mánadagur 8. januar 2018síða 2

Mánadagur 8. januar 2018 · Nr. 3 2 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Oddagrein Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Djóni Nolsøe Joense kjak síða 10 So er at vísa tað í verki Tíðindi síða 8-9 Eiga rós uppi­ borið Løgtingsvalskipanin við einum val­ dømi hevur nú 10 ár á baki. Tað var til løg­tings­valið 19. januar í 2008, at før­oy­ing­ar fyri fyrstu ferð høvdu høv­ið at velja ímillum øll tey, sum still­aðu upp á løgtingsvalinum – kring alt landið. Nógv spáddu, at hetta fór at mið­savna valdið í og kring høv­uðs­ stað­in. Endamálið hjá teimum, sum strídd­ust fyri málinum var, at vit skuldu sleppa av við »spillandi lok­ al­pol­i­tikk­in«, og at tað fór at føra til, at fleiri kvinnur fóru at vera vald­ar. Tað fyrra argumentið helt ikki. Lok­al­pol­i­tikk­urin er í fagr­asta blóma á tingi enn sum áður, at lokal – har lokal og so heldur meira per­són­lig atlit verða tikin fram um flokk­in. Tað seinna hinvegin er gingið út. Fleiri kvinnur eru valdar á ting, og fyri fyrstu ferð hava vit líka nógv­ ar kvinn­ur sum menn í lands­stýr­ i­num. Um tað so er av valskipanini, ella tað er nátúrlig menning, kunnu vit kjak­ast um. Røddir hava ver­ið frammi um aft­ur at broyta val­ skip­an­ina. Um ikki til ta gomlu, so til eina, sum part­vís er sum tann gamla, men kanska eisini eitt sind­ ur av tí nýggju. Men tó hava vit ikki hoyrt nakra hald­góða grundgeving, uttna tað, at onk­ur heldur seg og sítt øki verða for­fjón­að. Men er tað eitt argument, at øll øki skulu vera javnt umboðað? Vit røkka ongantíð tí málinum. Og skulu økini javnsetast, hví skulu til døm­is kynini ikki javnsetast við lóg ella ald­urs­bólk­ar, ung/eldri? Politikarar hava júst samtykt økis­kvøtur í sambandi við fiski­ vinnu­ný­skip­an­ina, har fiskivinnan skal tving­ast út á øki. Her hava vit so aftur eitt politiskt trýst, í hesum føri á vinnuna. Men verður vinn­an sterkari, ella verður til­feing­is­rent­ an hægri av hesi orsøk? valla. Sam­ fel­agið verður útbygt, so lætt er at ferðast millum økinum í landinum. Tað kundi so havt tað við sær heilt nátúrliga, at fólk kunnu ferðast longri til arbeiðis, enn tey gjørdu áður. Hóast broytta valskipan, so eru fleiri dømi um, at flokkar og pol­ it­ik­ar­ar hugsa meira um »sítt øki« og sítt egna politiska lív. Vit fáa ov nógv­ar breyðpolitikarar og ov nógva sjálvprofilering. Spurningurin er so, hvussu vit fáa fólk í politikk, sum hugsa meira um fel­ags­skapin, um at arbeiða sam­an – sum okkara politiska skip­ an í veru­leika­num byggir á. Gongda leiðin er neyvan at broyta val­skip­an­ina. Gevið henni frið eina tíð – takið í egnan barm og hugs­ið meira um felagsskapin. 10 ár við einum valdømi Eitt primtal – ella frumtal er tal, størri enn 1, sum bara kann býtast við 1 og sær sjálv­um, um úrslitið skal vera eitt heilt tal, t. d. 2, 3, 5... Eftir bara einum árið er met­ið fyri longsta primtal tikið, skrivar brekst blað. Tað er ikki meira enn eitt ár síð­ani, at matematikarar síðstu ferð uppdagaðu eitt prim­tal, sum var steørri enn tað, sum higartil var hildið at vera tað longsta. Stutt eftir jól var so eitt enn longri tal funnið. Tað skriv­ar bretska blaðið The Guar­d­ian. Primtalið er 23 millión­ir tøl og verður tí ikki end­ur­ giv­ið her. Men sambært The Guar­di­an er talið kent sum M77232917. Nýggja primtalsmetið er um­leið eina millión tøl longri enn tað fyrra, skrivar The Guard­ian. Tað nýggja metið er sam­ stund­is eitt sonevnt Mer­ senne primtal. Talbólkurin er upp­kallaður eftir franska munk­i­num, Marin Mersenne frá 1600 talinum. Eitt Mersenne-primtal er eitt prim­tal sum øll onnur, men upp­fyllir harumframt tað krav, at tað kann finnast við at tvífalda eitt tal nóg ofta, áðr­enn tú dregur eitt frá. Nýggja metið er tað 50. av slag­num, sum eru funnið, skriv­ar bretska blaðið. Tá tey í 2016 funnu tað tá hægsta primtalið, skrivari Viden­skab.dk, at tað fór at taka meira enn eitt ár uttan svøvn at telja til talið. Primtøl verða millum ann­að brúkt til kryptering og kotur eitt nú sum pin­kot­ ur til dankort. Jagstranin eftir einum enn longri primtali heldur fram. Tað er ein vinningur upp á umleið eina millión krón­ur til tann fyrsta, sum finn­ur eitt primtal við minst 100 mill­iónum tølum, hevur Vid­en­skab.dk fyrr skrivað. Vit kunnu skoyta uppí her, at um Sosialurin skuldi prent­að nýggja primtalið, so hevði tað fylt 216 útgávur av Sos­i­alinum á rað. Tað vil siga, at talið er so stórt, at tað fyll­ir líka nógv sum alt sum stendur í Sosialinum í hálvt­ ann­að ár. /ritzau/ Nýtt met: Eitt frumtal sum fyllir 216 Sosialar Roynið nú og hugsið um landið sum eina heild Um vit skulu prenta heimsins longsta frumtal (primtal), sum fyllir góðar 23 millónir tekn, so hevði tað fylt alt blaðið tær næstu 216 útgávurnar... Tórshavn Tórsgøta 1, Postboks 76, 100 Tórshavn tel. 341800, fax 341801, post@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, fax 375464, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Tel. 341800 www.sosialurin.fo Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Blaðstjóri: Barbara Holm barbara@sosialurin.fo Fyritaksstjóri Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Stovnaður: 1927 Prent: Prentmiðstøðin – Vodafone Føroyar er farið í søg­una, og avbjóðarin á før­ oyska telemarknaðinum eitur nú Hey. Soleiðis nú fyrrverandi Vod­a­fone Føroyar í tíð­inda­ skrivi í morgun. Felagið skriv­ ar víðari: »Nógvar spennandi broyt­ ing­ar eru fyri framman. Før­oyska telefelagið hev­ur stór­ar ætlanir fyri fram­tíð­ ina, og kundar kunnu vænta sær eina enn betri og meira nær­ver­andi tænastu, bæði á net­i­num og í persónliga sam­ band­inum við Hey. Nýggi sam­leikin stuðlar uppundir hes­ar ætlanir. Samstundis leitar felagið inn til kjarnununa og grund­ tank­an um at veita Føroyum og før­oy­ingum einfalt og gjøgn­um­skygt samskifti. Verandi hald og tænastur halda fram sum áður, og kund­ar­nir hjá Vodafone Før­ oy­um nýtast einki at gera. Hey heldur fram at sam­ starva við altjóða Vodafone um bestu reiking í øllum heims­ins londum. Kundar við Evropapakka kunnu framhaldandi reika frítt á 4G í Europa, USA, Kan­ada, Russlandi og Kina. Vod­a­fone kundar úr øðrum lond­um, ið ferðast í Føroyum, fara eisini framyvir at reika á 4G netinum hjá Hey, ið telist mill­um heimsins bestu. Í sambandi við sam­leika­ skift­ið lata fyrrverandi Voda­ fone handlarnir í SMS og í Salt­angará upp í nýgjum hami í dag. Spildurnýggju Hey handlarnir fara fram­yv­ ir at leggja seg eftir at veita hjálp og ráðgeving um alt inn­an telefoni og internet til øll, uttan mun til hvønn tele­ veit­ara tey hava. Sum grundarlag fyri sam­ leik­a­skift­inum hevur Hey gjørt eitt stevnumið, har fel­ ag­ið millum annað slær fast, at “Vit eru skap­andi kraftin á før­oyska tele­markn­að­i­num og eitt úrslit av, at før­oyingar ynsktu fría kapping.”« Nú eitur Vodafone Føroyar Hey«