hósdagur 11. januar 2018síða 19

FRÍGGJADAGUR 12. JANUAR 2018 SOSIALURIN 5 19 -Vit virða donsku grundlógina, sum er galdandi í Føroyum og tí kunnu vit ikki góðtaka, at ein før­ oysk stjórnarskipanarlóg er om­ an­fyri donsku grundlógina, segði hann. Reyð ella blá hús Tað vísti seg skjótt á vælvitjaða al­ menna fundinum, at farið var ikki so langt niður í smálutir í upp­ skotinum, tí orðaskiftið fór rættu­ liga skjótt at snúgva seg um, hvørt grundlógin ella ein føroysk stjórn­ arskipanarlóg fór at vera ovast í Føroyum. Sjúrður Skaale, fólka­tings­ mað­ur, segði, at tað fyri summi er avgerandi við stríðnum um sam­ band og loysing, tí tað í stóran mun er grundarlagið undir ávikavist Sam­bandsflokkinum og Tjóðveldi og einum parti av politiska virk­ sem­inum hjá hesum flokkum -Hetta er politiska grundarlagið hjá nógvum. Tí er torført at fáa flokk­arnar at semjast um eina stjórn­arskipan, segði hann. Sambandsflokkurin og í hesum føri formaðurin, vísti ferð eftir ferð á hvat Høgni Hoydal segði og hvussu hann útlegði tekstin. -Eg skilji tað ikki. Vit kunnu taka eitt dømi. Vit síggja eini hús, sumv it øll halda eru blá. Bæði Javn­aðarflokkurin, danir og Sam­ bands­flokkurin. Húsini eru blá, men Tjóðveldi sigur tey eru reyð. Tá fyri­heldur Sambandsflokkurin seg meira til tað, sum Tjóðveldi sigur enn til, at húsini eru blá, segði Sjúrður Skaale. Hvat siga danir? Tað kom rættuliga sjónliga fram, at Sambandsflokkurin undir ongum umstøðum vil vera við til at gera eina stjórnarskipan, sum danska ríkið og bæði danska politiska og løgfrøðisliga skipanin ikki góðtekur. Sambandsflokkurin heldur fast um, at grundlógin Danmarks Riges Grundlov, er galdandi í Føroyum og restin av skipanini skal innrættast eftir tí, sum grundlógin sigur. Flokkurin heldur, at vit minst líka nógv hava brúk fyri ein­ari nýgerð av stýrisskipanini í Før­oy­ um, sum einari stjórn­ar­skip­an. Tá ið tað verður sagt, so meinar flokkurin við, at tað eru nógv viðurskifti í sambandi við polisku skipanini, sum eiga at gerast meira greiðari og ávísar mannagongdir meira nágreinast. Flokkurin heldur, at grundlógin er eitt nóg gott kjølfesti til at byggja allar aðrar lógir á. Bæði Javnaðarflokkurin og Tjóð­veldi halda hinvegin, at tað er avgerandi fyri at vit kunnu defin­ era okkum sum tjóð, at føroyingar sjálv­ir skriva og gera eina lóg um samleikan hjá okkum sjálvum. Teir søgdu, at fyri at føroyingar sum fólk kunnu taka eina slíka lóg til sín, eiga at sleppa at góðtaka lóg­ina. Tað gevur ognarskap, tá ið hetta er gjørt á føroyskum og av før­oyingum, søgdu teir. Sjúrður Skaale undirstrikaði, at hann á Fólkatingið hevði spurt danska forsætisráðharran Lars Løkke Ras­mussen um hann kann taka undir við stjórn­ar­skip­an­ar­ upp­skot­inum, sum er al­manna­ kunngjørt. Lars Løkke Rasmussen svaraði, at tað uppskot, sum liggur í ting­in­ um nú, kann danska stjórnin taka undir við og hevur ongar við­merk­ ing­ar til. Spentari støða Aksel V. Johannesen, løgmaður, skuldi vera við á fundinum, men hann var í gjár í keypmannahavn á fundi við júst lars Løkke Ras­mus­ sen. Á fundinum tosaðu teir báðir mill­um annað um uttanríkismál og uttanríkispolitisku heimild­ar­ lóg­ina. Tað hevur víst seg í seinastu ár­ ini, at frælsi hjá føroyingum at gera sínamillum avtalur við onnur lond, nú møta forðingum frá donsku skipanini. Føroyingar hava síðani sjeyti- ár­ini sjálvir staðið fyri so at siga øll­um fiskivinnusamráðingum við onnur lond og hava gjørt sína­mill­ um avtalur. Síðani hendan samgonga tók við halda føroyskir politikarar og føroysk embætisfólk, at danir royna at leggja forðingar fyri hes­ um arbeiði. Danir siga, at føroyingar og grøn­lendingar eru partar av danska kongaríkinum og tí eiga lond­ini at standa saman, tá ið al­ tjóða avtalur verða gjørdar. Føroyingar – og fyri ein part eis­ini grønlendigar – hava gjørt donsk­um myndurleikum greitt, at hetta als ikki letur seg gera. Í fiskivinnuni og í samráðingum við onnur lond, hava Grønland og Før­oyar sera ymisk sjónarmið. Tí gev­ur tað onga meining, at bæði lond­ini skulu samráðast saman. Víst verður eisini á, at hesin trupul­leikin fer at gerast uppaftur størri nú Bretland fer úr ES. Tá gev­ ur tað als onga meining, at Dan­ mark, sum limur í ES, skal vera ein part­ur av samráåðingunum mill­ um Føroyar og Bretland. Landsstýrismaðurin við vinnu­ mál­um, hevur í seinastuni fleiri ferð­ir givið ilt av sær, tí at danir leggja forðingar fyri føroyskum utt­anríkispolitiskum ætlanum. Millum annað hevur stjórnin sett avtaluna, sum Føroyar, Grøn­ land og Ísland og Føroyar gjørdu um samstarv í útnorði, úr gildi. Nógv fólk Viðurskiftini millum Føroyar og Danmark hava framvegis stóran áhuga millum føroyingar. Á fundinum á Finsen var aulan full og fólk høvdu nógv at spyrja um. Kanska kom ikki so ómetaliga nógv fram av nýggjum, men at tjóðveldisfólk og sambandsfólk standa sera langt hvør frá øðrum kom greitt fram, eisini tá ið fund­ ar­fólk settu politikarunum spurn­ ing­ar. Sjálvur fundurin var sera lív­lig­ ur og kjakið millum pall­borð­s­lut­ tak­ararnar var sera lívligt. Fundurin minti nógv um slíkar fundir í gomlum døgum. -Ja, eg eri sera væl nøgdur bæði við uppmøtingina til fundin, men eisini við pallborðsluttakararnar, sum dugdu sera væl at gera hetta til ein viðkomandi og lívligan fund, segði Jóhan Dahl, formaður í Før­ oya Væl, eftir fundin. Høgni Hoydal segði, at lógin verður yvir grundlógini Bárður Nielsen var ósamdur við Høgna Hoydal Torkil V. Rasmussen, advokatur, greiddi frá søguni STJÓRNARUPPSKOT Sambandsbrøðurnir Suni og Eivind Jacobsen vóru komnir heilt úr Sørvági