hósdagur 25. januar 2018síða 54

Vinnublaðið hjá miðlahúsinum 30 januar 2018 26 Eirikur Lindenskov Nógv fólk var og hugdi, og Ritan varð komin úr Havn við politikarum, fjølmiðlafólki og øðrum áhugaðum at uppliva hesa vinnuligu stórhending. Vit lata fyrst Sosialin greiða frá: »Næstseinasta leygardag var plast­virkið Marineplast í Kaldbak sýnt blað­monum og øðrum inn­ bodn­um. Henda dag varð eisini fyrsti før­oyski báturin úr plasti, ið virkið hev­ur framleitt, sjósettur, og vísti hann seg at roynast væl á sjónum. Guttormur Djurhuus, ið hevur leiðsl­una av virkinum undir hond, greiddi frá virkinum. Stovnararnir vóru Kjartan Mohr, John M. reinert og Guttormur Djur­ huus. Eitt veðhald úr landsstýrinum gjørdi, at farast kundi undir fram­ leiðslu heninavegin. Plastið, ið nýtt verð­ur á virkinum, er sera sterkt og hald­gott. Tá tað verður brent, kemur eingin skaðiligur roykur. Tað er eisini lættari at umvæla plast­bátar enn bátar úr træ. Plast­ bát­ar­nir verða gjørdir við tangum so­ leiðis, at teir ikki søkka, um teir fyll­ast við sjógv. Ætlanin er eisini at framleiða tang­ar á virkinum. Tílíkt er tilfarið sera gott. Tríggir mans starvast á virkinum í Kald­bak, og kostar eitt fýramannafar, sum varð sjósett næstseinasta leyg­ ar­dag, um 3-4.000 krónur.« Dimmalætting hevur eina heldur longri frágreiðing: »Leygardagin vóru gestir bjóð­aðir til Kaldbaks at hyggja at plast­virk­i­ num, sum Kjartan Mohr, Guttormur Djur­huus og John Mohr Reinert hava stovn­að. Vegna felagið greiddi stjórin, Gutt­ormur Djurhuus, gestunum frá søgu virkisins og ætlanum tess. Fel­ agið varð stovnað 4. februar í fjør, og ein av orsøkunum til at seta virk­ið á stovn var, sami áhugi hjá lut­tak­ar­ unum at stuðla ídnaðinum. Ei heldur var tað alt ov kostn­að­ ar­mikið, tá landsstýri gav virkinum lán um­framt stovn­set­ing­ar­pen­ing­in, sum lut­tak­ararnir sjávlir hava veitt gjøgn­um partafelag. Longu á nýttár­ i­num var alt klárt og farast kundi und­ir plast-framleiðsluna. Lættur at viðgerast og handfara Treytað av teimum góðu fram­leiðslu­ møgu­leik­unum innan glas­fipirerað plast, var hetta evni valt at byrja við. Eitt ótal finst av glasfipreraðum plasti, bert tað verður sett í samand við poly­ester, og er tað henda sam­ an­seting, sum vanliga verðu nýtt. Tað er lætt at fáast við, tí tað kann við­gerast í stovuhita og ikki undir ov­ur­trýsti. Tá tað seinniv erður brent, gev­ur tað ongan skaðiligan royk. Skulu smábátar gerast úr slíkum kunst­evni, verða teir ikki gjørdir úr øðr­um tilfari. Í grannalondunm okkara hava teir enn­tá bygt 30 metrarar langar trol­ar­ar úr sama evni. Virkið í Kaldbak ætlar seinni at fara undir tanga­framleiðslu. Royndir vísa, at teir í hinum londunum meiri og meiri fara yvir at nýta plast-tang­ ar, tí hesir forfarast ikki á sama hátt sum oljutangarnir, vit annars nýta. Eingin munur hevur verið á nýggj­ um plasttang­um og so teimum, sum hava lig­ið niðurgrivnir í fleiri ár. Men vanliga nýttu tangarnir í dag forfarast ógvu­liga skjótt, eina mesta av rusti. Avfallið ikki vandamikið Hvussu nógv ein bátur kostar, gjørd­ ur úr glasfipurarmeraðum plasti, er ikki ein fast­ur prísur. Tað kemur alt eftir, hvussu stór serian er av sama bátaslag. Snýr tað seg um eina bátarøð upp á 50, kunnu hesir gerast ein triðing bíl­igari enn træbátur av sama slag. Her­afturat koma umvælingararnar, sum kunnu sparast við einum plast­ báti, með­an ein træbátur altíð skal hald­ast við líka, og fáa eina stóra um­væling á hvøjrum ári, hevur hann staðið uppi um veturin. Viðvíkjandi avfallinum, stendst so at siga einki av hesi framleiðslu. Eitt sindur verður tað tó frá hvørjum nýgjørdum báti – ogastu kantarnir verð­a skornir av og brendir. Roykurin verð­ur koldioxyd og vatn og er ikki tað sama, sum tá t. d. nylon verður brent. Eftir liggur øska. Stórur fyrispurningur Í løtuni arbeiða 2 mans á virkinum um­framt stjóran, men teir vóna at fáa ein mann afturat. Tá kunnu teir klára at gera tvey 4-mannafør um vik­una. Eftirspurningurin hevur ikki ver­ið stór­ur, men fyrispurningarnir hava ver­ið nógvir og virkið hevur longu selt fleiri. Ein av fyrimununum við slíkum báti er, at her verður einki rot, hann gisn­ar ikki og lekur so statt ikki. Træbátar bæði tyngjast og gisna við aldrinum. Áðrenn farið verður undir at gera slík­an bát, kann bíleggjarin velja sær bátalit, sum hann síðani sjálvur kann mála hann við, um tað gerast neyð­ ugt,. Virk­ið letur tó bátin smyrja við gift­málling undir botninum, áðrenn tað tað letur hann frá sær, meðan tann út­vendiga málingini bert er fyri út­sjóndina. Tyngdin á bátinum er sama sum á træbáti í somu stødd. Sjálvt um hann verður fullur av vatni, søkkur hann ikki, tí lufttangar eru bygdir í hann. Eisini er 30 pst glas í honum. Saml­aða vektin er 1,2. Strykiklassin sam­met við timbur er 1:3. Innan militerið eru teir so smátt farnir vyir at nýta polyesterhjálpar í stað­in fyri stálhjálmar, tí polyester spjað­ir kraftina, su stoytir ímóti. plast­út­flutn­ing­ur upp á 300 mill kr Annar av stovnaðurnum Kjartan Mohr skipasmiðjustjóri, greiddi frá, hví hann kom upp í felagið. Ein av or­søkunum var, at hann hevði tokka Leygardagurin 12. februar í 1972 var ein stórur dagur í Kaldbak. Hendan dagin varð tann fyrsti báturin, framleiddur hjá Marineplast á sjógv Fyrsti føroyski báturin úr plasti Afturhvarv: Marineplast, februar 1972