hósdagur 16. november 2017síða 10

Fríggjadagur 17. november 2017 sosialurin 134 10 politikara-pensjónir Eirikur Lindenskov – 219.928 krónur um mánaðin. Tað er virðið á lønini hjá løg­tings­for­mann­i­num, sum so­leiðis er hægst lønti av okk­ara kosnu monn­um og kvinn­um á tingi og í lands­ stýri. Orsøkin til hesa met­ høgu løn er, at politikarar hava eina serliga fyri­mun­ ar­góða eftirløn, sum gevur teim­um 60 prosent av løn­ ini í tí løn­ar­flokki, teir eru lønt­ir í, sum eft­ir­løn rest­ina av lívinum. Men av tí, at teir kunnu spara upp til full­an starvs­ ald­ur upp á bara 8 ár, og av tí at teir í á­vís­um førum kunnu fara frá, tá teir eru 60 ára gaml­ir, verður pensjónin ser­lig­a stór eft­ir stuttari tíð – og tíðarskeiðið, teir fáa pensjón, verður mun­andi longri enn hjá øðr­um pensjónistum. Og har­við verður tað til eina sera stóra útreiðslu fyri lands­kass­an at gjalda pol­ i­tik­ara­pen­sjón­ina í kanska 20-30 ár. Vit hava spurt okkum fyri hjá eftirlønarfelagnum »Lív« fyri at vita, hvussu nógv ein vanligur før­oy­ ing­ur skal gjald­a inn í eina pen­sjóns­skipan fyri at fáa 37.283 krónur í pensjón um mán­aðin, tá hann er 60 ára gamal – og við at gjalda inn í skip­an­ina í bara 8 ár. Og tað kostar. Ja tað kost­ar ræðuliga nógv­ar peng­ar. Fyritreytin hjá trygging­ ar­fel­ag­num er, at ein per­ són­ur livir van­liga í 20 ár eft­ir pen­sjónsaldur. Og um ein per­són­ur fær pen­sjón sum 60 ára gamal, so verð­ur rokn­að við í mið­al, at hann liv­ir í 27 ár eftir pen­sjóns­ ald­ur. Tann upphæddin, sum ein eft­i­r­lønt­ur løg­tings­for­ mað­ur ella løg­mað­ur kost­ar í dags­virði í dag er slak­ar 13 mill­i­ónir krónur. Og so fær eft­ir­sitandi hjún­ar­fel­ag­i hjá pol­i­t­ik­ar­um 74% av eft­ir­ løn­ini í mun til 60% hjá van­ lig­um tæn­astu­monn­um. Soleiðis kemur trygg­ ing­ar­fel­agið Lív til ta nið­ ur­støðu, at um vanlig fólk vilja hava somu pensjón sum løg­tings­for­mað­ur­in, so skulu tey gjalda 135.000 krón­ur inn í skipanina um mán­að­in. Ja um mánaðin! Um árið skal ein vanligur borg­ari soleiðis gjalda 1,62 milli­ónir krónur inn í eina slíka pensjónsskipan. Stóri spurningurin er so, hvørji »vanlig fólk« hava ráð til tað. Rokna vit tí virðið á løn­ ini hjá løg­tings­for­mann­i­ num, so er hon 79.275 krón­ ur + 135.000 krón­ur sum verð­ur góð­ar 214.000 krón­ ur. Afturat hesum, so fáa løg­tingsfólk 2.000 krón­ur skatta­frítt til ymsar út­ reiðsl­ur, tey hava av løg­ tings­starv­i­num, umframt eitt skatta­frítt kostn­að­ arend­urgjald, sum hjá løgtingsformanninum er upp á 3.750 krón­ur at ferð­ ast mill­um heim­bygdina Sand og Løg­tingið. So­leiðis er samlaða virði á løn­ini hjá løg­tings­for­ manni­num góðar 220.000 krón­ur um mánaðin ella 2.640.000 krónur um árið. Gunnvør Dam Jensen, trygg­ingarserfrøðingur hjá Lív sigur, at tølini í hesum dømum eru heldur lágt sett. Roknað er við 0,5 prosent í rentu, og einki er sett av til umsiting. Ein vanligur borgari í Føroyum skal gjalda 135.000 krónur í pen­sjóns­ gjaldi um mánaðin – ja um mánaðin – fyri at fáa somu eftirløn sum løgtingsformaðurin Páll á Reynatúgvu og fyrrverandi løgmenn fáa Tingformaður 220.000 kr um Lóggeva ikki við aftur­virk­ andi kraft – fyri politikarar Tá Løgtingið í 2000 samtykti lógina sum ásetti løn og eftirløn løgtings- og landsstýrismanna varð gjørt av, lógin bara skuldi galda fyri tey, sum eru vald á ting á valinum í 1998 og seinni. Tá løgtingið í 2014 broytti lógina hjá landsstýrisfólki, varð hon bara galdandi fyri tey, sum komu í landsstýrið eftir valið í 2015. Tí hava øll sum hava sitið í lands­stýrinum millum 2000 og 2015 rætt til risastóru pen­ sjón­ina. Tá tað snýr seg um rættindi hjá pol­itikarum vilja tey ikki lóg­geva við afturvirkandi kraft. Men tá tað snýr seg um allar hin­ar vanligu pensjónistarnar í Før­oyum, so er einki problem hjá somu politikarum at lóg­geva við afturvirkandi kraft, sum t. d. at hækka pensjónsaldurin. 1.000 kr eyka til pensjónstar Sambært forkvinnuni hjá Javn­ að­arflokkinum á tingi, so lovaði Javnaðarflokkurin í val­stríð­ num, at pensjónistar skuldu fáa 500 krónur afturat at liva fyri um mánaðin. Sambært pen­sjóns­ný­skip­ ani­ni hjá samgonguni, so skulu fólka­pe­n­sjónistar fara frá um 10.000 krónur um mánaðin til 11.000 krónum um mánaðin. Pen­sjónin skal hækka 1.000 krónur um mán­að­in. Hetta kann vera gott, men hetta er lítið í mun til tað, sum pol­it­ik­ar­ar sjálvir fáa. Um ein fólkapensjónsitur skuldi teknað sær somu pen­ sjón sum løg­tings­for­mað­u­r­in fær fyri einki, so skuldi hann rind­að mánaðarligu pen­sjón­ina 14 ferðir fyri goldið eftir­løn­ar­ gjald­ið. Skal ein van­lig­ ur føroyingur tekna sær eina pen­sjón, sum gev­ur tað sama í út­gjaldi, sum løg­menn og løg­ tings­formenn fáa, so skal hann gjalda inn 135.000 kr UM MÁNAÐIN!!! Løn/mánaðin Pensj/mánaðin virði/mán 60* virði/mán 67* Løgmaður 79.275 kr 37.283 kr 134.896 kr 110.477 kr Løgtingsformaður 79.275 kr 37.283 kr 134.896 kr 110.477 kr Landsstýrisfólk 67.079 kr 31.753 kr 114.887 kr 94.091 kr Løgtingsfólk 37.866 kr 22.720 kr 41.102 kr 33.662 kr *Tá aldur á politikara og 2 x starvsaldur er 95 ella meira, kunnu teir fara frá við fullari pensjón sum 60 ára gamlir Tað hvílir ein risastór útreiðsla á landskassanum fyri pensjónirnar hjá løgtings- og landsstýrisfólkum. Tilsamans kosta sitandi politikarar landskassanum 227 milliónir krónur í útreiðslum, tá tey verða pensjónistar