hósdagur 28. september 2017síða 15

FRÍGGJADAGUR 29. SEPTEMBER 2017 SOSIALURIN 113 15 BARBARA HOLM BARBARA@SOSIALURIN.FO Orðadrátturin millum Taks stjóran og Kringvarpið hevur verið hart sein astu dagarnar, nú Taks stjórin hev ur verið gestur í D&V stovuni um nógv umrøddu kanningina hjá Bárði Larsen. Ivaleyst eru tey mong, sum als ikki tíma at leggja oyra til meira kjak um skattamálið, men tað hevur týdning at viðgerða tað, sum skattgjaldarin hevur rind að nógv- ar pengar fyri at fáa gjørt – nevni- liga kanningina hjá Bárði Lar sen. Og samstundis er av al stór um týdningi, at Føroya fólk hev ur álit á skattavaldinum. Tí enn eina gjøgn- um gongd her um skatta mál ið. Brævið frá Taks til Eik Tað er fallið mongum fyri brostið, at Eyð un Mørkøre og Vágaportalurin vístu til hin partin av brævinum, sum Taks sendi til Eik 30. juni 2015, sum Eyðun Mørkøre metir hava al stóran týdning í málinum. Tað bræv ið, har Taks segði nei til at draga tapið frá í einum høggi, og ja til at viðgerða málið sum goodwill. Og tað brævið er endurgivið her: “Taks hevur síðani viðgjørt spurn ingin, og niðurstøðan er, at út reiðsl urnar skulu viðgerðast sum skattligt good-will. (.....) Við ein um skattskyldugum handli av ognum og skyldum frá einum pen inga stovni í somu støðu sum gamli Eik banki var í, er keyps summ ur in virðið av teimum skyld um, sum tann yvir takandi pen inga stovnurin yvir tekur. Við yvirtøku av einum undir balanca er hesin eis ini part ur av yvir tøk uni, og skal for deil ast. Hetta er grund að á, at Danska Skatta mála ráð ið hevur út tal að, at und ir balancan er gjald fyri kunda skaran hjá tí neyðlíðandi bank anum, og tí kann metast sum gjald fyri good-will knýtt at teimum yv ir tiknu engagementunum. Und ir balancan skal sum nevnt við víkja virksemi í landinum. Ein skattlig undirbalanca er ikki tað sama sum ein rokniskaparlig und ir balanca. Í Føroyum er eing- in virð is ásetingarnevnd, sum tað er í Dan mark, ið kann verða til hjálp. Tað er tí neyðugt, at Eik Banki sjálvur upp ger skattligt good-will, sum kann avskrivast yvir 10 ár. Tá Eik Banki hevur gjørt skattliga virðið av good- will upp, kann Taks loyva, at hetta verður avskrivað við 1/10 part frá og við 2011.” Niðurstøðan – Ja, tað stendur, at Taks “kann” loyva good-will upp- gerðini. Undanførsla Tað, sum síðani hevur týdning, er gongd in frá 30. juni 2015 og fram til februar 2017. Tí eftir hetta skrivið frá Taks til Eik, svarar Eik aftur, at tey rætta sjálvuppgávurnar, og bókføra 1/10 part av upphæddini í hvørt árið frá 2011. Um Taks hevur viðmerkingar til Eik, so er at venda aftur. Og tað gjørdu tey ikki fyrr enn í 2016. So statt visti Taks beinan vegin, hvussu Eik skilti støðuna. Eyðun Mørkøre vísir tó her á, at Taks fær áleið 3500 sjálvuppgávur inn upp á hetta tíðspunktið, og tí er vón leyst at svara øllum beinan veg in. Og tað er væl skilligt. Men um ársskiftið 2015/2016 hendir nakað, sum fær argu men- ta ti ónina hjá Taks stjór an um at síggja ivasama út í besta føri. Fyrst av øllum hendir tað, at Spekt noktar at skriva undir rokni- skapin hjá Eik orsaka av hesum good-will frá drátt in um. Jørn Astrup Han sen, nevnd arlimur í bank an um tá, fer úr nevndini. Fíggj ar ligt Støðufesti sendir eitt skriv til Fíggjarmálaráðið og biðir tey fara inn í málið, tí hetta kann ikki vera rætt. Eik banki vendir sær aftur til Taks og spyr, hvussu tey nú skulu fyrihalda seg, tí hóast skatta valdið hevur sagt gott fyri good will frádráttinum, so vil Spekt ikki skrivað undir rokniskapin utt- an átekning. Also eru allir partarnir í mál- in um – um enn ósamdir um nógv – samd ur um, at Eik fekk játtað good-will á knappar 500 milliónir krón ur frá Taks á sumri 2015. Taks upplýsir ikki her – hvørki fyri pørt unum í málinum ella fyri miðl un um, tá ið vit spyrja – at øll støð an er misskilt. At Taks ong- an tíð hevur sagt, at talan er um goodwill frádrátt á knappar 500 milli ón ir. Tað sigur Taks ongantíð – fyrr enn í februar 2017. Also meira enn eitt heilt ár eftir, at allir hesir om an fyrinevndu partar fóru aftur til skatta valdið orsaka av ósemju um rætt in til játtaða frádráttin. Eitt er, at Taks ikki sigur nakað um, at øll hava misskilt støðuna. Taks stjórin, Eyðun Mørkøre, sigur í fleiri umførum við miðlarnar júst tað øvugta. At Taks mátti taka mál- ið uppaftur til nýggja viðgerð. Bárður Larsen er greiður Bráðfeingisstjórin hjá Taks, sum varð settur av Kristinu Háfoss at kanna skattamálið, er komin til eina aðra niðurstøðu enn hana, sum Eyðun Mørkøre nú vísir á. Tí meðan Eyðun Mørkøre heldur, at brævið frá sumrið 2015, sum er partvíst endurgivið omanfyri, ikki er nøkur endalig støðutakan, so heldur Bárður Larsen nakað ann að. “Taks vendir ikki aftir til málið fyrr enn tíðliga í 2016, eftir at Jørn Astrup Hansen sum kunn- ugt sigur seg úr nevndini hjá Eik og kunnar mynd ugleikarnar um sína støðu. Onki bendir sostatt á, at stigið til upp aft urtøku stavar frá øðrum enn kreftum uttanhýsis í mun til Taks. Hetta gevur mest natúrliga ta fat an, at avgerðin hjá Taks 30. juni 2015 var ætlað at vera endalig. (..) Eik hevði jú gjørt upp tað good-will, sum teir vóru bidnir um, og Taks gjørdi ikki viðmerkingar til upp gerð ina, men lat Eik hava ta fatan, at hetta var endalig avgreiðsla av mál in um”, skrivar Bárður Larsen í frá greið ingini. Spurdu danska Skat um hjálp Eitt annað, sum ger argu menta- ti ónina heldur undrunaverdna í hes um málinum er, at umframt, at Taks ikki kunnaði nakran í mál- in um um, at brævið í juni 2015 ikki var ein endalig niðurstøðuna, so var tað ikki fyrr enn á heysti 2016, at Taks vendi sær til Skat við tí fyri eyga, at sleppa undan at kolldøma fyrru avgerðina. Í frágreiðingini hjá Bárði Lar- sen kemur fram, at Taks vil sleppa undan at royna málið eft ir §25 í lógini um Toll- og Skatta fyri sit ing, sum snýr seg um skatt gjald ar ar, sum antin tilvitað ella av grov um ósketni hava villeitt skatta mynd- ug leikan. Hetta hevði viðført, at so mátti Taks meldað málið til fútan, men tað tóktist Taks ikki sinnað at gera – í øllum førum út frá bræva sam- skift inum við Skat. Samskiftið við Skat gevur eisini eina fatan av, at eisini Skat hevði fat an ina, at Taks í 2015 hevði játtað Eik at draga knappar 500 millionir krón ur frá sum goodwill. “Samlet set mener jeg ikke, at man behøver at tilbagekalde den udsendte afgørelse, hvor de om hand lede 477 milllioner kroner skatte mæssigt omkvalificeres fra drifts udgifter til skattemæssigt goodwill. SKAT, 2. august 2016.” Hví hevur tað týdning? Um Eyðun Mørkøre hevur rætt í sínari nýggjastu útlegging av málinum er viðkomandi av fleiri orsøkum. Tað eina er, at tað hevur týdning, at føroyski skattgjaldarin hevur álit á, at øll eru líka fyri lógini – eisini stórir bank ar. Eitt annað er, at um Bárð ur Larsen hevur rætt í sínari tulk ing av málinum, og partarnir í mál inum (Eik, TF Holding, Spekt, Fíggj ar ligt Støðufesti, Jørn Astrup Han sen) hava rætt í, at tað Taks blá stempl- aði goodwill frádráttin á sumri 2015, so er tað ein álvarslig støða, at skattavaldið mundið góðkent 90 milliónir í frádrátti, sum teir seinnu komu eftir, ikki vóru í lagi. Tað hevur eisini týdning fyri politi málið, sum nú skal gera av, um Eik skal í rættin fyri at royna at sleppa undan at rinda skatt. Tí spurn ingurin er – kann man royna eitt mál í rættinum, um tann sum meldar ikki kennir seg krenk aðan á nakran hátt? Og hví er tað, at Taks-stjórin broytir sína frá greiðing meira enn eitt ár eftir, at tað er greitt fyri skattavaldinum, hvussu partarnir í málinum síggja støð una? Hví vil man sleppa undan at royna eitt mál í rættinum? Taks stjórin kennir seg illa viðfarnarn av miðlunum, hóast tað er púra greitt, at allir aðrir partar í málinum hava skilt støðuna øðrvísi enn Eyðun Mørkøre. Í so máta er nærliggjandi at halda, at Taks stjórin vildi fyrihildið seg til atfinningarnar í kanningini hjá Bárði Larsen, men tvørturímóti metir Mørkøre, at eitt bræv sent 30. juni 2015 liggur til grund fyri, at Taks hevur heilgarderað seg í málinum um tær knøppu 100 milliónirnar, sum landskassin mundið mist. Her er ein gjøgnumgongd av viðgerðini hjá Taks FRÍGGJADAGUR 29. SEPTEMBER 2017 Tann undunarverda argumentatiónin: BRÆVIÐ, SUM ALLIR PARTAR MISSKILTU? SKATTAMÁLIÐ