týsdagur 14. november 2017síða 32

Mikudagur 15. november 2017 8 Sosialurin M yndlistarliga hava bøkurnar hjá Edwardi Fuglø ein eyð­ kendan stíl, og bøkurnar hava eitt afturvendandi snið. Tær eru 31x22 cm til støddar og hava somu uppseting við teksti á vinstru síðu og mynd á høgru. Litirnir eru í nógvum førum myrkir og mettaðir, men tað káma, fínliga og bjarta spælir altíð upp ímóti. Litsamansetingin er spenningsfull og sansalig. Myndevnini eru altíð figurativ og lýsa neyvt høvuðs­ hendingar í tekstinum, hóast teksturin tó sigur frá meiri enn tí, sum rúmast í myndunum. Í støðum leggja myndirnar tó eisini okkurt afturat frásøgnini, sum ikki er í tekstinum. Í bókunum eru nógvir smálutir, smáar skreytmyndir og mynstur, sum prýða og eru við til at pallseta rammurnar í søguni. Mynd­irnar eru í stóran mun heildar- ella total­myndir, sum vísa persónar í fullari stødd og ein part av umhvørvinum. Mynd­irnar eru listarligar og poetiskar, tekst­irnir eru samansettir, og hvørki mynd­ir ella tekstir undirmeta lesaran. Søgurnar Navnið á gomlu konuni í tí fyrstu bókini, sum kom út, Apollonia (2007), er ikki langt frá navninum á grikska skaldagudinum Apollon. Hon elskar tann klassiska skald­ skapin, men hon hevur eisini tikið eyð­ kenn­ini hjá honum til sín: tann stranga form­in og tamarhaldið. Men tá hon trínur inn í leikirnar hjá Shakespeare, sleppur Apollonia tamarhaldinum og blómar sum ein onnur Dionysa. Janus er ein stjørna (2009) hevur ein klassiskan dám, tí hon spælir við tær stóru episku og mýtologisku sjangr­ ur­nar. Hetta er ein bók, sum á ele­gant­ an og óbeinleiðis hátt nertir við deyð­ an. Vampýrella (2011) er ein original og spennandi barnaræðusøga um tann­ ár­ingin úr sjónarhorninum hjá barn­in­ um. Poetikus (2012) snýr seg um ein­semi og at vera øðrvísi. Men søgan er ikki svartskygd, tí í teirri ósannlíku trio­ini mill­um serskøltin, havfrúnna og pappa­ geyk­in tekur ein lítil oasa skap við fiól­ spæli, sangi og gleði. Í SimmSalaBimm (2014) verður ein keði­ligur regndagur knappliga fullur í gandi. Kaspar keðir seg illa, fer upp á ov­ asta­loft og finnur gandastavin Timmil­ imm, sum hevur andlit og mannamál. Enska tiltakið idle hands are the devil’s play­thing rennur lesaranum í hug, tí nú kveik­ist ein neisti í Kaspari, og ruðuleikin byrjar. Tað yvirnatúrliga brýtur Bøkurnar hava allar ein yvirskipaðan bygnað í felag, sum er, at tað yvir­natúr­ liga brýtur inn í tilveruna hjá søgu­ per­sónunum. Yvirnatúrligir heimar við mýtologiskum verum, skaldskapi, tón­leiki og gandi taka seg upp, og søgu­ persónarnir verða tá noyddir at taka av avbjóðingum, vísa dirvi og at nýta sínar kreativu eginleikar. Hesin gjøgn­um­gang­ andi bygnaðurin verður tó pallsettur á ym­iskan hátt, tí sambondini millum tann veru­liga heimin og ein annan heim eru ym­isk. Í Apollonia og Vampýrella er tað yvir­ nat­úrliga bara ein dreymur. Í Poetikus renna tann veruligi heimurin og tað yvir­ nát­urliga saman til ein nýggjan veruleika. Í Janus er ein stjørna verður Janus ver­ andi í tí yvirnatúrliga heiminum. Í Simm­ Sala­Bimm hvørvur gandurin brád­liga, men ein feril av gandinum hongur eftir. Í Gloria og Soria Moria fylgja lutir úr tí yvir­náturliga heiminum við inn í tann veru­liga. Bøkurnar spæla við ta fantastisku sjangr­una, furðuna, og tær lata markið ímill­um dreym, gand og veruleika vera ógreitt. Við bygnaðinum fylgir eitt tema, sum snýr seg um at hava skapanarhug og dirvi, sum undir teimum røttu – mag­isku – umstøðunum sleppa at blóma. Skap­ an og list hava ein sentralan leiklut í rit­ verkinum, og talan er um alskyns list sum skaldskap, myndlist, tónlist, leiklist um­ framt gand og sirkusframførslur. Søg­ur­ nar verða flættaðar saman við leikrit eftir William Shakespeare, grikska og norrøna mýtologi og ævintýr. Bøkurnar sipa til persónar og hendingar í hvørjum øðrum, og ritverkið byggir soleiðis spakuliga ein lítlan alheim, har tað ótrúliga í heilum ger innrás. Gloria og Soria Moria Í nýggjastu bókini Gloria og Soria Moria droymir Gloria um at vera sirkusgenta, og tá hon hoppar á trampolinini í garð­in­um hjá abbanum, loypur hon inn í ein eksot­ iskan heim. Sandslottið Soria Moria og drotningin Fatamorgana hava brúk fyri hjálp, og við kynstrum og dirvi megn­ar Gloria at bjarga teimum. Bókin byggir á drøg úr einum norsk­um ævintýri um tað hvørvandi slottið Soria Moria, men Edward Fuglø broytir bæði staðseting og innihald og skrivar eina nýggja søgu. Málið verður drigið fram á ein skemtiligan hátt, og ein mill­um­tekst­ lig heilsan tykist at vera til Tårnet ved verdens ende hjá Williami Heinesen, har tulipanir og hyasintir verða til sintip­anir og tulihyir, tí Gloria møtir eitt nú giramel­ um og tikopardum á síni ferð. Tann eksotiski heimurin verður mál­ að­ur fram við intensum og frískligum lit­ um, sum eisini kámast til fínligar pastell­ litir. Samansetingin av tí heita ljósareyða litinum og teimum svalligu bláu og grønu er ógvuliga sansalig. Tann hvíti liturin verð­ur nýttur á ein hátt, sum ger, at mynd­irnar tykjast at glógva og glitra, eitt nú á permuni, har Gloria sveiggjar oman fyri Soria Moria. Á síðstu myndasíðuni sæst, at spá­ mað­urin Oligar er abbi Gloriu, men hetta verð­ur ikki nevnt í tekstinum. Hetta legg­ ur upp til, at vit sum lesarar enn einaferð ivast og undrast. Markið millum tað veruliga og óveruliga er alt annað enn greitt, og tað er júst soleiðis, tað skal vera. TAÐ ÓTRÚLIGA GER INNRÁS Seinastu tíggju árini hevur Edward Fuglø við jøvnum millumbili givið út barnabøkur, sum hann bæði hevur skrivað og myndprýtt, og nú er tann sætta bókin Gloria og Soria Moria júst útkomin á Bókadeild Føroya Lærarafelags. Í bókunum sameinir fjøllistamaðurin myndlistina og orðlistina til hugtakandi og poetiskar søguheimar, har listin – við øllum sínum fjølbroytni - fær rúm Gloria og Soria Moria EDWARD FUGLØ Edward Fuglø, listamaður og rithøvundur. Sætta myndabókin eftir Edward Fuglø, Gloria og Soria Moria, júst útkomin á Bókadeild Føroya Lærarafelags. SKAKANDI TILBURÐIR 12 Eftir John Myllhamar 14 spennandi frásagnir úr øllum landinum. Bókin er 140 blaðsíður, KOSTNAÐUR KR. 250,- Nógvar myndir og tekningar, sum lýsa dramatisku løtuna, tá tað hendi. Útgevari er: Føroya Met.