og sostatt eisini útgjaldið úr ALS, og tað eru mong, sum fáa minni enn 50 krónur um tíman frá ALS og tað kann ongin liva fyri. Men Ingeborg Vinther hevur eisini hoyrt dømi um fólk, sum fáa undir 20 krónur um tíman frá ALS og enntá undir 10 krónur um tíman. – Í Føroya Arbeiðarafel- ag frætta vit av og á um húski við lágum lønum, sum als ikki hava ráð til at fylla sær tangan. Og tað er ongin ivi um, at nú veturin verður yvir okkum og tað er veruliga brúk fyri varma, verða tað mong, sum rætt og slætt koma at sita køld, tí tey hava ikki ráð til at keypa olju, nú hon er so dýr. – Og hugsa vit um pensjónistarnar, fáa teir ikki stórt meiri í pensjón enn fyri ein góðan olju- tanga um mánaðin. – Tí heita vit staðiliga á samgonguna um at strika oljuavgjaldið, tí tað hevði muna nógv meiri hjá húskj- um við lágum lønum enn ein smávegis skattalætti ger. – Og nú oljuprísurin er methøgur, og veturin er yvir okkum, er akkurát stundin komin til at taka oljuavgjaldið av, sigur Ingeborg Vinther Leggjast kann afturat, at samgongan ætlar at lata einar 60 milliónir í skatta- lætta næsta ár og tað er áleið tað sama, sum oljuav- gjaldið er. – Verður tilmælið hjá einum arbeiðsbólki hjá landsstýrinum sett í verk, fer tað at raka verkafólkið og tey ungu harðast, siga Føroya Arbeiðara- felag og Havnar Arbeiðsmannafelag SKATTUR OG AVGJØLD Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo – Hetta fer at fáa sera álvarsligar avleiðingar fyri okkara ungdóm. Dómurin hjá Føroya Ar- beiðarafelag og Havnar Ar- beiðsmannafelag yvir til- mælið, sum ein arbeiðs- bólkur undir Fíggjarmála- ráðnum hevur handað landsstýrinum, er greiður og eirindaleysur. Fíggjarmálaráðið setti fyri tíð síðani ein arbeiðs- bólk at kanna mvg og av- gjøld og at gera eitt tilmæl- ið til landsstýrið um broyt- ingar. Tilmælið er nú komið og tað er síðani send ymsum feløgum til ummælis. – Verður tilmælið frá ar- beiðsbólkinum fylt, fer tað at raka tey, sum eru ringast fyri frammanundan, nevni- liga tey ungu og verkafólki, siga Føroya Arbeiðarafelag og Havnar Arbeiðsmanna- felag í eini felags viðmerk- ing um málið. Àlvarsligar avleið- ingar fyri ungdómin Eitt tilmæli, sum arbeiðs- bólkurin mælir til, er at nú skal mvg eisini gjaldast av arbeiðslønum í samband við húsabygging. – Hetta er sera lítið um- hugsað, tí hetta fer at fáa sera álvarsligar avleiðingar fyri okkara ungdóm, sum skal seta búgv, og tað er óskiljandi, at arbeiðsbólk- urin als ikki tykist at hava hugsað um hesar avleiðing- ar. – Arbeiðslønin at byggja eini sethús er vanliga 400.000 til 600.000 krónur og skulu tey, sum byggja, nú eisini gjalda mvg av arbeiðslønini, fer tað sostatt at føra við sær, at eini hús verða 100.000 til 150.000,00 krónur dýrari at byggja. Arbeiðsbólkurin sigur, at tey sum byggja, vinna ein part av hesum innaftur við tað, at ætlanin er eisini, at punktgjøld skulu takast av hvítvørum og útvarps- og sjónvarpstólum. – Tað er átaluvert, at einki verður nevnt um, at útreiðslurnar til vanligar hvítvørur eru rættiliga nógv lægri enn útreiðslurnar til arbeiðsløn. Samanumtikið verður talan sostatt um eina munandi útreiðslu- øking hjá teimum, sum byggja, siga tey bæði verkafeløgini. – Hendan útreiðsluøking fer í stóran mun at raka tey, sum frammanundan eru ringast fyri fíggjarliga, tí ein tílík øking hevur ikki somu ávirkan á eitt húski, sum hevur eina inntøku upp á 700.000 - 800.000 krónur um árið, sum tað hevur á eitt húski, sum bert forvinnur 200.000 - 300.000 krónur um árið. – Enn meira asosialt verður tilmælið, tá vit kunnu staðfesta, at familjan við hægru inntøkuni har- umframt fer at fáa størri fyrimun av ætlaða skatta- lættanum, sigur Føroya Ar- beiðarafelag Ein duld roynd at hækka skattin Felagið sigur, at tað hevur somu hugsan um tilmælið um at nú skal mvg eisini leggjast heilivág. – Aftur her verður tað tey, sum frammanundan eru ringast fyri, sum fara at merkja sviðan av hesari útreiðsluøking. Enn meira ivasom er ætlaða broyting- in, tá talan eisini í nógvum førum er um fólk, sum eisini dragast við heilsu- trupulleikar, sigur Føroya Arbeiðarafelag. Annars tekur Føroya Arbeiðarafelag sum heild undir við, at umhvørvis- gjald, ella grønt avgjald, verða lagt á dálkandi virk- semi. Men hetta eigur ikki at raka arbeiðsfólk, sum eru noydd at koyra í egnum bili til og frá arbeiði. Tey bæði verkafeløgini eru sannførd um, at veru- liga ætlanin við hesum ar- beiðsbólkinum er ein dulda roynd at at økja um inntøk- ur landskassans, og sostatt eisini at herða skatta- og avgjaldstrýstinum í samfel- ag okkara. – Og tað mótmæla vit staðiliga, siga Føroya Ar- beiðarafelag og Havnar Ar- beiðsmannafelag. Sí annars viðmerkingarn- ar frá Føroya Arbeiðarafel- ag og Havnar Arbeiðs- mannafelag í fullum líki á síðu 13. Nógvir føroyingar fara at sita kaldir í vetur Fer at raka verkafólk og tey ungu sera hart Fylgir landsstýrið ráðunum frá einum arbeiðsbólki hjá fíggjarmálaráðnum, verður tað einar 100.000 – 150.000 krónur at byggja eina vanlig sethús, siga Føroya Arbeiðarafelag og Havnar Arbeiðsmannafelag Úrmælingarnir skulu fáa betri sømdir Føroya Musikklær- arafelag vil veita okk- um mest framkomnu tónleikarum betri sømdir, og tí skal verandi musikkskúla- skipan dagførast RÁÐSTEVNA Páll Holm Johannesen pall@sosialurin.fo Um vikuskiftið skipa Før- oya Musikklærarafelag og Sanglærarafelag Føroya fyri ráðstevnu, um hvussu føroyski musikkskúlin skal skipa seg í framtíðini. Sunnleif Rasmussen er for- maður í Føroya Musikklær- arafelag, og hann er av teirri greiðu áskoðan, at tíðin er farin frá verandi musikskúlaskipan. – Tað eru 20 ár síðan verandi musikkskúlaskipan bleiv gjørd, og ikki so mikið sum eitt komma er broytt síðan, sigur hann Á ráðstevnuni um viku- skiftið koma fimm umboð úr norðurlondum at halda fyrilestrar, sum í hvør sín- um lagi skulu vera við til birta undir kjakið um nýggja musikkskúlaskipan í Føroyum. Betri sømdir Sambært Sunnleifi Ras- mussen er ein av stóru trup- ulleikunum við núverandi lóggávu, at okkara mest framkomnu tónleikarar ikki fáa neyðugu tónleikaundir- vísingina í Føroyum, og tí velja teir at fara út um landoddarnar at nema sær tónleikakunnleika. – Vit mugu nógv duga betur at pleyga okkara elitu, so vit ikki missa tey av landinum, sigur formaðurin í Føroya Musikklærarafelag. Hann vísir á, at nærum á hvørjum ári flyta føroying- ar í onnur lond at nema sær útbúgving innan tónleik, tí teirra tørvur ikki verið nøktaður í Føroyum. – Vit mugu leggja nógv fyri at geva elituni betri sømdir, tí alternativi er, at vit flyta trupulleikan av landinum. Vit hava lærarar, ið hava førleikað at geva undirvísing heilt inn á gáttina til konservatorium- ið, og tað mugu vit gera okkum dælt av, sigur Sunnleif Rasmussen. Verður minni orka so sett av til breiddina? – Nei vit hava ongar ætl- anir um at sleppa teimum upp á fjall. Vit skulu hava fleiri ressoursur til Musikk- skúlan, so vit bæði megna at røkja breiddina og eisini úr- mælingarnar. Tú mást gera tær heilt greitt, at tú fært ongantíð nakrar úrmælingar uttan eina breidd, og tað ætla vit halda fast um, sigur formaðurin í Musikkskúl- anum. Nakrir av fyriskiparunum av ráðstevnuni um vikuskiftið. F.v.: Claire Thomsen, Andrea Heindriksdóttir, Palli Hansen og Sunnleif Rasmussen Mynd: Jens Kr. Vang Kvinn- urnar brynjast til val- stríðið Komandi mánakvøld verður skipa fyri fundi fyri kvinnulig valevni í Eydnuni á Oyrarbakka. Við undirheitinum "Fel- ags avgerð felags ábyrgd" er endamálið við fundinum at brynja kvinnuligu valevnini til valstríðið og politiska arbeiðið. Herfyri varð skipað fyri einum kvinnusem- inari, sum hevði til endamáls at økja um kvinnurnar lut í polit- iska arbeiðinum. Í tíð- indaskrivi um fundin verður boðað frá, at somu kvinnur, ið lut- tóku á seminarinum, skipa fyri fundinum. Skráin á fundinum verð- ur hendan: • Annita á Fríðriksmørk býður vælkomin og greiðir frá arbeiðnum, sum er í gongd við at økja um kvinnurnar lut í politisku avgerðarpro- sessini • Annika Wardum Joen- sen, forkvinna í Javn- støðunevndini, sigur frá um javnstøðu og kvinnuumboðan í politikki • Eyðgunn Samuelsen og Mia Petersen, bý- ráðslimir, siga frá spennandi royndum, og greiða frá arbeiðnum í bý- og bygdaráðum • Per Højgaard fer at halda fyrilestur um at tora at stíga fram og um, hvat krevst av einum kommunalpoltikkara At enda verður bólka- arbeiði, har evnið verð- ur: Hvussu gerast kvinnur meira sjónligar í polit- iska arbeiðnum? Fundurin verður mána- kvøldið 25. oktober klokkan 19 og hann endar klokkan 22.00 -páll Ein nýggjur kvinnu- listi stillar upp til kommunuvalið í Fuglafirði. Nýggi listin miðar eftir at fáa fleiri kvinnur valdar í býráðið NÝGGJUR KVINNULISTI Páll Holm Johannesen pall@sosialurin.fo Teir níggju menninir í Fuglafjarðar býráð kunnu vænta sær ein skarpan gang á kommunuvalinum 9. nov- ember. Í Fuglafirði hava átta kvinnur tikið seg saman á ein kvinnulista, og tær miða eftir at vinna sær fleiri um- boð á kommunuvalinum. Saman við Ann F. Obra- dovic hevur Kristina Larsen verið at fyrireika nýggja kvinnulistan í Fuglafirði, og hon sigur, at kvinnulist- in hevur verið undir upp- sigling seinastu tríggjar vikurnar. – Vit vóru nakrar, sum byrjaðu at tosa saman fyri trimum vikum síðan. Hó- ast vit hava verið eitt sindur ivingarsamar, hevur undir- tøkan verið ómetaliga góð, og tí tóku vit týsdagin endaliga stigið at stilla upp, sigur Kristina Larsen. Stutt fyri klokkan 18 týskvøldið varð listin hand- aður kommunuskrivaran- um. Fyrireikararnir av Kvinnulistanum hava ynskt at hildið listan loyniligan, tí tær vildu tryggja sær, at listin gjørdist veruleiki, áðrenn tað varð almanna- kunngjørt. Tað hevur ikki verið nak- ar trupulleiki-heldur tvørt- urímóti- hjá kvinnunum í Fuglafirði at finna 25 still- arar til Kvinnulistan. Tað er vert at leggja til merkis, at meir enn helmingurin av stillarunum eru mannfólk. Ikki spurdar Spurd, hví kvinnurnar í Fuglafirði ikki stilla upp á teimum listum, sum van- liga stilla upp, svarar Krist- ina Larsen, at við undantak av einari kvinnu, er eingin teirra eftirspurd. – Vit eru nakrar sum leingi hava havt stóran áhuga fyri kommunalpolit- ikki, men tað er ikki eydn- ast okkum at koma upp í part á teimum listum, sum hava nógv ár á baki í Fuglafirði. Tað er millum annað orsøkin til, at vit hava tikið stig til okkara egna lista. Tó skal sigast, at vit seinasta dagin áðrenn deadline fingu tilboð um at fáa pláss á borgaralista, men tá vóru vit lidnar við fyrireikinganar. vísir Krist- ina Larsen á. Á kvinnulistanum í Fuglafirði eru í alt átta kvinnur, og bert ein teirra hevur áður stilla upp til kommunuval. Kristina Larsen leggur dent á, at Kvinnulistin er ikki heftur at nøkrum ávísum politisk- um flokki, men er fyrst og femst ein bólkur av kvinn- um, ið ynskja ávirkan á kommunuarbeiðið í Fuglafirði. Spurd um hon væntar, at Kvinnulistin í Fuglafirði fer at vinna sær umboðan í býráðnum, svarar Kristina Larsen, at tað væntar hon, og tær miða eftir at fáa 2 - 3 kvinnur valdar. Kvinnurnar í Fuglafirði vilja sleppa upp í part 4 av teimum 8 kvinnunum á kvinnulistanum. F.v.: Durita R. Djurhuus, Kristina Lar- sen, Ninni Paulina Forna- garð og Elisabeth Eldevig. Durita er komin á soppin og er sett at eiga fyrst í novem- ber. Kristina við 5 mánaðar gamla soninum í fanginum tryggjar sær, at uppstillingar- listin er í lagi. Mynd: Rúna Sivertsen Kvinnulistin í Fuglafirði: Durita R. Djurhuus, Virkisrráðgevi Elisabeth Eldevig, Fiskivinnufrøðingur Ninni Paulina Fornagarð,Krambakvinna Judy Torleifsdóttir við Gjónna, Innkeypsleiðari Malan Kjærbo, Skrivstovukvinna Kristina Larsen, Fyristøðufólk Ann F. Obradovic, Krambakvinna Marilyn Toftegaard, Reingerðingskvinna FAKTA C M Y K 5 4