hósdagur 19. oktober 2017síða 10

FRÍGGJADAGUR 20. OKTOBER 2017 SOSIALURIN 122 10 Tá skipanin svíkur HALLUR AV RANA HALLUR@SOSIALURIN.FO D agsins blað er síðsta blaðið í kampanjuni ”Tá skipanin svíkur”. Gjøgn­um tvær vikur hevur Miðla­húsið varpað ljós á nøkur av teimum økjum í før­oyska samfelagnum, har vit sum sam­ felag ikki megna at lofta teimum, ið tørva hjálp. Teimum av okkara medborgarum, ið á ella annan hátt eru endað í eina støðu, uttan sjálvi hava nakra ábyrgd ella ávirkan á ta, har tey ikki megna gerandisdagin sjálvi. Byrjað var við søguni um Rebekku Niclasdóttir Dahl, og hennara tólv ára langa stríð við skipanina, at fáa staðfest hvørja sjúku sonurin hevur. Tá tað so loksins bleiv staðfest, at sonurin hevur bæði autismu og ADD, so skuldi man trúð, at skipanin alt fyri eitt rættaði sínar feilir og veitti alla hugsandi hjálp til familjuna, sum í tólv samfull ár høvdu stríðst við somu skipan, tí tey vistu, at sonurin tørvaði hjálp. Men í staðin fyri at fáa tí neyð­ uga hjálp, ið sonurin tørvaði, rendi familj­an seg inn í ein nýggjan múr. Tann hjálpin, ið almenna Føroyar hevur at bjóða, er alt annað enn nøkt­andi, og trinu foreldrini og son­urin inn í eina verð, ið er merkt av manglandi játtan, mangl­andi hjálp og tað, ið fyri tey, ið okk­ara vælferðarsamfelag ikki loft­ar, tykist at vera brotin lyftir. Ein kald­ ur veruleiki, ið kemur til sjóndar síðst í samrøðuni við Rebekku Niclas­dóttir Dahl. - Eg vildi heldur havt, at tey upp­dat­eraðu lógirnar og tær ym­ isku heimasíðurnar og søgdu - ”tað er ikki fyri øll. Vit hava ikki møgu­ leik­an at hjálpa øllum.” Men sum nú er livir tú upp á falskar vónir um, at eisini títt barn fær rúmd í sam­felagnum – uttan at verða sett í ein ”ser­ligan” krók, har eingin tekur at­lit til teir serstaku tørvirnar, sum hvørt einstakt ”serligt” barn hevur, sig­ur Rebekka Niclasdóttir Dahl Ongan bústað Í síðstu viku vóru tað Annika Silv­ur­dal og hjúnið Uni Gullfoss og Anita Heinesen, ið traðkaðu fram í blaðnum og greiddu frá trupul­leikarnar tey møta sum for­eld­ur at vaksnum børnum við menn­ingartarni. Børn, ið enn búgva heima hjá foreldrunum, tí tað almenna ikki megnar at veita teimum ein bústað. Aftrat teim­ um eru 33 onnur fólk við menn­ ing­artarni, ið eru í somu støðu, tí tað almenna ikki megnar at útvega teim­um ein vardan bústað. Í slíkum førum kennist tað sum stein oman á byrðu, tá tað al­ menna gerst ein áhaldandi kelda fyri vónbrot, tí óansæð hvat verður gjørt, so fáa tey ikki tað hjálp, ið tey so klárt mangla. Í staðin umhugsa tey tær ekstremu loysnirnar bara fyri at fáa onkran at vakna. Onkr­ an, ið kann veita teimum hjálp. Hjá Una Gullfoss og Anitu Heine­sen merkir tað, at hótta við at flyta frá 18 ára gomlu dóttrini, tí tá má tað almenna gera eitt ella annað. - Vit klára ikki at hava hana. Vit megna ikki at menna hana og hjálpa henni víðari í lívinum á ein nøktandi hátt. Tí vita vit ikki, hvat vit nú skulu gera, siga Uni Gullfoss og Anita Heinesen. Sama vónloysi er at hóma, tá Anniku Silvurdal greiðir frá hvussu tað er at vera foreldur at barni við menningartarni. - Lívið er ótrúliga hart viðhvørt. Tað er hart at viðurkenna, at tú hevur eitt barn, sum tú als ikki veit, hvussu tú skalt hjálpa tí víð­ ari í lívinum. Tá alt steðgar upp í skip­anini og tú ringir og ringir og er á fundi omaná fund uttan at fáa ta hjálpina, sum krevst, og tað er hart, sigur Annika Silvurdal. Bara toppurin á ísfjallinum Hóast Miðlahúsið seinastu vik­ur­ nar hevur víst á fleiri lagnur, har borgarar detta niðurímillum í skip­ an­ini, so er talan bara um toppin av ísfjallinum, tí tørvurin er størri enn nøkur fá bløð kunna lýsa. Síðan hol varð sett á kamp­anj­ uni, hava eitt ótal av familjum og ein­staklingum vent sær til okk­ ara, tí tey kenna seg aftur í søg­ un­um. Tey vita hvussu tað er at detta niðurímillum. Tey kenna frá egnum lívum, hvussu tað er at koma til dyrnar, ið skulu veita hjálp, men eru noydd at venda heim­aftur tómhent. Hvussu nógv fólk talan er um, hevur tó víst seg at vera óvanliga torført at staðfesta. Millum annað hevur Miðlahúsið roynt at fingið upplýsingar um hvussu nógv børn við autismu eru í fólkaskúlanum, so staðfestast kann hvussu stórur tørvurin er. Men hóast vit hava vent okkum til fleiri av stovnunum, ið varða av økinum, so er tað eingin, ið við vissu kann veita eitt álítandi tal. Og tað tykist tíverri at vera ein afturvendandi trupulleiki. Eingin veit hvussu nógv fólk bera brek, eru menningartarnað, hava aut­ ismu o.s.fr., og tí er torført at eftir­ meta, um tey fáa ta hjálp, ið tey hava krav á. Seinastu vikurnar hava vit í Miðlahúsinum tó víst á, at tey eru ikki fá, ið detta niðurímillum, tí tann hjálpin, sum verður veitt sum nú er, ikki røkkur til. Men nú sleppa tey til orðanna. Aðrastaðnis í blaðnum í dag ber nevni­liga til at lesa, at Rebekka Niclasdóttir Dahl og hjúnið Uni Gullfoss og Anita Heinesen hava fingið eina innkalling til løgt­ings­ ins fíggjarnevnd, har tey verða boð­in at greiða frá teirra royndum við skipanini. Tað er ikki ein loysn í sær sjálv­ um, men vónandi kann tað birta eina vón hjá teimum og øðrum í líknandi støðum, um, nú tey um nakrar fáar vikur kunna stíga fram fyri teimum monnum og kvinnum, ið hava maktina at broyta teirra viðurskiftir, at teirra langa stríð kann fáa ein enda. Ein enda, har tey verða hoyrd og teirra børn fáa ta hjálp, ið teimum tørva. Hóast Miðlahúsið seinastu vikurnar hevur víst á fleiri lagnur, har borgarar detta niðurímillum í skipanini, so er talan bara um toppin av ísfjallinum, tí tørvurin er størri enn nøkur fá bløð kunna lýsa. Men nú sleppa foreldrini at tala sína søk á tingi. Tey sum detta niðurímillum Nú sleppa foreldrini í Løgtingið - Talan bara um toppin av ísfjallinum, tí tørvurin er størri enn nøkur fá bløð kunna lýsa. Rebekku Niclasdóttir Dahl og hjúnið Una Gullfoss og Anitu Heinesen fáa nú møguleikan at tosa beinleiðis við løgtingsins fíggjarnevnd.