hósdagur 20. juli 2000síða 5

8 tíðindablaðið sosialurin Nr. 87 - 6. mai 2000 gult cyan magenta svart Ta› ver›ur tann 34 ára gamli vi›arei›isprest- urin, Meinhard Bjarta- lí›, i› ólavsøkudag trínir prædikustólin í dóm- kirkjuni í Havn John Johannessen Meinhard Bjartalí› av Vi›arei›i ver›ur presturin, i› skal halda ólav- søkuprædikuna í ár. Ta› er vanlig mannagongd, at onk- ur av teimum yngru prestunum, i › ikki hevur hildi› ólavsøkuprædikuna fyrr, stendur fyri hesi hátí›argu›s- tænastu. Meinhard Bjartalí› tók gu›frø›i- ligt embætisprógv á lærda háskúl- anum í Århus í 1997, og gjørdist hann beint eftir hetta prestur á Vi ›- arei›i, har hann hevur veri› prestur sí›ani. Umframt at vera prestur, er Mein- hard Bjartalí› eisini útbúgvin urgu- leikari. Hann tók nevniliga prelimi- nerprógv sum urguleikari á Kolding Seminarium í 1984, og hevur hann spælt nógv upp á urgu bæ›i á›renn og eftir hetta. Fyri Meinhard Bjartalí› er ta› ein stór æra at vera tann, sum í ár er hevur fingi› hei›urin at halda ólavs- økuprædikuna. Men ungi presturin sær ta› eisini sum eina serliga av- bjó›ing at halda hesa prædiku, hóast hann heldur allar prædikur vera av- bjó›ingar í sjálvum sær. Ólavsøkugu›stænastan ver›ur í dómkirkjuni ólavsøkudag kl. 11. Bjartalí› heldur ólavsøkuprædikuna Hóast vit nú hava fingi› tvey íløgu- feløg í Føroyum, so eru skattligu vi›urskiftini hjá íleggjarunum enn ikki endaliga av- greidd Jákup Mørk Sum nevnt í bla›num í gjár, so rokna lei›slurnar í teim- um bá›um íløgufeløgum, sum eru á føroyska markn- a›inum vi›, at serliga smærri íleggjarar kunnu fáa stórar fyrimunir vi› slíkum feløgum. Sum stø›an er í løtuni, er tó ein stór for›ing fyri, at íleggjararnir skulu fáa eitt nøktandi avkast úr íløgufel- øgunum, nevnliga føroyska skattalógin. Stø›an er nevnliga tann, at ein møguligur vinninur av útlendskum vir›isbrøv- um ver›ur skatta›ur væl hægri, enn um talan er um føroysk vir›isbrøv. Lóggávan hesum vi›víkj- andi var› í sínari ti› smí›a, til tess at varveta sum mest av kapitali í Føroyum. Nú er tó ein broyting ávegis hesum vi›víkjandi. Ein bólkur er settur, sum skal endursko›a alla vir›is- brævaskattalógina, og ver›- ur hetta arbei›i ikki li›ugt fyrr enn i heyst. Einfaldari Karsten Hansen, landsst‡r- isma›ur í fíggjarmálum, sigur vi› Sosialin, at talan í stuttum er um ein sonevnd- an vinnuskattareform. – Endamáli› vi› hesum er fyrst og fremst at gera lóg- gávuna á økinum einfaldari, tí sum er, er talan um eina rúgvu av ymsum reglum, sum eru galdandi á økinum, sigur landsst‡risma›urin. Spurdur um ætlanin vi› hesum er ein liberalisering av økinum, svarar landsst‡r- isma›urin, at hetta er enn ikki tikin stø›a til. – Í fyrsta umfari er bólk- urin settur at endursko›a lóggávuna, solei›is at hon kann gerast einfaldari. Tá arbei›i› hjá bólkinum er li›ugt, fer politiska vi›ger›- in av málinum í gongd, og tá ver›ur so stø›a tikin til mill- um anna› tann spurningin, grei›ir hann frá. Sostatt er enn eingin av- ger› tikin um, hvørt íløgur í útlendsk og føroysk vir›is- brøv skulu skattast á jøvn- um føti. Mugu vera varin Heldur ikki var lætt at fáa nakra grei›a útmelding frá landsst‡rrismanninum, tá vit spurdu hann, hvør hans- ara persónliga stø›a var í málinum: Hann heldur, at vit eiga at vera ógvuliga varin vi› slík- um liberaliseringum, tí før- oyska samfelagi› er so- miki› líti› og vi›kvæmt. Hinvegin vísti hann eisini á, at vit heldur ikki kunnu læsa okkum úti frá umheiminum, men mugu fylgja vi› teim- um altjó›a streymum, sum eru. Eisini vísti hann á, at komandi tí›in helst fer at vi›føra stórar broytingar á økinum: – Ein møgulig oljuvinna fer eisini at hava sína ávirkan í hesum, og tí er í løtuni eitt sindur torført at gera eina grei›a ni›ur- stø›u hesum vi›víkjandi, sigur landsstyrisma›urin at enda. Sum nevnt ver›ur arbei›i hjá bólkinum li›ugt eina- fer› í heyst, og hareftir fer politiska vi›ger›in av mál- inum i gongd. Líkt er tí ikki til, at nakrar broytingar henda hesum vi›víkjandi í hesum inn- tøkuárinum. Politiska vi›ger›in av málinum er enn ikki farin í gongd, so enn ber ikki til at siga, um ein liberalisering er ávegis, sigur Karsten Hansen Hægri skattur á íløgum uttanlands Inntøka av íløgum uttanlands ver›ur skatta› vi› upp til 60 prosentum Jákup Mørk Tá íløgur ver›a gjørdar í vir›isbrøv, er hetta sjálvsagt vi› tí fyri eyga, at fáa eitt avkast, sum er størri enn ta›, sum peningastovnarinir lata í rentu fyri innistandandi peningin. Viningsb‡ti og renta Ein partur av hesum avkasti er ta› møguliga vinnings- b‡ti, sum eitt partafelag let- ur partaeigarunum, ella rentuvinningur av lánsbrøv- um, um talan er um íløgu í hesi. Ta› er júst í hesum, at stórur munur er á, hvussu vinningurin ver›ur skatt- a›ur. Er talan um føroysk parta- brøv og/ella lánsbrøv, ver›a bæ›i rentuvinningur og út- goldi› vinningsb‡ti skatta› vi› 35%. Er talan hinvegin um út- lendsk partabrøv og/ella lánsbrøv, ver›ur hetta rokn- a› sum vanlig skattskyldug inntøka. Hetta merkir, at slíkur vinningur av íløgum uttan- lands ver›ur skatta›ur vi› sonevnda marginalskattin- um, sum er tann skattur, sum ver›ur latin av seinastu vunnu krónuni. Hesin kann vera heilt upp í 60%, og er talan sostatt um eina mun- andi øking í skattabyr›uni, sammett vi›, um talan hev›i veri› um íløgur í føroysk vir›isbrøv. Einsljó›andi vi› sølu Sum nevnt omanfyri, so er hesin partur av lóggávuni smí›a›ur, til tess at halda sum mest av kapitali í før- oyska samfelagnum, og er ta› í løtuni óvist, um hesin partur av lóggávuni ver›ur broyttur. Tá talan er um sølu av partabrøvum og harvi› ein- um møguligum kursvinn- ingi, eru tó somu treytir galdandi fyri føroysk og út- lendsk vir›isbrøv. Vi› verandi lóggávu eru fleiri ymiskir prosentsatsir galdandi, alt eftir hvussu ognarvi›urskiftini av vir›is- brøvunum eru, men sum minstamark skulu partabrøv vera ogn hjá partaeigar- anum í tr‡ ár, á›renn hesi kunnu seljast vi› einum skattafríum vinningi, me›an vinningur vi› sølu av láns- brøvum ver›ur skatta›ur vi› 35%. Landskassin tekur ein mun- andi størri bita, tá talan er um íløgur í útlendsk vir›- isbrøv, sammett vi› íløgur í Føroyum Stórur munur á