týsdagur 24. oktober 2017síða 10

Mikudagur 25. oktober 2017 · Nr. 124 10 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 VALSKIPANIN 10 ÁR Hallur av Rana hallur@sosialurin.fo Mikudagin eru tíggju ár liðin síðan, at Føroya Løgting samtykti, eftir nógv kjak á tingi og í almenna rúminum, at broyta løgtingslógina um val til Føroya Løgting, so at Før­oyar, fyri fyrstu ferð síðan Løg­ tingið bleiv endurreist í 1852, bleiv skipað í eitt valdømi í staðin fyri sjey. Á løgtingsvalinum 19. januar 2008, var sostatt fyrstu ferð, at før­ oy­ingar ikki vóru avmarkaðir av hvar í landinum tey búðu, tá tey greiddu atkvøðu. At byrjan við vóru fólk javnan frammi og funnist at nýggju val­ skip­anini, og varð enntá ein roynd gjørd á várið 2010 at fara aftur til gomlu valdømini, tá Gerhard Logn­ berg, Tórbjørn Jacobsen, Jaspur Vang og Anfinn Kallsberg løgdu fram uppskot um at fara aftur til sjey valdømir. Uppskotið bleiv tó so mikið broytt undir viðgerðini á tingi, at tá tað bleiv samtykt við einum teprum meiriluta, so var høvuðs­broytingin hjá upp­skots­ still­arunum, at skipa landið í sjey valdømir, strikað, og upp­skots­still­ ar­arnir sjálvir atkvøddu eisini móti upp­skotinum. Sumt eydnaðist og sumt ikki Seinni árini hevur tó meiri friður verið um valskipanina, og tykjast útlitini ikki at vera serliga góð hjá teimum, ið ynskja at broyta skip­ anina aftur til okkurt, ið líkist gomlu skipanini. Jóannes Eidesgaard var løg­ mað­ur í fyrru samgonguni millum Fólkaflokkin, Sambandsflokkin og Javnaðarflokkin eftir aldarskiftið, tá uppskotið bleiv samtykt á løg­ tingi, og hóast hann metir, at nøk­ ur viðurskiftir eru vorðin verri tey síðstu tíggju árini, og har­við partvíst skilur kritikkin av skip­an­ ini, so er hann av tí uppfatan, at tað ikki er sjálv valskipanin, ið hevur ábyrgdina av tí. Fyri at eftirmeta broytingina í valskipanina vísir fyrrverandi løg­maðurin á, at tað er neyðugt at viðgera tær grundgevingar, ið vórðu brúktar fyri at broyta skip­ an­ina. - Ein grundgeving var, at man vildi hava fleiri landspolitiskar loysn­ir heldur enn lokalpolitiskar. Tað skilja eg væl, at summi ivast í, um tað eydnaðist. Ein onnur grund­ gev­ing var, at fáa fleiri kvinnur á upp í landspolitikk. Tað eydnaðist, men spurningurin er, um tað ikki meira hoyrir til tíðina, at kvinnur koma meira fram, sigur Jóannes Eides­gaard, og heldur fram við at nevna grundgevingar. - Lokalpolitikkur hevur aldrin verið sterkari enn í dag. Tað haldi eg tey flestu kunna vera samd í. So at fáa fleiri landspolitiskar loysnir er ikki eydnast. Men spurningurin er, um tað er tí valskipanin er broytt ella um tað eru onnur viðurskiftir, ið spæla inn. Men hóast tað eru nøkur viður­ skiftir, ið Jóannes Eidesgaard hev­ ur hug at finnast at, so metir hann ikki, at tað er nøkur loysn at fara aft­ur til gomlu skipanini við sjey val­dømum. - Tað er ikki rætti mátin at loysa trupul­leikarnar á, tí gamla skipanin hevði eisini sínar veikleikar, og man skal altíð royna at betra tað, ið er. So at venda aftur til gomlu skipanina við sjey valdømum er ikki ein haldbar loysn, sigur Jó­ann­ es Eidesgaard. Flokkarnir muga styrkjast Royndi politikarin tekur tó undir við teinum, ið vilja vera við, at flokk­arnir á tingi seinastu árini eru vorðnir veikari, og vísir á, at tað er týði­ligt, tá hugt verður eftir arbeið­ in­um á tingi. - Um hugt verður eftir styrki­ lut­fallinum á løgtingi, so er tað heilt týðiligt, at undir seinastu sam­gongu millum Fólkaflokkin, Sam­bandsflokkin, Sjálvstýri og Mið­flokkin, var andstøðan øgiliga hvøss á tingi. Men nú vit hava fingið eina nýggja samgongu, so er myndin júst øvugt. Nú tyk­ist nýggja samgongan við Javn­að­ar­ flokkin, Tjóðveldi og Fram­sókn at vera viknað í mun til and­støð­una, tá orðaskifti er á tingi, sigur Jó­ann­ es Eidesgaard. Orsøkin til hesa støðu, metir fyrr­verandi løgmaðurin, er, at flokk­arnir velja at koyra teir sterk­ astu profilarnar í landsstýrið, og manna í staðin tingið við nýggj­um fólkum, ið mangla parla­ment­ar­isk­ ar royndir. - Tað er ein trupulleiki, ið flokk­ ar­nir kunna gera nakað við. Tí tað er ikki valskipanin, ið hevur skyld­ina, men flokkarnir og floks­ leiðsl­urnar, ið eru vorðin ov veik. Disipl­inin í flokkunum er ikki nóg góð, uppalingin av nýggjum ting­ fólkum er ov veik, og úrslitið er, at krevjandi uppgávur skulu loys­ ast av óroyndum fólkum. Tey fáa uppgávuna at virka sum roynd løgtingsfólk, og tað fellir teim­um trupult, tí tey hava ikki neyð­ugu royndirnar, sigur Jóannes Eides­ gaard, og leggur afturat. - Tak Tjóðveldið sum dømi. Eyð­ sýndu tingfólkini í undan­farna valskeiði vóru Høgni Hoy­dal, Krist­ ina Háfoss og Sirið Sten­berg. Tey fingu øll ein sess í lands­stýrin­um og eru harvið tagnað sum parla­ ment­arik­arar. Teir persón­arnir eru burtur í kjak­inum. Tað er at av­mont­era styrk­ina á løgtingi og koyra hana í lands­stýrið. Tað var sama skil í und­an­farnu samgongu. Sterku per­sónarnir í Fólka­flokk­in­ um og Sam­bands­flokk­inum sótu í Tinga­nesi, meðan sess­irnir á tingi blivu mannaðir av nýggj­um fólk­ um. Tað vil siga, at onkurs­vegna er løgtingið viknað í mun til lands­ stýrið, og tað er ein óheppin gongd. Flokkarnir sum satsa Ein annar kritikkur, ið mangan verð­ur tikin fram, tá nýggja val­ - Gamla skipanin hevði eisini sínar veikleikar, og man skal altíð royna at betra tað, ið er. So at venda aftur til gomlu skipanina við sjey valdømum er ikki ein haldbar loysn. Tað sigur Jóannes Eidesgaard, fyrrverandi løgmaður, nú tíggju ár eru liðin, síðan Føroyar bleiv skipað sum eitt valdømi. GAMLA VALSKIPANIN ER IKKI SVARI - Tí tað er ikki valskipanin, ið hevur skyldina, men flokkarnir og floksleiðslurnar, ið eru vorðin ov veik. Disiplinin í flokkunum er ikki nóg góð, uppalingin av nýggjum tingfólkum er ov veik, og úrslitið er, at krevjandi uppgávur skulu loysast av óroyndum fólkum.