hósdagur 14. september 2017síða 11

FRÍGGJADAGUR 15. SEPTEMBER 2017 SOSIALURIN 107 11 YVIRGANGUR IKKI TÝÐANDI HÓTTAN – Tað er fá fólk í versturheiminum, ið verða dripin í yvirgangsatsóknum í mun til, hvussu nógv rúm atsóknirnar fáa í miðlunum, sigur Bertel Teilfeldt Hansen, granskari ANNIKA KUNOY IM ANNIKA@SOSIALURIN.FO T að er ongin ivi um, at tað eru nógv færri yv- irgangsatsóknir í vest- ara parti av Ev ropa í dag enn fyri 30-40 ár um síðani, tá ið umfatandi yv ir gangur varð framdur kring Eur opa, sigur granskari Bertel Teil feldt Hansen frá Institut for Stats kundskab á universitetinum í Keyp manna- havn. Samstundis kennist yv ir gang- ur in veruligari og nærri, og fólk hugsa meir um yvirgang og eru bangn ari fyri atsóknum enn fyrr. Hes in óttin er at kalla ógrundaður, heldur Bertel Teilfeldt Hansen. – Fólkini, sum dripin eru í yvir- gangi eru fá í tali í okkara parti av heiminum, og yvirgangur er ikki nøkur týðandi hóttan fyri nakr an her. Hóast vit seinastu árini hava upplivað, at fleiri eru deyð í yv ir- gangs at sóknum, so vóru 70’ini og 80’ini nógv verri. Tað doyggja nógv fleiri fólk av hjartatilburðum og bilóhappum enn av yvirgangi. Ert tú ikki í einum landi við nógvum yvirgangi, so sum Irak, Somalia ella Syria, so er óttin í stóran mun ógrundaður, sigur hann Miðlarnir gera ov nógv av Tá yvirgangur verður framdur í okkara parti av heiminum, er miðla dekn ingurin ógvusligur. Grein eftir grein verður skrivað um sama tilburð gjøgnum dagin við mynd um og sjónbondum frá stað num. Ofta eru myndirnar grafiskar og ógvusligar. – Ofta síggja vit ógvusligar mynd ir og beinleiðis upptøkur frá staðnum. Vit minnast hetta frá Charlie Hebdo atsóknini, har vit sóu upptøkur frá álopinum. Vit upp livdu tað sama í Manchester, tá ein av áskoðarunum tók film av hend ingini, ið fór fram, sigur hann. – Yvirgangurin verður dekk að- ur á ein so ógvusligan hátt, at fólk kenna møguliga, at yvirgangurin er konstantur og øgiliga nær teim- um, sigur Bertel Teilfeldt Hansen. Miðlarnir hava ábyrgd at dekka stór hendingar og politisk tíðindi, sum yvirgangur jú er, og lætt er at siga, at miðlarnir eiga at sensurera tíð indini um yvirgang, men Bertel Tei lfeldt Hansen sigur, at sensurur ikki er loysnin. Tað hevði tó ver ið dámligari, um tíðindini um yvir- gang vórðu borin fram á ein ann- ar leiðis hátt, so at tey vórðu borin fram í røttum samanhangi. – Tey flestu tykjast halda, at óvan liga nógvur yvirgangur verð- ur framdur í vesturheiminum í sam tíð okkara. Tey flestu tykjast eis ini halda, at yvirgangur er ein risa stór hóttan, sigur hann. Eisini verður yvirgangur bert nevndur yvirgangur, tá hann er framdur av jihadistum. Tá yv ir- gang ur verður framdur av øðrum, so verður tað ikki al tíð kallað yvir- gang ur, sum til døm is, tá ein bilur koyr ur í eina mannamúgvu í USA í mun til ein bil, ið ger tað sama í Barce lona, greiðir hann frá. – Miðlarnir hava ábyrgd at kalla yvir gang fyri yvirgang, líkamikið hvør fremur hann. Tað snýr seg um, hvussu atsóknin verður framd og um endamálið við henni, og ikki um átrúnað, sigur hann. Mentanir bresta saman – Eg vildi mett, uttan at hava gjørt kann ingar júst á hesum økinum, at ein frágreiðing til spuriningin um, hví fólk í vesturheiminum eru bangn ari fyri yvirgangi í dag er, at ment anir á summum økjum bresta sam an. Ofta verður yvirgangur, sum framd ur er av muslimum hildin at vera ein stórri hóttan enn ann- ar yvirgangur. Hetta tí, vit skilja verri hesa mentanina vegna ym- isk leik ar í mentanum. Hetta er ikki altíð rætt. Fleiri av yv ir gangs monnunum av musl- imsk um upp runa, ið fremja yv ir- gang í okk ara parti av heim in um, eru ikki knýttir at yvir gangsfelags- skapi, men tað er lætt at ganga út frá, at tað er sam band millum stóru yv ir gangs felagsskapirnar og mongu atsóknirnar. – Eg skilji væl, hví fólk ganga út frá, at tað er altíð er samband mill um felagsskapirnar og yv- ir gangs atsóknirnar, men tað er ikki altíð so. Til tíðir eru tað ein- stakl ing ar, sum hava lítla ella onga kontakt til felagsskapin ella bara eru inspireraðir av ideologiini og propa ganda hjá felagsskapinum. Fleiri halda, at yvirgangsálopini eru væl skipaði, men tað eru tey ofta ikki, sigur Bertel Teilfeldt Han sen. Hyggja vit at yvirgangi fyri 30-40 árum síðani og yvirgangi í dag, so er ikki stórur munur á meto dun um, ið verða brúktar at fremja yvirgang. Tað verða í høv- uðs heitunum nógvar bumbur brúkt ar í atsóknunum í dag eins og fyrr, hóast tað hava verið fleiri primi tivar atsóknir í nýggjari tíð, sum ikki vóru fyrr, so sum álop við knívi. – Tað eru fá fólk í verst ur heim- in um, ið verða dripin í yv ir gangs- at sóknum í mun til, hvussu nógv rúm atsóknirnar fáa í miðlunum. Ógv usligi dekningurin í miðlunum skap ar ótta, sum er júst tað, ið yv- ir gangsfólkini ynskja, sigur hann. YVIR YVI YVIR Serfrøðingur: Yvirgangurin verður dekkaður á ein so ógvusligan hátt, at fólk kenna møguliga, at yvirgangurin er konstantur og øgiliga nær teimum