mánadagur 23. oktober 2017síða 10

Mánadagur 2. oktober 2017 · Nr. 114 10 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 KJAK Fiskivinnunýskipanin - best við breiðari politiskari semju Politiska skipanin í Føroyum skal nú standa sína roynd. Verður ongin nýskipan av fiskivinnuni, er vinnan hildin uppi við tosi í 10 ár og harafturat vísir politiska skipanin í verki, at henda ikki er før fyri at arbeiða við nýskipanum, sum framtíðartryggja okkara samfelag, og ger tað kappingarført í mun til onnur framkomin lond. At útseta fiskivinnunýskipanina er undanførsla og eitt tekin um veikleika  Johan Dahl Breið politisk semja neyðug Sambandsflokkurin eigur nú at vísa samfelagsábyrgd og gerast ein seriøsur við­ spæl­ari í sambandi við fiski­ vinnu­nýskipanina. Hetta málið er alt ov álvars­ligt til at gerast ein parta­politisk kastibløka og verða brúkt av ávísum sam­ gongu­limum til at trýsta og hótta við til at fáa onnur mál ígjøgnum. Tað er ov lætt og ov bíligt bara at seta seg aftur á og hugsa um egin flokspolitisk og persónlig áhugamál. Í løtuni vísir samgongan sera vánaligt arbeiðslag og fyri okkum, sum standa á síðu­linjuni og eygleiða, so valdar snøgt sagt kaos. Tí má samgongan taka seg sam­an og lúka út úr politisku pro­ sjektunum og velja tey polit­ isku prosjekt, sum eru mest virðisskapandi og tryggja okkara fíggjarliga haldføri. Eitt nú, vildi tað verið skilagott at parkera fólka­at­ kvøðuna um nýggja stjórn­ ar­skipan (eitt politiskt ball­ adu­mál, sum alt ov nógv burt­urspilt orka og tíð fer til). Sambandsflokkurin sat í landsins leiðslu í um­leið 8 ár saman við Fólka­flokk­ in­um og nógv gott kom burt­urúr, sum fruktirnar siggj­ast av ídag, men vit mugu eisini taka í egnan barm og viðurkenna, at tí­ verri kom onki burturúr fiski­vinnunýskipanini, sum  eisini tá stóð í sam­gongu­ skjalinum. Nú er Sam­bands­ flokk­urin í and­støðu og hevur tí ein ann­an leiklut, men við floks­ins uppleggi til eina fiski­vinnunýskipan eig­ ur ein breið semja at fáast í lag. Kemur Sambands­flokkur­ in møguliga aftur í samgongu við Fólkaflokkinum er heilt vist, at ongar broytingar verða framdar komandi árini á fiskivinnuøkinum. Tað kann Sambandsflokkurin jú ikki liva við sambært egnað upp­skotinum um fiski­vinnu­ ný­skipan, sum greitt vísir, at tørv­ur er á broytingum og til­lag­ingum. Men uttan mun til sam­ gongu ella andstøðu, so er Løgtingið og løgtingslimir vald­ir at leiða og stýra sama landið og somu fiskivinnu, og fremja bestu loysnir fyri bæði vinnulív, land og fólk. Uppskotini líkjast -  ein semja eigur at finnast Í november 2016 lanseraði Sambandsflokkurin sítt egnað uppskot um eina ný­ skip­an av fiskivinnuni og síðan vórðu samráðingar við samgonguna við grund­ arlagið i hesum uppskoti. Al­ment hevur verið frammi, at í semjuuppskotinum fekk Sambandsflokkurin ígjøgn­ um umleið 95% av sín­um ynskjum og krøvum - hetta semjuuppskot fyrilá í mars 2017. Um hetta er satt, so má orsøkin til úrslitaleysu sam­ráðingarnar verða, at  tey írestandi 5% vóru so av­gerandi fyri Sam­bands­ flokk­in ( ella samgonguna), at ikki bar á mál tá við sam­ ráð­ingunum. Hvat skilti partarnar? Ein semja snýr seg um eina vinn-vinn støðu og ikki, at bara annar parturin fer avstað við øllum sínum ynskj­um og fyrimunum. Sambandsflokkurin fekk 6.046 atkvøður til seinasta løg­tingsval og er ein av størstu flokkunum, sum tí eigur at traðka í karakter og vísa ábyrgd í hesum mál­inum. Tað er lætt bara at siga nei uttan at hava nakað sjálvur at bjóða uppá, men hesin politiski nei-at­ burð­urin hevur eisini eina avleið­ing og við hvørt eina katastrofala avleiðing uppá longri sikt. Eg havi lisið uppskotið hjá Sambandsflokkinum um eina fiskivinnunýskipan og eisini  fyriliggjandi uppskot hjá samgonguni og líkjast tey á fleiri økjum. Eitt nú líkjast endamálsorðingarnar og allýsingar í lógar­upp­skot­ inum. Eisini líkist lívfrøði­ ligi parturin og semja er um týdn­ingin av góðari stovns­ røkt, umframt at báð­ir part­ ar halda tað vera skila­gott sum framkomin fiski­vinnu­ tjóð at byggja nýtt Hav­rann­ sóknarskip. Sambandsflokkurin legg­ ur upp til eina kvotuskipan og tað ger eisini samgongan, við undantøkum fyri smá­ bátar (serskipan við fiski­døg­ um o.a.). Upplýsast kann, at umleið 95% av heildarveiðini ella allari veiði hjá Føroyum longu er regulerað og stýrd við kvotum. Semja er um 8 ára gildistíð fyri verandi veiðiloyvi, grundað á søgulig rættindi o.a. Partarnir ynskja báðir um­sitingarætlanir og ásett­ ar veiðireglur fyri botn­fiska­ sløgini undir Føroyum. Semja er um, at alt skal til lands, hóast eg meti, at hetta má gerast yvir ávíst tíðar­ skeið fyri at tillaga móttøku og eisini tryggja optimalu virðisskapanina hjá skipum og manningum. Semja er eisini um at halda fram við tilfeingisgjøldum á veiðuna. Semja er harafturat um antitrustreglurnar, sum nú eru hækkaðar í fyriliggjandi upp­skoti frá samgonguni - hetta til fyrimuns fyri ver­ andi aktørar í vinnuni.  Ósemjurnar eiga at kunna loysast Hvar eru ósemjurnar? Í táverandi semju millum Sambandsflokkin og samgonguna søgdu báðir partar seg vilja ella kunna góðtaka eina leypandi upp­ boðssølu, talan var um eini 15-20% umframt at bjóða nýggj rættindi út. Ósemjan snýr seg mær vitandi um nøk­ur fá prosent til ella frá. Sjálvt Fólkaflokkurin hev­ur verið at tosa við um ein minni part á uppboðssølu og hevur eisini alment nevnt eitt tal uppá 10%. Í løtuni verður ein  partur av pelagisku veiðini og bar­ enst­havsrættindum longu seldur á uppboði. Ein annar partur er ósemj­ an um útlendskan ognarskap í fiskiførum. Hesin parturin er bæði avgerandi og ikki. Tá vit í forvegin krevja til­ feingisgjald frá veiðu, so hevur útlendskur ogn­ar­ skap­ur ikki sama týdning, sum uttan tilfeingisgjald. Tað, sum talar fyri er møgu­ leik­in fyri at tilføra kapital til íløgur o.a. og tilføra vitan og førleikar frá útlendskum íleggjarum. Heldur enn at útiloka út­ lendska kapitalin, er neyðugt at gera greiðar lógarásetingar fyri landing og virðisøking av tilfeinginum og tryggja markn­aðaratgond, sum gev­ ur optimalar møguleikar fyri virðisøking her á landið. Ein fiskivinnunýskipan stendur og fellur ikki við út­ lendskum ognarskapi í mun til øll hini góðu tingini, sum kunnu setast í verk. Farið í arbeiðsklæðini Verður nýskipanin og tess broyt­ingar ikki settar í verk 1. januar 2018, so er tað aftur vinnan, sum verður tikin til gýsla av politisku skipanini í nógv ár framyvir og kemur ivaleyst at standa sum tapari - saman við politisku skipanini. Tit politikarar eru valdir av fólkinum at leiða og stýra hesum landinum og tí forvænta Føroya fólk, at tit taka neyðugu avgerðirnar og handla. Farið tit tí í samgonguni og Sambandsflokkurin í ar­ beiðsklæðini og haldi fram við at samráðast til ein semja fyriliggur - alt annað er ábyrgdarleyst. Stuttíðar lappaloysnir føra ikki til nakað, og ein semja við 1 ella 2 mand­ at­um tilyvirs, endar við broytingum í einari kom­ andi samgongu, meðan ein breið politisk semja um fiski­vinnunýskipanina vildi gjørt, at hon helt framyvir. Tað, sum skal til frá øll­um pørtum er at vísa sam­felags­ ábyrgd, vilja og ein kon­ struktivan innsats. Men uttan mun til sam­ gongu ella andstøðu, so er Løgtingið og løgtingslimir vald­ir at leiða og stýra sama landið og somu fiskivinnu, og fremja bestu loysnir fyri bæði vinnulív, land og fólk. Ein fiskivinnunýskipan stendur og fellur ikki við út­lendskum ognarskapi í mun til øll hini góðu tingini, sum kunnu setast í verk.