týsdagur 17. oktober 2017síða 8

Mikudagur 18. oktober 2017 · Nr. 121 8 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Vilmund Jacobsen Tubbaksídnaðurin er nú av álvara komin í vánaligt “sel­ skap”. ST hevur júst flokkað ídnað­in í ein sonevndan há­ vanda­bólk, sum merkir, at ídn­aðurin er komin í sama bólk sum tyssibumbur, land­minur, kjarnorkuvápn, kemisk vápn og lívfrøðilig vápn. Men, hóast hetta halda pen­sjónsfeløg fram við at seta pening í tubbaksídnaðin. Tíggju grundreglur Fyritøkur og felagsskapir, sum ynskja at arbeiða á ábyrgdarfullum grund­ar­ lagi, leggja seg ofta eftir leið­ reglum hjá Global Compact hjá ST. Global Compact bygg­ ir á 10 grundreglur, sum eitt nú fevna um at fremja um­ hvørvisliga ábyrgd, manna­ rætt­indi og at arbeiða ímóti barna­arbeiði. Men, Global Compact hevur eisini sonevndan út­ vís­ing­arlista yvir ídnaðir, sum ikki eru partur av góða “sel­skapinum”, og í henda bólk­in er tubbaksídnaðurin júst komin. - Tubbak er nú av røtt­ um í sama bólki sum vanda­ mikil vápn. Flestu menn­ iskju hava tíverri vant seg við, at royking er ein part­ ur av gøtumyndini, men tubbak er ógvuliga vanda­ mikið. Tubbak er at­vold­ in til álvarsamar sjúk­ur og drepur fleiri enn sjey miljónir menniskju um árið. So, útvísingin av tubbak­s­ ídnað­inum í Global Compact er eitt velduga stórt og týdn­ ingar­mikið stig rætta vegin, sigur Leif Vestergaard Peder­sen, stjóri í Kræftens Be­kæmpelse. Gera íløgur í tubbak Í Danmark seta fleiri pen­ sjóns­feløg fram­vegis sínar peng­ar í tubbaks­ídnaðin, men í Kræftens Bekæmpelse halda tey tað vera løgið, at pen­sjónsfeløg, sum hava til endamáls at tryggja fólk í aldurdóminum, gera íløg­ur í ein ídnað, sum er so heilsu­ skaðiligur. Sambært donskum miðl­ um høvdu donsk pen­sjóns­ feløg í 2016 í minsta lagi 4,2 miljardir krónur í tubbaks­ ídnaðinum. - Í Kræftens Bekæmpelse hava vit leingi arbeitt aktivt fyri, at pensjónsfeløg í Dan­ mark skulu gevast við at seta pen­ing í tubbaksídnaðin. Eg vænti, at tað eru nógvir danir, sum ikki eru greiðir yvir, at partur av pengunum, ið tey skulu liva fyri í aldurdóminum, standa í tubbaks­ídnaðinum og tískil stuðla framleiðsluni av lívs­ vanda­miklum vørum, sigur Leif Vestergaard Ped­er­sen, sum heldur, at tubbaks­ ídnaðurin mót­arbeiðir ábyrgd­ar­kenslu og burðar­ dygg­leika. Eitt negativt íkast Í Kræftens Bekæmpelse halda tey, at tubbaks­ídnað­ urin er á markinum til brot á mannarættindi, og at ídn­að­urin beinleiðis mót­ arbeiðir teimum málum, sum eru samtykt av øllum lima­londunum í ST um eina burðar­dygga framtíð. Sambært Human Rights Watch er eisini vanligt, at børn arbeiða í tubbaks­ídnað­ inum. - Tað er harðliga tiltrongt, at sjóneyka nú av álvara verður sett á tað negativa íkast, sum tubbaksídnaðurin hevur fyri okkara heim. Sjálvt um íløgufeløg ikki løgfrøðisliga eru bund­in til at halda seg frá tubbaks­ ídnaðinum, áttu tey kortini at tikið eina moralska støðu til, hvussu tey vilja gera íløgur við pengunum hjá sín­um limum, heldur Leif Vester­gaard Pedersen. Um Global Compact Global Compact er eitt ST- initiativ, sum setir upp leiðreglur fyri arbeiði hjá feløg­um við sam­felags­ ábyrgd og burðardyggleika. Hesar leiðreglur byggja á altjóða viðurkendar av­tal­ur um mannarættindi, arbeiðs­ rætt­indi, umhvørvi og anti- korrup­tión. Allar fyritøkur kunnu leita sær íblástur í teimum 10 leiðreglunum hjá Global Compact, men møguleiki at eisini at gerast partur av hes­ um felagsskapi undir ST. Global Compact hevur so eisini ein lista yvir virk­semi ella ídnað, sum ikki kann gerast partur av felags­ skapinum, og tað er her á útvísingarlistanum hjá Global Compact, at tubbaks­ ídnaðurin nú er endaður . Hetta merkir, at ídnaðurin ikki longur kann vera við í Global Compact, men hetta ávirk­ar ikki fyritøkur og felags­skapir, sum gera íløgur í tubbak. Tískil kunnu eitt nú pensjónsgrunnar fram­vegis vera partur av ST-felags­ skapi­num, hóast grunnarnir seta pensjónspengar í tubbaks­ídnaðin. Tubbak er nú í sama bólki sum kemisk vápn ROYKING Fakta um tubbak ۰ Í heimshøpi doyggja fleiri enn sjey miljónir fólk av royking um árið. ۰ Sigarettir eru framleiddar til at gera brúkarar bundnar av teimum. ۰ Royking er størsta einstaka orsøkin til krabbamein. ۰ Royking økir vandan fyri fleiri enn 15 ymiskum sløgum av krabbameini og er samstundis orsøk til fleiri aðrar sjúkur. Kelda: Kræftens Bekæmpelse/ WHO Fleiri pensjónsgrunnar seta framvegis sínar pengar í tubbaksfyritøkur, men í Kræftens Bekæmpelse halda tey tað vera løgið, at pensjónsfeløg, sum hava til endamáls at tryggja fólk í aldurdóminum, gera íløgur í ein ídnað, sum er so heilsuskaðiligur Í 2016 høvdu danskir pensjónsgrunnar í minsta lagi 4,2 miljardir krónur í tubbaksídnaðinum, sum nú er útihýstur í Global Compact hjá ST - Útvísingin av tubbaksídnaðinum í Global Compact er eitt velduga stórt og týdningarmikið stig rætta vegin, sigur Leif Vestergaard Pedersen, stjóri í Kræftens Bekæmpelse