mánadagur 8. januar 2018síða 3

3 Mánadagur 6. januar 2014 · Nr. 2 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Mánadagur 8. januar 2018 · Nr. 3 Árni Gregersen Eftir uppskotinum til broytinganar í alilógini, so eru gredið mark sett fyri, at útlendingar ikki fáa ræðis­ rætt i alifeløgum, sum hava loyvi at ala á føroyskum firðum. Sama avmarking verður ikki sett fyri aling á landi og offshore – ella uttanfyri tey aliøki, sum longu eru definerað millum oyggjarnar. Hetta er ein av broytingunum í alilógini, men har eru eisini aðrar broyt­ingar, sum grundleggjandi broyta við ein av hornasteinunum und­ir ghaldandi lóg. Eftir uppskotinum, so kann nú far­ast frá umsitingarregluni, sum hev­ur verið brúkt seinastu árini, sum eitur “ein alifjørður – ein alari”. Alivinnan heldur at hetta er ein stór broyting, sum kann ávirka ali­ vinn­una í framtíðini. Saman við strang­ari veterinerum eftirlitið var regl­an um “ein alifjørð – ein alara” við til at lyfta føroyska aling og syrgja fyri, at alingin kom í eina sera góða legu eftir lógini, sum kom í 2003. Tari og kræklingur At farið verður frá prisippinum um “ein alifjørður – ein alari” hong­ ur fyrst og fremst sman við, at myndug­leikarnir halda, at laksa og síla­aling ikki eigur at forða fyri aðr­ ari menning. Til dømis halda myndug­leik­ar­ nir, at sjálvt um talan er um ein ali­ fjørð, so skal eisini vera pláss fyri aðr­ari aling – til dømis taraaling ella kræklingaaling. Alararnir og alifyritøkur hava kanska ikki so nógv ímóti tí slagi av aling, men í einum hoyringssvari til lógina, skriva teir baáðir, Regin Jacobsen, Bakkafrost, og Atli Greg­ er­sen, Luna, millum annað: “Heldur ikki eigur onnur aling, sum til dømis aling av skeljum og tara at verða loyvd, uttan so , at slíkt virksemi ikki hevur heilsuligar ella umhvørvislisligar vansar við sær fyri verandi aling av matfiski á alifjørðinum.. Harumframt eigur onn­ur aling bert at verða loyvd við tí staðiligu treyt, at slíkt loyvi utt­ an víðari verður tikið aftur, um tað vísir seg, at alingin hevur heilsu­ lig­ar ella umhvørvisligar vansar við sær fyri aling av matfiski á ali­ fjørð­inum”. Stór atlit Í viðmerkingunum til lógina verður sat, at tað ikki framgongur greitt av galdandi lóg og heldur ikki í við­ merkingunum til ógina um hvat at skapa burðardyggar karmar fyri menning av alivinnuni, vil siga. Lívfrøðilig atlit, herundir atlit at umhvørvinum, fiskasjúkum og mat­vørutrygd, verða í útgangsstøði regul­eraði í viðkomandi lóggávu ávika­vist í djórasjúkulógini, og um­hvørvis­verndarlógini og mat­ vøru­lóg­ini. Tað eru myndugleikarnir eftir teirri lóggávuni, ávikavist djóra­ sjúku­myndugleikin og umhvørvis­ myndug­leikin, sum í útgangsstøði taka avgerðir, sum innihalda met­ ing­ar, har hesi atlit verða tikin við í met­ingina. Í hoyringarsvarunum hava Hav­ stov­an og Umhvørvisstovan víst á, at tað er lítil vitan um vistfrøðina á firðunum, og eisini Heilsufrøðiliga starvsstovan hevur víst á hetta. Tað er tí týdningarmikið, verður sagt í hoyr­ingssvarunum, at vistfrøðin og tann ávirkan, alingin hevur, verður kannað og lýst. Havstovan hevur skotið upp, at tað í alilógini verður ásett, at ein ávísur partur av útflutnings­virð­ inum av alifiskinum verður sett­ur í ein aligrunn, ið fíggjar 8 gransk­ing­ ar­verkætlanir við tilknýti til al­ing, m.a. innan umhvørvi og djóra­sjúk­ ur. Umhvørvisstovan sigur, at krav um árinsmetingar eigur at vera í alilóggávuni. Tær kanningar, sum Um­hvørvisstovan ger í sambandi við umhvørvisgóðkenningar, eru botn­kanningar undir og nærindis ali­ring­unum, men eru ikki meira umfat­andi botnkanningar av, hvørja ávirkan alibrúkið hevur á um­hvørvið uttan fyri økið undir og nærindis aliringunum. Í viðmerkingunum til uppskotið stendur: Tað er avgerandi at tryggja alivinnuna gjøgnum krøv um m.a. lív­frøðiliga burðardygd, bæði tá tað snýr seg um umhvørvi og um fyri­byrging og niðurberjing av sjúku hjá fiski og matvørutrygd. Hesi endamál ganga ikki nóg greitt fram av galdandi endamálsorðing í ali­lóg­ini. Uppskoitið um broytingar í ali­ lógini kemur til viðgerðar í ting­in­ um seint í hesum mánað­in­um. Útlendingar kunnu ala á landi í Føroyum Meðan uppskotið til broytingnar í alilógini forða útlendingum at ráða yvir laksa- og sílaaling á føroyskum alifirðum, er onki mark sett fyri aling á landi ella offshore ALING Alingin á firðum verður ikki broytt, annað enn at nú telja bara handilsligu loyvini við - ikki onnur loyvir. Ræðisrætturin í føroysku alivinnuni skal vera í Føroyum, men hetta hevur ikki afturvirkandi kraft, so Marine Harvet fram, men kann ikki vaksa.