fríggjadagur 22. oktober 2004síða 2

2 Nr. 202 - 22. oktober 2004 Nr. 202 - 22. oktober 2004 3 UTTAN ÚR HEIMI Clinton hjálpir Kerry Fyri minni enn tveimum mánaðum síðani mátti fyrrverandi amerikanski forsetin Bill Clinton leggjast undir skurð, tí hann hevði trupulleikar við hjartanum, men kortini er hann nú farin upp í forsetavalstríðið. Demokratarnir hava boðað frá, at Clinton fer undir eitt átak fyri John Kerry mánadagin, og at hann fer at leggja fyri í býnum Philadelphia. Býurin er í statinum Pennsylvania, har tað stendur á jøvnum ímillum Kery og George W. Bush, men demokratarnir vóna, at Clin- ton kann útvega Kerry so mikið av atkvøðum afturat, at hann kann vinna valið har. Sambært BBC hevur Bill Clinton eisini eggjað demokratiskum stuðlum til at lata pengar til valstríðið hjá Kerry. Rabbinar elva til rok Ísraelska herleiðslan er í øðini, tí 60 rabbinar hava eggjað hermonnunum til at siga nei, tá herleiðslan fer at biðja teir flyta tey jødisku niðursetufólkini úr Gaza- geiranum. Rabbinararnir siga, at Gaza er partur av tí Ísrael, sum Guð hevur givið jødunum, og tí eru teir ímóti ætlanini hjá Ariel Sharon, forsætisráðharra um at flyta øll tey 8.000 niðursetufólkini úr geiranum. Fleiri av niðursetufólkunum hava boðað frá, at tey fara ikki at flyta við góðum, men myndugleikarnir hava svarað, at tey , sum ikki fara sjálvboðin, verða flutt við makt. Tað skal herurin gera, og Moshe Yaalon, verju- ovasti, er eisini í øðini inn á teir 60 rabbinararnar. Hann sigur, at tað kann als ikki góðtakast, at nakar mælir her- monnunum til at seta seg up ímóti leiðsluni. – Eitt tílíkt tilmæli er vandamikið fyri herin, sam- felagið og ísraelska ríkið, sigur Moshe Yaalon. Tey mest víðgongdu niðursetufólkini í Gaza-geiran- um hava hótt við at taka vápn í hond, gera myndugleik- arnir álvara av hóttanini at senda herin eftir teimum. Tilboð um skattafrælsi Norski reiðarin John Fredriksen, sum hevur búð uttan- lands í fleiri ár, boðaði í fjør frá, at hann ætlaði sær at flyta aftur til Noregs at búgva. Hetta varð kortini av ongum, tí John Fredriksen helt, at hann skuldi gjalda alt ov nógvan skatt, flutti hann heimaftur. Reiðarin sigst eiga umleið 35 milliardir norskar krónur, og vil hann sleppa undan at gjalda skatt av ogn- ini, kann hann velja at flyta til okkurt annað land. Aftenposten skrivar, at John Fredriksen hevur fingið tilboð úr fleiri londum, sum fegin vilja hýsa honum, og sum eru til reiðar at geva honum skattafrælsi. Millum londini eru Kanada og Niðurlond. Norskir politikarar vilja ikki gera eina skattalóg, sum einans skal koma teimum ríkastu til góðar. Marknatræta loyst Myndugleikarnir í Russlandi og Kina eru vorðnir samdir um at loysa eitt 150 ára gamalt stríð um markið ímillum tey bæði londini. Semjan, sum teir báðir forsetarnir, Vladimir Putin og Hu Jintao, skrivaðu undir í Beijing í síðstu viku, ber í sær, at Russland fær ræðið á einum øki, sum bæði londini hava kannað sær. Kina hevði kravt, ar russar skuldu leggja eina oljurørleiðing til Kina afturfyri, men tað vildu russar ikki. Ístaðin fyri játtaði Putin kinesar- um 10 milliónir tons av olju næsta ár og 15 milliónir tonsí 2006. Á fundinum í Beijing lovaði Hu Jintao, at Kina fer at stuðla royndunum hjá Russlandi at fáa limaskap í heimshandilsfelagsskapinum WTO. Eygleiðarar halda, at tað vóru ørindini hjá Putin, og at tilsøgnin frá kinesisku leiðsluni má sigast at vera ein stórsigur fyri russiska fortan. Tað er ikki lukkuligt at mótmæla hvítaruss- iska forsetanum, Alexander Lukasjenko HVÍTARUSLAND Árni Joensen fartekst@mail.dk Hvítarussisk lóg bannar fólki at ganga mótmælis- gongu ímóti myndugleik- unum, og tí var løgreglan skjót, tá umleið 500 umboð fyri ta politisku andstøðuna gingu mótmælisgongu í høvuðsstaðnum Minsk týs- kvøldið. Fleiri mótmælisfólk vórðu tikin, teirra millum tríggir leiðandi politikarar í andstøðuni. Russiskar tíð- indastovur skriva, at ein av politikarunum, Anatolij Lebedko, royndi at sleppa til rýmingar, men at løg- reglan jagstraði hann inn á eina matstovu. Løgreglu- menninir stongdu síðani dyrnar, og Lebedko bleiv bukaður og síðani handtik- in. Hann mátti tó á sjúkra- húsið fyrst. Tríggir aðrir andstøðu- politikarar, sum vóru uppi í motmælisgonguni, eru dømdir at sita ímillum 10 og 15 dagar í fongsli. Ein av teimum dømdu segði við russiska útvarpið Ekho Moskvy týsdagin, at andstøðan kann ikki góð- taka úrslitið av fólkaat- kvøðuni og tjóðartingsval- inum seinasta vikuskiftið, men at Alexander Luka- sjenko, forseti, hevur givið løgregluni boð um at kvala øll mótmæli. Sambært almennu val- nevndini fekk andstøðan ikki ein einasta tinglim á valinum. Bæði ES, evrope- iski samstarvsfelagsskap- urin OSCE og USA siga, at valið var merkt av um- fatandi sviki. Russland hevur haraftur- ímóti góðtikið valúrslitið, men russiskir fjølmiðlar eru alt annað enn hugtiknir av úrslitinum. – Lukasjenko hevur styrkt støðu sína sum eina- ræðisharri. Við hesum val- inum hevur hann prógvað, at hann megnar at ganga í fótasporum Stalins, skriv- aði blaðið Moskovskij Komsomolets fyrradagin. Myndugleikarnir í Japan bera ótta fyri, at meiri enn 80 fólk hava latið lív í ódnarveðr- inum, sum hevur herj- að landið teir seinastu dagarnar ÓDNARVEÐUR Árni Joensen fartekst@mail.dk Í gjár høvdu bjargingarlið funnið 55 lík, men tá vóru 33 fólk ikki komin afturí- aftur, og myndugleikarnir stúra tí fyri, at ódnin Tokage helst hevur kravt meiri enn 80 mannalív. Sambært bjargingarliðun- um doyðu tey flestu, tá skriðulop tóku hús og bilar við sær. Onnur druknaðu, tá oysandi regn legði stór øki undir í vatni, tí fleiri áir fóru upp um áarbakkarnar. Eitt skúlaskip sjá sjóvinnu- myndugleikunum við 167 fólkum umborð fór á land nakað vestan fyri Tokyo, men tað eydnaðist bjarging- arliðunum at bjarga øllum. Í sjálvum Tokyo máttu myndugleikarnir flyta nógv fólk burtur, og fleiri skúlar vórðu stongdir. Nógv al- menn starvsfólk fingu eisini frí, tí stovnarnir lótu aftur. Minst 40.000 húsarhald á Tokyo-leiðini mistu streymin. Japanskir veðurmenn siga við Reuter-tíðindastovuna, at Torkage hevur gjørt størri skaða enn tær flestu ódnir- nar, sum hava herjað landið, og orsøkin er, at hon rakti ein nógv størri part av land- inum, enn tílíkar ódnir vanliga gera, siga teir. Veðurmenninir siga, at ódnin er tann ringasta í tíggju ár, men hon hevur kravt fleiri mannalív enn nøkur onnur ódn siðani 1991, tá ódnarveður kostaði 62 fólkum lívið. Tokage er tann 10. ódnin, sum hevur rakt Japan í ár, og meiri enn 100 fólk hava latið lív. Fyrr í hesum mán- aðinum rakti ódnin Ma-on Tokyo, og seks fólk doyðu. Andstøðupolitikarar bukaðir og settir fastir Ringasta veðrið í 10 ár Stormur og skriðulop hava oyðilagt nógv hús í Japan Føroyskur barnadansur Aftur í vetur skipar Tøkum Lætt fyri barnadansi DANSUR Tíðindaskriv frá Tøkum Lætt Byrja verður 20. oktober. Ætlanin er at børnini skulu fáa eina hugnaliga løtu har høðursdenturin verður lagdur á kvæðini. Men tað verður eisini pláss fyri eini hugnaligari løtu við onkr- um leskandi og eini góðari søgn ella einum góðum æv- intýri. Dansa verður hvørt mikukvøld kl. 19.00-20.00. Øll børn eru hjartaliga vælkomin – tey heilt smáðu skulu helst hava ein vaksn- an við sær. Størri bólkar t.d. ein skúlaklassi við lærara eru eisini vælkomin at lut- taka, so kunnu vit sam- starvað soleiðis at næming- arnir kunnu venja tey kvæðir, ið verða tikin í barnadansinum sum ein náttúrligur partur av tí ob- ligatorisku undirvísingini í skúlanum. Dansurin verður skipaður av frívilligum limum hjá Tøkum Lætt og luttakandi børn skulu einki gjalda. Øll børnini fáa eitt hefti við kvæðum og vísum til gávu. C M Y K 3 2