hósdagur 12. oktober 2017síða 4

Fríggjadagur 13. oktober 2017 sosialurin 119 4 H avi í nógv ár vitað, at tað okkara mill­ um eru nógv fólk, sum ikki hava tað gott. Summi hava ilt í lívinum, men onn­ur eru rakt av sjúkum, sum dia­gn­osa kann stillast fyri. At tað er so, sæst av teimum mongu feløgunum, sum eru savn­að í meginfelagnum. Sálarheilsudagurin var nú ein dag­in og vit hoyra so at siga dag­liga um fólk við autismu og mangl­andi viðgerð. Vit vita ikki hvussu mong tey eru, vit vita ikki hvussu mong eru menningartarnað og vit vita ikki hvussu mong hava ringa sálarheilsu. Tað er undrunarvert, at vit eru komin hartil, at ongin mynd­ug­leiki í Føroyum veit, hvussu mong okkara millum hava sjúk­ur at stríðast við, sum tey eiga at fáa hjálp fyri. Sjálvandi eiga vit at taka okk­um av okkara veiku, heldur enn at senda tey av landinum, sum vit gjørdu fyrr. Trupulleikin er, at tá ið vit sum journalistar royna at finna útav, hvussu nógv fólk tal­an er um, so finna vit ongan, sum kann geva okkum yvirlit yv­ir tað. Vit vita, at Javni royndi at finna fram til hvussu mong eru menningartarnað. Ein upp­gerð var gjørd saman við al­manna­verk­inum, sum sendi tøl­ini til Hagstovuna. Tølini vóru so løgd fram á eini ráðstevnu. Uppgerðin hjá Hag­stov­u­ni (sum altso bygdi á tøl frá al­manna­verkinum, red.) vístu, at 450 fólk eru við menning­artarni. Tað undarliga var bert, at almann­averkið kendist ikki við tølini, men helt fast við aft­ aná, at hetta var alt ov høgt tal. Í veruleikanum eru bert 100 men­ning­artarnað. Eg kann sjálvandi ikki taka dag­ar millum hesi tølini, men eg haldi meg duga at síggja eina tilvitaða strategi, sum hevur til endamáls at skapa for­virr­ing um tølini. Tí hvussu kunnu tey nú byggja barnaheim og bútilboð til 35 fólk fyri 200 milljónir og so framvegis siga, at tá mangla 10 fólkum framvegis eitt bú­til­ boð? Svara mær tað – hvat hend­ ir Eðgunn Samuelsen? Eitt annað øki, har tað sama hend­ir er á økinum, sum Ser­ nám varar av. Heldur ikki har fæst at vita, hvussxu nógv fólk vit tosa um. Góðu politikkarar! Tað er lætt at síggja, tá ið eitt bygg­i­ mál brýtur karmarnar og verð­ ur ov dýrt. Men hvat hend­ir á almannaøkinum, sum til­sam­ ans kostar okkum nógv meira enn eina millajrd? Er tað eisini ov torført fyri tykk­um at fáa eitt yvirblikk yvir, hvat tað er okkara mynd­ ug­leikar fáast við? Sjálvur haldi eg vit mugu fáa skil á, hvør tað er, sum hevur brúk fyri hjálp og hvør skal avgera, hvar fólk við veik­ ari heilsu skulu bólkast undir. Fyrr enn vit vita nágreiniliga, hvussu tingini hanga sman, er tað ómøguligt at stýra. Tað er kanska ov ógvusligt at kalla slíkt fyri svans við al­ menn­um pengum, men vit eru á markinum. Tí krevst handl­ ing nú. Landsgrannskoðanin eigur eis­ini at venda kikaranum handan vegin, so vit fáa at vita hvat hendir. At tað ikki er lætt at halda skil á “andre folks penge” síggja vit á Landssjúkrahúsinum. Knapp­lriga mangla seks milljónir til viðgerðir restina av árinum. Hvar kom hatta frá í hesum fyri okkara land so búskaparliga góðum tíðum, Sirið Stenberg? Sum einn fyrrverandi løgmaður segði: vit mugu vita – ikki gita. Ája! H vørja ferð, eg ferðist við flogfari, minn­ ist eg orðini at ferð­ast er at liva. So skrivaði ein. Kanska segði hann tey eis­ini, orðini um ferð­ ing­ina og lívið. Tað veit eing­in at siga nú. Tí tá var einki tól at taka upp ljóð og festa tað. Men uttan iva hevur hann pro­ klamerað tey, tá hann steig upp í rossavognin við hatt­i­num í hondini, hevjað­um: at ferðast er at liva! Og so fór hann at ferðast og liva. Hann livdi í einari æv­in­týr­verð. Tað var tá. Tá alt var betri enn nú. Alt var betri fyrr. Tað verð­ur ikki nóg ofta sagt og skriv­að. Sum íslendingar siga: ein góð vísa verður ikki kvøðin nóg ofta. At ferðast var at liva. At ferðast nú er ikki at liva. Tað er at bíða, bíða, bíða og bíða. Lívið er at bíða – eftir deyða­ num. At flúgva er bíðing 80 pro­s­ ent. Tað er einki lív. Tað byrjar longu í forhøllini á flog­vøllum uttanlands. Tú skrivar teg inn í einum tóli, sum ynskir tær góða ferð – til helv­itis. Bíðingin eftir inn­skriv­ing­ini, sum var, er flutt til kuff­ert­ini. Nú er tann bíðirøðin har. So er bíðingin við trygd­ar­eft­ir­ lit­ið, sum bara er til fyri at arga fólk. Tey eru ikki livandi kort­ini. Tey ferðast. Tá tú hevur latið teg í aftur hinu megin trygdareftirlitið, er aft­ur at bíða í handlum og mat­stov­um. Og so er biðingin eftir at sleppa í flogfarið og í stólin. Bíða eftir, at flogfarið fer, eftir vogn­i­num við bráneyðugu vøru­num í fløskum og so fram­veg­is minst sjey ferðir. At ferðast er at bíða. Havi eitt dømi úr stóru rúgv­ uni. Skuldi flúgva úr Troms­ø herfyri til Oslo og hað­ani til Keypmannahavnar. Okkurt um 180 ferðaseðlar vóru seldir til hesa flogferðina úr Trom­ sø. Men rúm var ikki fyri øllum í flog­far­i­num, sum kom, verri enn so. Okkurt klókt høvd í flog­fel­ag­ num, sum dugdi meira enn lítlu tabell, sendi eitt flogfar norð­ur­eftir, sum hevði 150 stól­ar. 150 stólar til 180 fólk. Tað ber til. Men tað er ikki loyvt. So noyddust tær neyðars ungu kvinnur á flogvøllinum, sum fáa fimm ferðir minni í løn enn klóki maðurin, sum sendi flogfarið, at finna 30 ferða­fólk, sum sjálvboðin vildu bíða, aftur har: bíða, fyri nógv­ ar pengar og eina máltíð. Samanumtikið helst ein bí­lig­ari loysn fyri flogfelagið. Sama ger við okkum, sum skuldu við. Vit eru ikki á lívi. Vit ferðast. Til helvtis við okk­ um. Har er so eingin bíðirøð, hóast nógv fara tann vegin. Har eru tey effektiv, og einki trygd­ar­eftirlit ella innskiving eru. Einki viðføri uttan skitna sál­in í hondini. Tað var ein lorta løta har í Tromsø, drúgv eisini, hjá teim­um og hjá okkum, sum skuldu víðari beint eftir hesa flog­ferð­ina. Sluppu vit við til Oslo? Tað gjørdu vit, eftir bíðing og sjálv­andi seinkað. Men kuffertið var ikki í Keyp­ manna­havn, tá vit komu hag­ar. Bíðaði, men har kom einki. So aftur at striðast við hatta for­bann­aða flogfelagið, eftir at hava bíðað eftir at sleppa fram­at sjálvandi. Felagið, sum ikki segði frá, tá kuffertið kom til Keyp­manna­havn­ ar, hóast tað lovaði at gera tað, bæði skrivliga og munn­liga í telefonini. Eg bíðaði og bíðaði eftir boð­um. Service my ass. Ein av­bjóð­ing við lít. Avbjóðingar eru eisini góðar og stimrandi iva­leyst. Takk fyri tær. At ferðast er at bíða, ein av­bjóð­ ing. Um vit fingu endurgjald, skað­ a­bót, ella bara tímaløn, fyri alla bíðitíðina, var kanska huga­lig­ari at ferðast við flog­fari. Hvat er tað ikki deiligt at ferð­ ast, at bíða? Lívið kann bíða, meðan vit bíða eftir æv­in­týr­i­num, sum ongantíð kemur. At ferðast er at bíða Ája!